BoyutPedia

YOZGAT, İç Anadolu Bölgesi’nde il. Küçük bir bölümü (Çekerek ilçesi) Karadeniz Bölgesi’ne girer. Kuzeyde Çorum, kuzeydoğuda Tokat, doğuda Sivas, güneyde Kayseri ve Nevşehir, güneybatıda Kırşehir ve batıda Ankara illeriyle sınırlanır. Yüzey Biçimleri: Büyük bölümü İç Anadolu Bölgesi’nin Orta Kızılırmak Bölümü, küçük bir bölümü ise, Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Yozgat, Orta Anadolu platoları üzerinde uzanır. İlin %37’sini engebelendiren dağlar, ilin orta kesiminde, özellikle doğuda Tokat, Sivas, Kayseri sınırında yükselir. Yozgat-Kayseri sınırında yükselen Akdağ (Hamzasultan Tepesi, 2.281 metre); Yozgat-Sivas sınırında yükselen Karababa Dağı (2.160 metre), Çamlıbel Dağları (Karayurt Tepe, 1.731 metre) ve Sivas-Tokat sınırında yükselen Deveci Dağları (1.900 metre), ilin bu kesimindeki belli başlı yükseltileridir. İlin orta kesiminde tek tek yükselen kütlelerin en önemlileriyse Yazır Dağı (1.683 metre), Kökenez Dağı (1.524 metre) ve Sivri Tepe’dir. (2.076 metre) İl alanının %51’ini platolar kaplar. Bu platoların en büyüğü ve en önemlisi, ortalama yükseltisi 1.200-1.400 metre arasında değişen Bozok Platosu’dur. İl alanının %10’u gibi sınırlı bir bölümünü kaplayan ve akarsu vadilerinin tabanlarında yer alan ovaların en önemlileri, Boğazlıyan, Sorgun, Kümbet ve Kadışehri Ovalarıdır. Yozgat’ı iki büyük akarsu ve kolları sular. Bunlar Kızılırmak’ın kolu Delice Irmak (Kanak Suyu) ve Yeşilırmak’ın kolu Çekerek Suyu’dur. İklim ve Bitki Örtüsü: Yozgat’ta İç Anadolu’nun karasal iklimi egemendir. Yaz-kış ayları ve gece ile gündüz arasında sıcaklık farkı oldukça fazladır. En soğuk aylar ocak-şubat; en sıcak aylar temmuz ve ağustostur. Karasal iklim nedeniyle az yağış alır. En yağışlı aylar aralık ve mart; en kurak aylar ağustos ve ekimdir. Toprakları genellikle çıplaktır. Orman örtüsü, batıda dağlık bölgelerde yayılma alanı bulurken, ilin diğer kesimlerinde bitki örtüsü, çayırlardan oluşur. Ekonomi: Yozgat ekonomisi temelde tarıma dayalıdır. Yarıdan çoğunda tahıl yetiştirilir. Yetiştirilen başlıca ürünler: Buğday, arpa, şekerpancarı, mercimek, patates, baklagiller, kavun, karpuz ve soğandır. Başka sebze ve meyvelerin de az miktarda yetiştirildiği ilde hayvancılık önemli gelir kaynaklarındandır. İl genelinde yaygın olan koyunculuğun yanı sıra çok sayıda sığır, manda, kıl keçisi ve Ankara keçisi beslenir; tavukçuluk ve arıcılık yapılır. 1972’de kalkınmada ikinci derecede öncelikli iller kapsamına alınan Yozgat’ta sanayi fazla gelişmemiştir. Başlıca sanayi kuruluşları; un, bira, yem, deri, bitkisel yağ, çivi, kraft torba, çimento, prefabrik konut, tuğla ve briket fabrikalarıdır. Küçük ölçekli sanayi, orman ürünlerini işleyen, dokumacılık yapan, tarım araçları, karoser ve römork üreten atölyeleri kapsar. Turistik Yerler: Yozgat ve yöresi: Çengeltepe Höyüğü (İlk Tunç Çağ, Frig ve Helenistik dönemlere ilişkin üç kültür katı saptanmıştır), Ulu Cami (1779’da Çapanoğlu Mustafa Bey yaptırmıştır), Cevahir Ali Efendi Camii (1788’deAli Efendi yaptırmıştır), Başçavuşoğlu Camii (1800), Yozgat Çamlığı (Çamlık Ulusal Parkı) Mesiresi, Yozgat Müzesi (1985’te Nizamoğlu Konağı’nda açılmıştır). Akdağmadeni ve yöresi: Akdağ Ormanları Mesiresi. Boğazlıyan ve yöresi: Boğazlıyan Kaplıcası. Çayıralan ve yöresi: Çayıralan Ormanları Mesiresi. Çekerek ve yöresi: Aydıncık Bucağı Karankaya Köyü’ndeki MÖ 1650’ye tarihlenen Hitit varlığının kanıtı olan gömütlük. Sarıkaya ve yöresi: Sarıkaya Kaplıcaları. Sorgun ve yöresi: Alişar Höyüğü (İlk Tunç Çağından Osmanlı dönemine değin yerleşim yeridir), Sorgun Kaplıcası.Yerköy ve yöresi: Çapanoğlu Camii (1749’da Ahmed Paşa yaptırmıştır), Karanlık Dere Mesiresi.

