|
YAŞAR
KEMAL,
(Yaşar Kemal Göğçeli diye anılır), (1922 Hemite Köyü/Adana), öykü ve roman
yazarı. Kadirli Cumhuriyet İlkokulu’nu bitirdikten sonra girdiği Adana I.
Ortaokulu’nun son sınıfından ayrıldı (1941). Uzun süre çeşitli işlerde çalıştı.
Irgatlık, amelebaşılık, kunduracı çıraklığı, öğretmen vekilliği, arzuhalcilik
vb. işlerle yaşamını sürdürdü. Güney Anadolu Bölgesi’nin köy, kasaba, kent
koşullarını, bu koşullar içindeki her sınıf ve tabakadan insanı, onların
birbirleriyle ve doğayla ilişkilerini gördü, gözleme olanağı buldu. Uzun süre
folklorla uğraşarak halk sanatının kaynaklarına indi. CHP iktidarının son
aylarında Ceza Yasası’nın 142. maddesine aykırı eylemde bulunma savıyla Kozan
Cezaevi’nde tutuklu kaldı. Çıkınca İstanbul’a gelerek Cumhuriyet gazetesinin
yurt haberleri servisinde gazeteciliğe başladı (1951). Kemal Sadık Göğçeli
imzasıyla Ülkü, Kovan, Millet, Başpınar (1942-1943) dergilerinde yayımladığı
şiirlerle yazın hayatına giren Yaşar Kemal, ilkin Çukurova bölgesinden yaptığı
röportajlarla tanındı. Gözlem gücünü öykülerinde kullanmasını bildi. Roman
düzeyindeki ilk çalışması “Teneke”de kasaba eşrafının yasa dışı eylemlerine
boyun eğmeyen bir kaymakamın halkla birlikte verdiği savaşımı işledi. Sonra,
gücünü sözlü halk anlatılarından alan büyük soluklu romanlar yazdı. Kırsal
kesimde yaşayan insanları değişik konumları içinde yansıtarak onların doğayla,
birbirleriyle ve egemen güçlerle ilişkilerini öyküleştirdi. Güncel gerçeklerle
tarihî gerçekleri birlikte gözledi. Kişilerini, yaşadıkları çevrenin somut
koşulları içinde vermeyi başardı. Özellikle doğa betimlemeleriyle edebiyatımıza
büyük özgünlükler kazandırdı. İlk romanlarından “İnce Memed” Varlık Roman
Ödülü’nü aldı (1955). Özellikle bu yapıtı birçok Doğu ve Batı diline çevrildi.
İsveç’te yirmiye yakın basımı oldu. Fransa’da, Sovyetler Birliği’nde defalarca
yayımlandı. Kimi romanları, öyküleri oyunlaştırılarak sahneye konuldu. “Yer
Demir, Gök Bakır” oyunu Uluslararası Nancy Festivali’nde birincilik kazandı.
Kimi romanları filme de alındı. Birkaç kez Nobel Edebiyat Ödülü’ne de aday
gösterilen Yaşar Kemal’in, ülke dışındaki en büyük başarısı Uluslararası Del
Duca Ödülü’dür (1982). 1984’te Fransız Hükûmeti tarafından Legion d’Honneur
Nişanı’na layık görülmüştür. 2002’de Bilkent Üniversitesi tarafından fahrî
doktora unvanı, 2003’te Türkiye Yayıncılar Birliği Yayıncılık Emek Ödülü’yle
onurlandırıldı. Yapıtları: “Sarı Sıcak” (öyküler, 1952), “Teneke” (uzun öykü,
1955), “Yanan Ormanlarda Elli Gün” (röportajlar, 1955), “İnce Memed I” (1955),
“Orta Direk (Dağın Öte Yüzü:1”, 1955), “Çukurova Yana Yana” (röportajlar,
1955), “Peri Bacaları” (röportaj, 1957), “Taş Çatlasa” (denemeler, 1961), “Yer
Demir Gök Bakır” (Dağın Öte Yüzü:2, 1963), “Üç Anadolu Efsanesi” (1967), “Ölmez
Otu” (Dağın Öte Yüzü:3, 1968), “İnce Memed II” (1969), “Ağrıdağı Efsanesi”
(1970), “Binboğalar Efsanesi” (1971), “Bu Diyar Baştanbaşa” (röportajlar,
1971), “Çakırcalı Efe” (1972), “Demirciler Çarşısı Cinayeti” (Akçasazın
Ağaları:1, 1973), “Yusufçuk Yusuf” (Akçasazın Ağaları:2, 1975), “Al Gözlüm
Seyreyle Salih” (1976), “Yılanı Öldürseler” (1976), “Kuşlar da Gitti” (1978),
“Deniz Küstü” (1978), “Yağmurcuk Kuşu” (Kimsecik:I, 1980), “Ağacın Çürüğü”
(yazılar, 1981), “Hüyükteki Nar Ağacı” (1982), “İnce Memed III” (1984), “Kale
Kapısı” (Kimsecik:II, 1985), “İnce Memed IV” (1987), “Kanın Sesi”
(Kimsecik:III, 1991), “Karıncanın Su İçtiği - Bir Ada Hikâyesi 2” (2002), “Tanyeri Horozları - Bir Ada Hikâyesi 3” (2002).
|
|