BoyutPedia

SABÂYÎ, (16. yüzyıl), şair. Yaşamıyla ilgili olarak fazla bilgi yoktur. Asıl adı Hayreddin’dir. Fatih Sultan Mehmed ve II. Beyazid dönemi şairlerinden olup Edirne’de yaşamıştır. Tezkirelerde, “Hevâ ve hevesinden dolayı ya da Sabâ rüzgârı gibi ne zaman, nerede bulunacağı belli olmadığından Sabâyî mahlâsını almıştır” şeklinde bir açıklama vardır. Türkçe ve Farsça olmak üzere iki dilde şiir yazabildiğine göre, iyi bir öğrenim gördüğü muhakkaktır. Kaynaklarda doğum ve ölüm tarihiyle ilgili herhangi bir kayıt olmamasına rağmen 15. yüzyılın ikinci yarısıyla 16. yüzyılın başlarında yaşadığı, o döneme ilişkin arşivlerdeki bilgilere göre, 1511-1512 yıllarında hayatta olduğu ve kesin olmamakla birlikte 1536-1538 yılları arası vefat ettiği tahmin edilmektedir. Rıfat Osman da, “Edirne Rehnümâsı” adlı yapıtında, Sabâyî’nin mezarının Edirne’de Eski Cami avlusunda bulunduğunu fakat yerinin bilinmediğini belirtmektedir. Şairin hayatı ve sanat gücü hakkında Sehî Bey, “Heşt Bihişt” adlı tezkiresinde, “İsmi Hayreddin’dir. Şeyh Vefâ Hazretlerinden maârif tahsil etmiş, tarikat ehli bir kimsedir. Türkçe ve Farsça şiiri çok, nazmı akıcı, her çeşit şiir söylemeye muktedir biri idi.” der. Daha çok kasideciliğiyle tanınan Sabâyî’nin Sâfî ve Necâtî tarzında şiirler söylediği ve onlardan etkilendiği açıktır. Türkçe Dîvan’ı varsa da ele geçmemiştir. Koca Davut Paşa’yla ilgili olarak kaleme aldığı 15.000 beyitlik Bosna Gazavatnâmesi vardır. Eserleri: Sırât-ı Müstakîm : 706 beyitten oluşan ve tasavvufî bilgileri içeren didaktik bir mesnevîdir. Tertip yönünden Attar’ın “Pendnâme”sine benzer. Menâkıb-ı Üveysü’l-Karânî : Beyit sayısı 685’tir. 1509 yılında kaleme alınmış bir mesnevîdir.