BoyutPedia

ÜLKEN, HİLMİ ZİYA, (3 Ekim 1901 İstanbul - 5 Haziran 1974 İstanbul), Türk düşünce tarihi konusundaki çalışmalarıyla tanınan felsefeci ve yazar. İstanbul Sultanisi’ni ve Mekteb-i Mülkiye’yi bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Beşerî Coğrafya Bölümü’ne asistan oldu. Aynı fakültede felsefe tarihi ve sosyoloji, felsefe, tarih ve coğrafya öğretmenliği yaptı. Millî Eğitim Bakanlığı’nda değişik görevlerde bulundu ve bu dönemde kaleme aldığı “Umumî İçtimaiyat” (1931) ve “Türk Tefekkürü Tarihi” (2 cilt, 1932-1933) adlı iki eseri Atatürk tarafından beğenilince bilimsel çalışmalarda bulunmak üzere Almanya’ya gönderildi. Yurda dönünce İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Tefekkür Tarihi Kürsüsü’ne doçent olarak atandı (1935). Felsefe (1940), Sanat Tarihi (1944) profesörü; ordinaryüs profesör (1957) oldu. 27 Mayıs 1960’tan sonra Millî Birlik Komitesince 147 öğretim üyesiyle birlikte üniversiteden uzaklaştırıldı. 1973’te emekli oldu. Başta felsefe olmak üzere sosyal bilimlerin hemen her dalıyla uğraştı ve bu konularda 50’ye yakın eser yazdı. Anadolu’yu esas tutan Türk ulusçuluğunu savundu. Uzun süre Edebiyat Fakültesi tarafından çıkartılan Sosyoloji dergisinin yöneticiliğini yaptı; İnsan dergisini yayımladı (1938-1943). Başlıca eserleri: İnsanî Vatanperverlik (1933), Dinî Sosyoloji (1943), İslam Düşüncesi (1946), Millî ve Tarih Şuuru (1948), Tarihî Maddeciliğe Reddiye (1951), Siyasî Partiler ve Sosyalizm (1963), Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi (1966), Eğitim Felsefesi (1967), İslam Felsefesi (1967), Varlık ve Oluş (1968), İlim Felsefesi (1969).