BoyutPedia

ŞÂHİDÎ (İBRAHİM DEDE), (? Muğla - 1550 Afyonkarahisar), şair. Doğum tarihi belli değildir. 1470’lerde doğduğu sanılmaktadır. On yaşındayken babası öldü. Bir süre baba dostu bir kazzazın (ipekçi) yanında çıraklık yaptı. Okumak için İstanbul’a gitti. Fatih ve Bursa medreselerinde öğrenim gördü. Muğla’ya döndükten sonra Mevlevî şeyhi Fâni Dede’ye bağlandı. Paşa Çelebi’nin müridi oldu. Kütahya’da Dîvâne Mehmed Çelebi ile tanıştıktan sonra, ona bağlandı ve bütün ömrü boyunca onun peşinden gitti. Mehmed Çelebi’nin ölümünden sonra Muğla’da Mevlevî şeyhi olarak yaşadı. Her yıl Afyonkarahisar’a gidip şeyhinin türbesini ziyaret eden Şâhidî, bu ziyaretlerin sonuncusunda orada öldü ve şeyhinin yanına gömüldü. Tasavvuf kavramlarıyla örülü şiirleri, didaktik özellik taşır ve dinî bir propagandanın da taşıyıcısıdır. “Tuhfe-i Şâhidî” adlı Farsça-Türkçe sözlüğü oldukça önemlidir. Bilinen şiirlerinin sayısı 43 olup bunlardan birkaçının Edirneli Şâhidî’ye ait olduğu tahmin edilmektedir. Eserleri: Dîvân : Tam bir dîvân özelliği taşımaz. 32 şiiri içeren bir mecmua niteliğindedir. Konya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi’ndedir. Gülşen-i Vahded : 448 beyitlik bu tasavvufî yapıt, Attar’ın “Mantıku’-Tayr” adlı yapıtından esinlenilerek hazırlanmıştır. Tasavvufun bazı sembollerle ifade edildiği eser, Türkçe ve manzum olarak 1536’da kaleme alınmıştır. Gülşen-i Tevhid : Farsça bir mesnevidir. Mevlânâ’nın Mesnevi’sinden seçilen 600 beyit -her bir beyit beş beyitle şerhedildiğinden- 3000 beyitle açıklanmıştır. Eser, 1881’de Ahmed Niyazi tarafından yayımlanmıştır. Gülşen-i Esrâr : Şairin kendi yaşamöyküsüyle birlikte Dîvâne Mehmed Çelebi’nin özelliklerini ve Mevlevîliğin bazı yönlerinin açıklandığı eser, Farsça yazılmıştır. Konya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi ile Süleymaniye Kütüphanesi’nde birer nüshası bulunmaktadır. Tuhfe-i Şâhidî : Farsçadan Türkçeye küçük bir lügat kitabı olup büyük üne sahiptir. Esere çok sayıda şerh ve nazire yazılmıştır. İlk olarak 1858’de İstanbul’da yayımlanmış olup başka basmaları da vardır. Bunların dışında tezkirelerde adı geçen kimi yapıtları bulunamamıştır.