|
VENEZUELA, Güney Amerika’nın kuzeyinde, Antil Denizi’ne ve küçük bir
kıyıyla da Atlas Okyanusu’na açılan devlet. Kolombiya, Brezilya ve Guyana ile sınırlıdır. Önemli kentleri Maracaibo, Valencia, Barquisimeto, Maracay, San Cristobal, Cumana, Ciudad Bolivar. Nüfusun büyük bölümünü (%65) melezler oluşturur;
beyazların oranı %25, zenciler %9 ve yerliler %1’dir. Kuzeybatıdan güneybatıya
doğru, birbirinden belirli şekilde farklı üç bölgeye ayrılır: 1) Sierra de
Perija ile And Dağlarının en kuzey uzantısı olan Cordillera de Merida arasında
kalan havza. Petrolüyle tanınan Maracaibo Gölü, bu havzanın orta kısmını
kaplar; 2) Cordillera de Merida ile Guyan Platosu arasında, batıdan doğuya
açılan geniş Orenok Havzası ve güneyinde Amazon Havzası’nın bir parçası; 3) Guyan
Platosu. Bu bölgeler içinde ekonomi ve yerleşme bakımından en önemlisi
birincisidir. Venezuela, Orta ve Güney Amerika ülkeleri içinde nüfusun en hızlı
arttığı ülkelerden biridir (%3,5 kadar). Bu yüzden 1920’de 2.400.000 olan
nüfus, yaklaşık 19 milyonu bulmuştur. Yakın zamanlara dek yalnız tarım ve
hayvancılıkla yaşayan, ekonomik bakımdan yoksul bir ülkeydi. Ancak 50 yıldan
beri yeraltı kaynakları keşfedilmeye ve işlenmeye başlanmıştır. Bu kaynaklar
içinde petrol başta gelir. 1917’de bulunan petrol, doğuda El Tigre ve özellikle
batıda Maracaibo bölgesinde çıkar. Venezuela dünyanın en önemli petrol
üreticilerinden biridir. Yakın zamanlarda işletilmeye başlanan demir cevheri
yatakları (Rio Caroni) yanı sıra altın, manganez, nikel, doğal gaz, elmas,
boksit ve bakır da işletilir. Kolomb’un bu kıyılara vardığı sıralarda (1498),
Venezuela’da “Karaib” adı verilen yerliler yaşamaktaydı. Antil Denizi’nin öteki
adı olan Karaib Denizi buradan gelir. Bu yerliler bataklık ve sık sık sularla
kaplanan bu kıyılarda kazıklar üzerine kurulmuş köylerde yaşıyorlardı. İlk
İspanyollar’ın bu ülkeye “Küçük Venedik” anlamına gelen Venezuela adını vermelerinin nedeni budur. Karaib Denizi kıyıları, büyük keşiflerden sonra,
yüzyıllarca canlı bir korsanlık alanı oldu. Venezuela, uzun süre İspanya
egemenliğinde kaldıktan sonra 1822’de “Büyük Kolombiya” ile federal bir ülke
hâline geldi. Bu federasyon kısa bir süre sonra dağıldı. Venezuela, melezlerin kurduğu askerî bir yönetim egemenliği altına girdi (1830). Diktatörlükler
birbirini izledi. Ülke 1945’e kadar bu şekilde yönetildi. 1945’te demokrasiye
geçildi. Romulo Betancourt yönetimindeki bu dönem, üç yıl sürdü. Ordu yeniden
iktidarı ele aldı. Ülke 1958’e kadar General Marcos Perez Jimenez’in kurduğu
diktatörlükle yönetildi ve sonra yeniden demokrasiye geçildi. Ancak bu da uzun
sürmedi ve Betancourt bir kez daha başa geçti (1958-1964). İktidar 1964’ten
günümüze kadar iki büyük parti ve Demokratik Hareket Partisi arasında sürekli
el değiştirdi. 1975 ve 1976’da ülkenin en önemli gelir kaynakları olan demir
cevheri ve petrol millîleştirildi. Sert ekonomik önlemler, Mart 1989’da bir
halk ayaklanmasına yol açtı. Yolsuzluklar, elit tabakalarda çürümüşlüğe neden
olurken ülke, kokain kaçakçılığının ve kokainden elde edilen kara paranın
Kolombiyalı uyuşturucu kartellerince aklanma merkezi oldu. İki hükûmet darbesi
girişiminin ardından 1992’de cumhurbaşkanını görevden alma hazırlığı, siyasî
tedirginliği daha da artırdı. 1993’te, rüşvetle suçlanan cumhurbaşkanı Carlos
Andrés Pérez görevinden alındı. 1994’te R. Caldera Rodriguez, yeniden
cumhurbaşkanlığına getirildi. Daha sağlam bir istikrar için 1999’da yeni bir
anayasa kabul edildi. Ancak 2002’deki kısa süreli darbe ve 2003’te hükûmet
güçleri ile muhalefet arasındaki çatışmalar ülkeyi sarstı.
VENEZUELA
Resmî adı : Venezuela
Cumhuriyeti
Yüzölçümü : 912.050 km2
Nüfus : 26.640.000
(2005)
Başkent : Caracas
Resmî dil : İspanyolca
Din : % 93
Katolik, % 5 Protestan, % 2 diğer
Para birimi : Bolivar (Bs)
|
|