BoyutPedia

WİLSON PRENSİPLERİ CEMİYETİ, Kurtuluş Savaşı’ndan hemen önce, İstanbul’da, çoğunluğu gazeteci-yazar, profesör, doktor ve avukatlardan oluşan bir aydın grubu tarafından 4 Aralık 1918’de kurulan dernek. Cemiyetin ilk yönetim kurulu Halide Edip (Adıvar), Refik Halid (Karay), Ali Kemal, Hüseyin Avni, Ragıp Nurettin’den oluşan heyetin faal üyeleri arasında Ati ve İkdam gazeteleri başyazarı Celâl Nuri (İleri), Akşam gazetesi başyazarı Necmeddin Sadık (Sadak), Zaman gazetesi başyazarı Cevat, Sabah gazetesi başyazarı Ali Kemal, Yeni Gazete başyazarı Mahmud Sadık, Vatan gazetesi başyazarı Ahmet Emin (Yalman), Yeni Gün gazetesi başyazarı Yunus Nadi (Abalıoğlu) yer alıyordu. Kurucu üyelerden Halide Edip (Adıvar), Cemiyetin kuruluşuyla ilgili olarak, “Bütün dünyada kuvvetli bir tesir yapan ve yenilmiş milletlere biraz umut veren Wilson Prensipleri, bizi de büyük çapta etkiledi ve İstanbul’da Wilson Prensipleri Cemiyeti, tanınmış yazarlar ve avukatlar tarafından kuruldu” diyerek amaçlarını belirtti. Cemiyetin kuruluşunda etkin olan düşünce, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün devamını, bir büyük devletin “manda” yönetimiyle özdeşleştiren pasifist bir düşünce olarak kabul edilir. Dernek üyelerinin bir bölümü Amerikan mandasının ateşli bir savunucusu oldu. Bir bölümü Osmanlı hükûmetlerinde görev alırken bir başka bölümü Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Sivas Kongresi’nde reddedilmesine rağmen Millî Mücadele aleyhtarı bazı dernekler, Wilson Prensipleri Cemiyeti’nin yarattığı ortamdan yararlanmak istedilerse de başarılı olamadılar. Cemiyet uzun ömürlü olmadı ve kuruluşundan iki ay sonra, etkinliğini yitirerek kayboldu.