BoyutPedia

YÛSUF-I MEDDÂH, (14 yüzyıl), şair. Yaşamıyla ilgili bilgi yoktur. Şeyhoğlu’nun “Kenzü’l Kübera”sında adı geçmektedir. Kendi eseri “Varka ve Gülşâh”ta, gençliğini Azerbaycan yöresinde geçirdiği, Mevlânâ’dan sıkça bahsettiği övgü dolu sözler nedeniyle Mevlevî olduğu ve Konya’da yaşadığı sanılmaktadır. Yapıtlarında Yusufî mahlâsını kullanmış, meddah olarak ünlenmiştir. Eserleri: Varka ve Gülşâh: 1368’de yazılmış olup 1700 beyitten ibarettir. Her gece bir bölümü okunmak üzere altı bölüm olarak yazılmıştır. Varka ve Gülşâh, bir Arap halk hikâyesi olup oradan İran ve ardından Türk edebiyatına geçmiştir. Konu: Aynı gece doğan ve birlikte büyüyen Varka ile Gülşâh, kardeş iki kabile reisinin çocuklarıdır; birbirlerini sever ve evlenmeyi kararlaştırırlar. Gülşâh, düğün gecesi, Müslüman olmayan bir kabile reisi tarafından kaçırılır. Bunun üzerine Varka, sevgilisini kurtarmak için büyük bir mücadeleye girişir ve hikâye, iki gencin kavuşması sonucu mutlu bir sonla noktalanır. Halk topluluklarınca rahat bir şekilde okunabilmesi için yalın bir dil kullanılan hikâyede, dinî ve tasavvufî unsurlar görülse de daha çok, aşk ve kahramanlık teminin öne çıktığı görülmektedir. Eser, İsmail Hikmet Ertaylan tarafından 1945’te tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır. Hâmûşnâme: Farsça yazılan bu mesnevîde, boşboğazlığın kötülüğünden ve susmanın erdeminden söz edilir. Dâstân-ı İblis: Hz. Muhammed’le şeytan arasındaki bir konuşma, eserin konusunu oluşturur. Not: Hâmûşnâme ve Dâstân-ı İblis mesnevîlerinin yazarı, her ne kadar Yûsuf-ı Meddah olarak gösteriliyorsa da, eserin yazarı mı yoksa anlatanı mı olduğu konusu tartışmalıdır.