'Her Şey' Hakkında Her Şey
RÜZGÂR, yer değiştiren hava. Yer değiştiren hava kütlesi genellikle bir doğrultuda ve yere hemen hemen yataydır. Rüzgârın eğimi birkaç dereceyi geçmez. Doğrultusu geldiği yönle gösterilir; sözgelimi, kuzeyden esen rüzgâra “kuzey rüzgârı” denir. Çeşitli ülke ya da yörelerde rüzgâr yönleri ayrı adlarla anılır. Marmara Bölgesi için rüzgâr adları şöyledir: Kuzey-yıldız, kuzeydoğu-poyraz, kuzeybatı-karayel, doğu-gündoğusu, güneydoğu-keşişleme, güney-kıble, güneybatı-lodos, batı-günbatısı. Rüzgârın oluşmasının esas nedeni, hava kütleleri arasındaki sıcaklık farklarıdır. Çevresindeki hava kütlesine göre daha soğuk olan hava kütlesi “yüksek basınç” alanını, daha sıcak olan hava kütlesi de “alçak basınç” alanını oluşturur. Kuzey yarıkürede yüksek basınç alanı çevresinde hava saat ibreleri yönünde, alçak basınç alanı çevresinde ise saat ibrelerinin ters yönünde döner. Yüksek basınçtaki hava kütlesi dönerek alçak basıncı doldurmaya çalışır ve bu sırada rüzgâr oluşur. Basınç farklarının büyümesi, rüzgârın hızını artırır. Yüksek basınç alanının merkezine yaklaştıkça hızı azalırken, alçak basınç merkezine doğru hızı artar. Rüzgâr hızı anemometre denilen aletle ölçülür. Yerküre üzerinde mevsimlere göre süreklilik gösteren ve belirli adlar alan rüzgârlar da vardır. Ekvator bölgesinde havanın sürekli sıcak olması, bu bölgelerde sürekli alçak basınç doğurur; ısınıp yükselen hava, tropikler (dönenceler) yöresinde yeryüzüne doğru inerek bu bölgelerde sürekli yüksek basınç alanı oluşturur. Dönencelerden ekvatora doğru sürekli esen rüzgârlara “alize” denir. Kuzey yarıkürede alizenin doğrultusu kuzeydoğu-güneybatı, güney yarıkürede güneydoğu-kuzeybatıdır. Ekvatordan dönencelere doğru yüksekten akan rüzgâra da “üst alize” adı verilir. Yeryüzündeki diğer önemli rüzgârlar, kıtalarla okyanusların mevsimlik ısı farklarının büyüklüğünden oluşan “muson” rüzgârlarıdır. Kışın karalardan okyanuslara, yazın okyanuslardan karalara doğru eser. Musonun esas etkili olduğu bölge, 10°-50° enlemler arasında kalan Asya bölgesidir. Yine bölgelere göre özel adlar alan rüzgârlardan bazıları şunlardır: İsviçre ve Tirol vadilerinde dağlardan inen sıcak, kuru şiddetli rüzgâr “föhn”; Cezayir, Tunus ve Sicilya’da görülen çok sıcak ve kuru rüzgâr “sirocco”; Mısır ve Libya kıyılarında görülen çok sıcak ve kuru rüzgâr “hamsin”; Fransa’da güneyden esen kuru, soğuk, şiddetli rüzgâr “mistral”; Dalmaçya kıyılarında esen soğuk, şiddetli rüzgâr “bora”; Romanya’da kuzeydoğudan esen soğuk, şiddetli rüzgâr “krivetz”. RÜZGÂR Basınç ve Rüzgârlar Basınç ve rüzgarlar sıcak ve soğuk hava tabakaları ile bu tabakalar arasında meydana gelen hava akışıyla ilgilidir. Havanın sıcak olduğu yerler alçak basınç alanlarını, soğuk olduğu yerler ise yüksek basınç alanlarını oluşturur. Yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru meydana gelen hava akımına rüzgar adı verilir. Türkiye’yi Etkileyen Basınç Merkezleri a)Yüksek Basınç Alanları 1) Asor 2) Sibirya 3) Afrika’nın kuzeyi 4) Akdeniz’in batısıdır. Asor, yıl boyunca; Sibirya ise, sadece kışın etkili olur. Türkiye’de kış mevsiminin ılık ya da sert geçmesi, Sibirya yüksek basınç alanının güçlü ya da zayıf olmasıyla ilgilidir. b) Alçak Basınç Alanları 1) İzlanda 2) Basra 3) Karadeniz’in doğusu 4) Akdeniz’in doğusu Yukarıdaki basınç alanlarından İzlanda yıl boyunca, Basra ise sadece yazın etkili olur. Basra alçak basınç alanı, genellikle ülkemizde yaz sıcaklığının artmasında etkili olur.
