BoyutPedia

PSİKANALİZ, (ruhsal çözümleme), çağdaş psikolojide ve ruh hastalıklarında etkinliğini sürdüren bir görüş ve metot. İlk kez, Sigmund Freud’un çalışmaları ve teorileri ile başlamış, daha sonra Carl Jung tarafından geliştirilmiştir. Akıl hastalarında bu ekolün ileri sürdüğü tedavi metoduna da kısaca psikoterapi denir. Freud’un teorisine göre, insanın psişik yeteneklerinin oluşturduğu kişiliği, üç ana bölgeye ayrılan bir bütündür. İçerde bilinçaltı veya içben (id), sonra şuur veya ben (ego), daha sonra da dış ben (süper ego) denen vicdan gelir. Freud, başta insan olmak üzere bütün canlı varlıkların yaşama içgüdüleri arasında cinsel içgüdüyü çok önemsemiş, insanları çevreye bağlayan, davranış ve eylemlerinin tek nedeni olarak bütün hayat boyu süren bu güce libido adını vermiştir. Freud’a göre libido, sadece kendine özgü organlarda doyum bulan cinsel bir fonksiyon olmayıp çocuklukta varolan, gelişen, değişen ve haz ilkesine bağlı bir güçtür. Çocuk için doyum, yaygın ve sonsuzdur. Bütün bedeni, libidoya doyum sağlayabilecek niteliktedir. Bu ilkel doyum, birçok dönemler geçirerek ve ahlâk kalıplarına uyarak toplumsal bir nitelik kazanır. Kişiliğin gelişmesi esnasında benlik devamlı bir çatışma ve savunma hâlindedir. Ego, içbenden gelen ve çoğu ailevî ve toplumsal kuramlar nedeniyle kabul edilemeyen bilinçsiz içgüdüleri, duygusal ve toplumsal bakımdan uygun eylemlere doğru kanalize eder. Bunu yaparken bellek, duygu, düşünce ve genel sentez fonksiyonları rol oynar. Ego, ayrıca kendini bir üst merkez olarak kontrol eden ve ona biçim veren süper ego’nun da sürekli baskısı altındadır. Süper ego ve ego arasındaki çatışma, suçluluk duygularına ya da çok kere acı emosyonlarına ve ruh hastalıklarına yol açabilir. Benlik, çeşitli psikolojik savunma mekanizmalarıyla (depresyon, yadsıma, hayal kurma, akla uydurma, benimseme, yüceltme vb.) gerek id’in istemlerine gerek vicdanın baskılarına karşı koymaya çalışır. İçgüdüler ve bunların çevredeki gerçeklerle çatışmasından meydana gelmiş ve içe itilmiş kompleksler bilinç alanına çıkmak için sürekli baskıda bulunur. Bunlar normal hâlde, rüyalarla kendilerini sembolik olarak ifade ederler. Ruhsal çatışmalar sonucu meydana gelen hastalıkların tedavisinde kullanılan psikanalizde metot, hastada serbest çağrışım sağlamaktır. Psikoterapi uygulanacak hasta, kendisine ne kadar önemsiz ve anlamsız görünürse görünsün, tedavi sırasında hiçbir düşüncesini ya da duygusunu gizlememeyi yani sansürlememeyi baştan kabul eder. Psikanalist buna dayanarak ve geçmişteki yaşantılarla şimdiki davranış arasında ilişki kurarak yorumlar yapar. Hastalığın etkeni olarak bilinçaltına itilmiş duygu ve düşünceyi, olayı bulup ortaya çıkarır.