|
ÜLSER, karında epigastrium
denilen bölgede duyulan ağrılara neden olan hastalıklarından biri. Tıpta ülser
deyimi yara anlamında birçok yerde geçerse de ülkemizde ülser deyince mide ve
onikiparmak bağırsağı yani duodenum ülserleri anlaşılır. Peptik ülser deyimi
ise, sürekli sinir gerginliği içinde bulunan stresli kimselerde sebepsiz olarak
(idiopatik) meydana gelen mide-bağırsak ülserleri ile ameliyatlardan sonra
kesilen dokuların birleşme yerlerinde görülebilen tüm ülserleri kapsamaktadır.
Duodenum ülserleri daha sık görülür ve % 70 oranında kronikleşir. İyileşemeyen
mide ülserlerinin ise kanser olmaları ihtimali daha yüksek olduğundan ameliyat
edilmeleri daha doğrudur. Bu ağrılar zaman zaman gelir, şiddetlenir ve
hafifleyerek geçer. Ayrıca ülserin yerine göre de şikâyetler değişiktir.
Duodenumda ülseri olan hasta, kahvaltıdan 1-2 saat sonra hafif bir ağrı duyar.
Bu ağrı, öğle yemeğinden 1-2 saat sonra yeniden başlar. Yani ağrılar açlık
ağrısı şeklindedir. Asit salgısı ile ağrılar başlamakta, az bir şey yemekle
midenin asit salgısı nötralize olacağından da ağrı geçmektedir. Midesinde
ülseri olan hastanın şikâyetleri ise sürekli gibidir. Yemek yemese bile
asitten, mide salgısı devam ettiğinden 1-2 saat süren rahatlık dönemi görülmez.
Hasta genellikle kusunca rahat eder. Bazen mide kanamasına bağlı olarak mide
ülseri olanlarda ağızdan kan gelmesi (hematemez) gibi şikâyetler vardır veya
duodenum ülserlilerde olduğu gibi dışkıda kan (melena) görülür. Peptik ülserde
ağrılı dönem, hiç ilaç alınmasa bile birkaç hafta içinde gittikçe hafifleyerek
kaybolur. Birkaç ay sessiz kaldıktan sonra tekrar, genellikle ilk ve sonbahar
aylarında alevlenir. Tedavide perhizin önemi eskiden beri bilindiğinden,
ülserlilere sık ve az yemeleri öğütlenmektedir. Gece ağrıları, ülserin
şiddetlendiğini ve asit fazlalığını (hiperasidite) gösterir. Kahve, neskafe,
çay, sigara, gazoz, alkollü ve kolalı içecekler, mide salgısını artırırlar.
Ayrıca sirke, turşu, baharat, sucuk, pastırma gibi yiyecekler, kızartmalar,
fındık fıstık gibi yemişler ülserlilere zararlıdır. Mide ve duodenum
ülserlerinin teşhisi için röntgen çekilir. Filmde yaranın bulunduğu yerde
kontrast madde olarak içirilen baryum sülfatın doldurduğu çukurluk, niş denilen bir çıkıntı şeklinde görülür. Halk arasında meyan kökü diye bilinen bitki
kökünün kaynatılarak içilmesinin ülsere iyi geldiği denenmiş ve kullanılmıştır.
Bugün, bu bitkinin etkili maddesinin yapay şekli olan karbenoksolon
(Biogastron), mide mukozasının asit salgıdan korunması amacıyla
kullanılmaktadır. 1998 yılı başlarında bilim adamları, “Helicobacter pylori”
adlı bakterinin mide ülserine neden olduğunu, aynı bakterinin ülser aşısı
yapımında da kullanılabileceğini; ayrıca Helicobacter pylori enfeksiyonu
bulaşanların %20’sinde ülser oluştuğunu, bu enfeksiyonu kapanlarda mide kanseri
riskinin yüksek olduğuna değinmişlerdir. Helicobacter’in daha çok, gelişmekte
olan ülkeler ile geri kalmış ülkelerde görüldüğü ve yıkanmayan ellerin yanı
sıra su ve yiyeceklerle bulaştığı, bu enfeksiyonu taşıyan veya bu hastalığı
geçirmiş olanların bazılarında da gastrit kanserinin meydana geldiği, yine
bilim adamlarınca belirtilmiştir.
|
|