BoyutPedia

VİTAMİNLER, yediğimiz-içtiğimiz besinlerde bulunan, bedenimizin sağlığı için gerekli maddeler. Sebze, meyve ve hayvansal besinlerde bulunan bu cevherlerin hepsinin amin cinsi protein olduğu sanılarak bu isim verilmiştir. Ancak bugün vitamin özelliğinde olan maddelerin hepsinin amin yapısında olmadığı anlaşılmıştır. Vitaminlerin hepsi organik olup kimyasal yapıları farklı bileşiklerdir. Çoğu, zamanla sentetik olarak yapılmıştır. Yağda eriyenler (A, D, E, K vitaminleri) ve suda eriyenler (B grubu, C vit.) olmak üzere başlıca iki büyük grupta toplanırlar. Vitaminler ilk zamanlar alfabenin harfleri ile isimlendirilmişlerdi. Son zamanlarda kimya isimleri daha çok kullanılmaktaysa da eski alfabetik isimlendirme alışkanlığı devam etmektedir. Vitaminlerin eksikliğinde bazı hastalıklar meydana gelebilir. Bu tür vitamin eksikliği hastalıklarına avitaminoz veya karans hastalıkları denir. Beriberi, skorbüt, raşitizm, pellegra gibi hastalıkları, başlıca karans hastalıkları arasında sayabiliriz. Son zamanlarda yapı bakımından vitaminlere benzeyen ve deney amacıyla verildiğinde vitamin eksikliği (vitamin karansı) meydana getiren maddeler bulunmuştur. Bunlara vitamin antagonisti veya antivitamin denir. Bu arada vitamin fazlalığının, hastalık nedeni olabileceği unutulmamalıdır. Örnek olarak D vitamini fazlalığında (D hipervitaminozunda) kanda kalsiyum artması (Hiperkalsemi) ve yumuşak dokularda kireçlenme (metastatik kalsifikasyon) görülebilir. Vitaminlerin bir kısmı provitamin hâlinde bulunur, biyolojik etki ile sonradan vitamine dönüşür. A vitamininin ön maddesi, havuçta sarı bir boya maddesi olarak bulunan karotendir. Deride provitamin olarak bulunan ergosterol, güneş ışınlarının etkisiyle D vitaminine dönüşür. K vitamini ise normal olarak bağırsaklarımızda yaşayan bazı tür bakteriler tarafından yapılır. Vitaminlerin organizmadaki enzim ve hormon sistemleriyle de yakın ilgisi vardır.