BoyutPedia

YİRMİYEDİ MAYIS, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin müdahalesiyle Demokrat Parti yönetimine son verilmesi olayı (27 Mayıs 1960). 1960 ilkbaharında Türkiye’de iç politik durum son derece gergindi. DP yönetimine karşı gösteriler, Nisan 1960’ta büyük boyutlara vardı. 1950’lerin ortalarında subaylar tarafından kurulan ihtilâl grupları, 1960 yılının başında Millî Birlik Komitesi’nde birleştiler. 27 Mayıs 1960 Cuma günü sabahı, saat 03.00’te harekete geçen ordu, yönetime el koydu ve DP ileri gelenleri tutuklandı. 27 Mayısçıların hedefi, ülkeyi en kısa zamanda demokratik bir anayasaya kavuşturup özgür seçimler sonucunda belirecek iktidara ülkeyi teslim ederek çekilmekti. 27 Mayıs’ın ilk hükûmeti ertesi gün ilan edildi. İkisi MBK üyesi olan 3 general ile 15 sivilden oluşan hükûmet, partisiz kişilerden kurulmuştu. 10 Ağustos tarihindeki bakan değişiklikleri dışında I. Gürsel kabinesi, Kurucu Meclis’in açılmasına kadar sürdü (30 Mayıs 1960-6 Ocak 1961). Kabine, yurttaşların temel hak ve özgürlüklerinin korunacağını, anti-demokratik yasaların kaldırılacağını, çağdaş hukuk düzenine dayalı ve iktidarların yolsuzluklarını önleyecek yeni demokratik kurumların oluşturulacağını, bir plânlama teşkilâtı kurulacağını, ülkenin ekonomik ve malî durumundaki bozukluğun alınacak önlemlerle giderileceğini ilan etti. Dış politika konusunda MBK ve 27 Mayıs hükûmetleri, NATO ve CENTO gibi askerî paktlara, ekonomik-siyasî-malî antlaşmalarla bağlı kaldılar. DP’lileri yargılamak için Yüksek Soruşturma Kurulu ile Yüksek Adalet Divanı kuruldu. 13 Kasım 1960’ta, 14’ler diye anılan, askerî yönetimin sürmesi yanlısı MBK üyeleri, Türkiye dışına sürüldüler. 23 kişilik yeni bir komite kuruldu. Kurucu Meclis toplandı ve yeni bir Anayasa hazırlandı. Anayasa halkoyundan geçtikten sonra, 1961 Ekimi’nde dört partinin katıldığı ve sıkıyönetim altında yapılan seçimlerle yönetim, sivillere devredildi.