RÜZGÂR, yer değiştiren hava. Yer değiştiren hava kütlesi genellikle bir doğrultuda ve yere hemen hemen yataydır. Rüzgârın eğimi birkaç dereceyi geçmez. Doğrultusu geldiği yönle gösterilir; sözgelimi, kuzeyden esen rüzgâra “kuzey rüzgârı” denir. Çeşitli ülke ya da yörelerde rüzgâr yönleri ayrı adlarla anılır. Marmara Bölgesi için rüzgâr adları şöyledir: Kuzey-yıldız, kuzeydoğu-poyraz, kuzeybatı-karayel, doğu-gündoğusu, güneydoğu-keşişleme, güney-kıble, güneybatı-lodos, batı-günbatısı. Rüzgârın oluşmasının esas nedeni, hava kütleleri arasındaki sıcaklık farklarıdır. Çevresindeki hava kütlesine göre daha soğuk olan hava kütlesi “yüksek basınç” alanını, daha sıcak olan hava kütlesi de “alçak basınç” alanını oluşturur. Kuzey yarıkürede yüksek basınç alanı çevresinde hava saat ibreleri yönünde, alçak basınç alanı çevresinde ise saat ibrelerinin ters yönünde döner. Yüksek basınçtaki hava kütlesi dönerek alçak basıncı doldurmaya çalışır ve bu sırada rüzgâr oluşur. Basınç farklarının büyümesi, rüzgârın hızını artırır. Yüksek basınç alanının merkezine yaklaştıkça hızı azalırken, alçak basınç merkezine doğru hızı artar. Rüzgâr hızı anemometre denilen aletle ölçülür. Yerküre üzerinde mevsimlere göre süreklilik gösteren ve belirli adlar alan rüzgârlar da vardır. Ekvator bölgesinde havanın sürekli sıcak olması, bu bölgelerde sürekli alçak basınç doğurur; ısınıp yükselen hava, tropikler (dönenceler) yöresinde yeryüzüne doğru inerek bu bölgelerde sürekli yüksek basınç alanı oluşturur. Dönencelerden ekvatora doğru sürekli esen rüzgârlara “alize” denir. Kuzey yarıkürede alizenin doğrultusu kuzeydoğu-güneybatı, güney yarıkürede güneydoğu-kuzeybatıdır. Ekvatordan dönencelere doğru yüksekten akan rüzgâra da “üst alize” adı verilir. Yeryüzündeki diğer önemli rüzgârlar, kıtalarla okyanusların mevsimlik ısı farklarının büyüklüğünden oluşan “muson” rüzgârlarıdır. Kışın karalardan okyanuslara, yazın okyanuslardan karalara doğru eser. Musonun esas etkili olduğu bölge, 10°-50° enlemler arasında kalan Asya bölgesidir. Yine bölgelere göre özel adlar alan rüzgârlardan bazıları şunlardır: İsviçre ve Tirol vadilerinde dağlardan inen sıcak, kuru şiddetli rüzgâr “föhn”; Cezayir, Tunus ve Sicilya’da görülen çok sıcak ve kuru rüzgâr “sirocco”; Mısır ve Libya kıyılarında görülen çok sıcak ve kuru rüzgâr “hamsin”; Fransa’da güneyden esen kuru, soğuk, şiddetli rüzgâr “mistral”; Dalmaçya kıyılarında esen soğuk, şiddetli rüzgâr “bora”; Romanya’da kuzeydoğudan esen soğuk, şiddetli rüzgâr “krivetz”.
RÜZGÂR
Basınç ve Rüzgârlar
Basınç ve rüzgarlar sıcak ve soğuk hava tabakaları ile bu tabakalar arasında meydana gelen hava akışıyla ilgilidir. Havanın sıcak olduğu yerler alçak basınç alanlarını, soğuk olduğu yerler ise yüksek basınç alanlarını oluşturur. Yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru meydana gelen hava akımına rüzgar adı verilir.
Türkiye’yi Etkileyen Basınç Merkezleri
a)Yüksek Basınç Alanları
1) Asor
2) Sibirya
3) Afrika’nın kuzeyi
4) Akdeniz’in batısıdır.
Asor, yıl boyunca; Sibirya ise, sadece kışın etkili olur. Türkiye’de kış mevsiminin ılık ya da sert geçmesi, Sibirya yüksek basınç alanının güçlü ya da zayıf olmasıyla ilgilidir.
b) Alçak Basınç Alanları
1) İzlanda
2) Basra
3) Karadeniz’in doğusu
4) Akdeniz’in doğusu
Yukarıdaki basınç alanlarından İzlanda yıl boyunca, Basra ise sadece yazın etkili olur. Basra alçak basınç alanı, genellikle ülkemizde yaz sıcaklığının artmasında etkili olur.
Bu sayfada yer alan bütün yazı, fotoğraf, resim, ilüstrasyon ve benzer diğer içerik özgündür ve Boyut Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. mülkiyetindedir. Kısmen veya tamamen hiçbir şekilde basılı veya herhangi diğer bir elektronik ortamda (CD, Internet, Intranet, DVD, Video vs) izinsiz kullanılamaz.İktibas edilemez. Tüm içerik, gerçekleşebilecek telif hakkı ihlallerine karşı elektronik sistemlerce sürekli olarak kontrol edilmekte, tespit edilen ihlaller herhangi bir uyarıya gerek duyulmaksızın yasal işleme tabi tutulmaktadır.