YOZGAT (66)

İç Anadolu’nun Orta Kızılırmak bölümünde, aynı adı taşıyan ilin merkezi olan kent. Nüfusu 113.614 (2000). Ankara’ya karayoluyla 217 km uzaklıktadır. Tarih: Yöre tarihi çok eski çağlara dayandığı hâlde il merkezi Yozgat oldukça yeni bir yerleşmedir. Yozgat (Bozok) Suyu’nun yukarı çığırında, dağlarla çevrili bir vadide Çapanoğulları tarafından 18. yüzyılda kurulmuştur. Sürü veya otlak anlamındaki “yoz” ve şehir anlamındaki “gat” sözcüklerinin birleşmesinden oluşan Yozgat adını almıştır. Çapanoğullarının bayındırlık çalışmaları sonunda zamanla gelişerek büyüdü. 19. yüzyılda bir ara 20.000’e kadar yükselen nüfusu, Cumhuriyet’in ilk yıllarında 10.000 kadardı. İzleyen dönemde uzun süre geri ve küçük bir yerleşme olarak kaldı. Güzel Sanatlar: Yozgat’taki Osmanlı yapıları Çapanoğulları dönemine aittir. Mustafa Bey’in yaptırdığı (1779), kardeşi Süleyman Bey’in kimi bölümler eklettiği (1794) Ulu Cami (Çapanoğlu Camii), tek kubbeli ana mekân ile üç kubbeli son cemaat yerinden oluşur. Cevahir Ali Efendi Camii’nin (1788) zengin bezemeleri badana ile sıvanmıştır. Son cemaat yerinin üst katındaki kadınlar mahfili, barok üslupta, yaldızlı kalem işleriyle süslüdür. 1800’de yaptırılan Çavuşoğlu Camii’nde, ana mekânın önünde iki katlı son cemaat yeri vardır. Son dönem Osmanlı ahşap camilerinin ilginç örneklerinden biri olan bu camiinin en önemli özelliği, ahşap bezemeleri ve cami, çeşme, ordugâh, doğa içinde evler gibi yapı motiflerinin işlendiği duvar resimleridir.

YOZGAT

Yüzölçümü           :  14.072 km²

Nüfusu                 :  682.919 (2000)

İlçe sayısı             :  14

İl trafik kodu         :  66

YOZGAT’IN İLÇELERİ

İlçe                                İlçe Nüfusu

Merkez                       113.614

Akdağmadeni                61.373

Aydıncık                        25.955

Boğazlıyan                    67.184

Çandır                          19.037

Çayıralan                      32.880

Çekerek                        40.689

Kadışehri                      23.317

Saraykent                     26.077

Sarıkaya                       58.026

Sorgun                       120.262

Şefaatli                         30.013

Yenifakılı                       15.603

Yerköy                          48.889

Toplam (2000):                 682.919