BoyutPedia

SÂBİT, (asıl adı Alaeddin Ali’dir), (1650 Uzice/Bosna - 1712 İstanbul), şair. Memleketinde öğrenim gördükten sonra, İstanbul’a geldi. Bir süre Seydi Mehmed Paşa’nın özel imamlığında, daha sonra Bosna, Çorlu, Burgaz, Yanya, Konya, Diyarbakır kadılıklarında bulundu. Yaşamı maddî sıkıntı içinde geçti. Mezarı İstanbul Topkapı’da Bayramî Şeyhi Sarı Abdullah Efendi’nin yanındadır. Dîvan şiirinin en parlak döneminde yaşayan Sâbit, söyleyişte, biçimde yenilikler aramış ve bu nedenle de egemen olan anlayışın dışına çıkmıştır. Osmanlı dönemi şiirine mizah duygusunu taşıyan ilk şair olarak değerlendirilir. Özellikle, atasözlerini, deyimleri, konuşma dilinde geçen kimi sözcükleri şiire sokarak dikkati çeker. Bunların yanı sıra alışık olunmayan Arapça, Farsça sözcükleri de kullanır. Böylece bir yandan soyutlaşan şiiri, dil’le hayatın içindeki somutu yakalamaya yönelir. Bu özellikleriyle Sâbit, dîvan edebiyatının önemli bir şairi ve Nedîm’in hazırlayıcısı olarak belirir. Mesnevîleriyle tanınan Sâbit, çağdaşı Nâbî’nin etkisinde kalarak yazdığı İstanbul konulu gazellerinde İstanbul Türkçesini en güzel kullanan divân şairleri arasında yer alır. Eserleri: Divân : Yalnız İstanbul kütüphanelerinde 40’a yakın nüshası vardır. 1991 yılında Turgut Karacan tarafından, üzerinde bilimsel bir çalışma yapılarak yeni harflerle yayımlanmıştır. Zafernâme : Kırım Hanı Selim Giray adına yazılmıştır. Gazanâme ya da Selimnâme adlarıyla da anılır. 426 beyitlik bir kahramanlık mesnevîsidir. Ebüzziya Tevfik tarafından 1882 ve 1893 yılı baskıları, eksik bir nüshadan alındığından hatalıdır. Günümüz harfleriyle 1991’de Turgut Karacan tarafından yayımlanmıştır. Edhem ü Hümâ : Sâlim tezkiresine göre, yazımına başladığı hamsenin ilk eseri olup tamamlanmamıştır. Edhem adlı gençle hükümdarın kızı Hümâ’nın aşkı, eserin konusunu oluşturur. Hadîs-i Erbaîn Tercüme ve Tefsiri : III. Ahmed’e sunulan nazım-nesir karışık bir eserdir. Ayrıca Berbernâme, Derenâme ve Amr ü Leys adlı küçük hacimli mesnevîleri de vardır.