BoyutPedia

VÎRÂNÎ, (16. yüzyıl), şair. Hurufî inancını benimsemiş Bektaşî ozanıdır. Doğum ve ölüm tarihleri bilinmemekte olup yaşamıyla ilgili bilgi yoktur. Alevîler arasında büyük kabul edilen yedi şairden biridir. Eğriboz Adası’nda doğmufl, Balım Sultan’dan el almıfl ve bir süre Hz. Ali’nin türbedarlığını yapmıfltır. Anadolu’yu ve özellikle Deliorman ve Dobruca’yı dolaflmıfltır. Demir Baba’yı, Razgrat’taki dergâhında ziyaret edip ondan icazet aldıktan sonra yola koyulan Vîrânî’nin Karlıova’da Hafız Zeden Tekkesi’ne geldiğinde vefat ettiği ve tekkenin avlu kapısı önüne gömüldüğü rivayet olunur. Hece vezniyle yazdığı birkaç fliiri dıflında çoğunlukla aruz veznini tercih eden Vîrânî, fliirlerinde Virân Baba ve Vîrân Abdal mahlâslarını kullanmıfltır. Demir Baba Velâyetnâmesi’nde, flairin, Arapça ve Farsça bildiğinden söz edilir. fiiirlerinde Hz.Ali sevgisi esastır. Aruz vezniyle yazdığı 300 fliirinden oluflan, ilk olarak 1854’te, nerede ve kim tarafından yazıldığı belli olmayan ve daha sonra 1957’de M. Halit Bayrı tarafından günümüz harfleriyle yayımlanan Divân’ı dıflında, Vîrânî Baba Risalesi adında, yayımlanmıfl bir risalesi vardır. Sadeddin Nüzhet Ergun, 1930’da yayımladığı “Bektaflî fiairleri” adlı kitabında dört ve 1955’te İstanbul’da yayımlanan “Bektaflî fiairleri ve Nefesleri” adlı kitabının son baskısında da on altı fliirine yer vermifltir. Ayrıca flairle ilgili olarak, M. Halit Bayrı’nın “Vîrânî, Hayatı ve Eserleri” adlı bir incelemesi bulunmaktadır.