BoyutPedia

SABBATAY SEVİ, (Mehmet Aziz Efendi adıyla da bilinir), (1626 İzmir - 1675 Ulgün), mesih olarak İzmir’de ortaya çıkan ilk Yahudi din adamı. Museviliğe bağlı annesinin etkisiyle haham olmak üzere İzmir Sinagoguna verildi. İsak Dalba’dan Tevrat, Talmud ve tasavvuf dersleri aldı. 1648’de, hahambaşı Jozef Eskopa’nın itirazına karşı kendini mesih ilan etti ve birçok Türk Yahudisini buna inandırdı. 1650’de İstanbul ardından Selânik ve Atina’ya gitti. 1659’da yeniden İstanbul’a döndü. Mısır ve Kudüs’e de geziler yaparak (1662) birçok yandaş topladı. İzmir’de Musevi geleneklerine uygun biçimde taç giyen Sabbatay Sevi, 38 müridi arasında tüm dünyayı bölüştürüp bir bildiri yayımladı. Yahudiler, Polonya’dan, Almanya’dan ve dünyanın diğer köşelerinden İzmir’e onu ziyarete gelmeye başladılar. Giderek güç elde etmesi Osmanlı Devleti’ni tedirgin etti. Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa, Sabbatay Sevi’yi tutuklatıp (1666) Aydos’a sürdü. Ardından padişah VI. Mehmed’in buyruğuyla Edirne Sarayı’nda yargılandı. Sabbatay Sevi, etkinliğinden yararlanmak isteyen Osmanlılar’ın önerisiyle Müslüman oldu ve Mehmet Aziz adını aldı. Ne var ki, Müslüman olduktan sonra da yandaşlarıyla tapımlarını sürdürdü. Bunun üzerine Arnavutluk’a sürüldü. Yandaşları ölümünden sonra da onun yolundan yürüdüler. Sabbatay Sevi’ye inananlar, bu inanışlarını bugüne kadar getirdiler.