|
ZOLA, ÉMILE, (Edouard Charles Antoine),
(1840 Paris - 1902 Paris), Fransız yazar. Babası Yunan-İtalyan asıllı bir
mühendis, annesi ise Fransızdır. Liseden ayrılarak liman işçiliği yaptı, daha
sonra bir yayınevine girdi. “Contes à Ninon” (Ninon’a Öyküler, 1864) adlı ilk
yapıtını yayımladı. Bunu, ilk romanı olan “La Confession de Claude” (Claude’un İtirafları, 1865) izledi. Yayınevinden ayrılarak gazetecilik
yapmaya başladı. Coşumcu akımdan doğalcı akıma geçişini vurgulayan “Thérèse
Raquin” adlı romanıyla adını duyurdu (1867). “L’Assommoire” (Meyhane, 1877)
adlı romanıyla doğalcılığın ilk başarılı örneğini verdi. Adı, ünlü Dreyfus
davasına karıştı (1898). Devlet başkanına yazdığı bir açık mektup “J’Accuse”
(İtham Ediyorum) yüzünden bir yıl hapse mahkûm edilince İngiltere’ye kaçtı.
Suçu bağışlandıktan sonra döndüğü Fransa’da, sevgi gösterileriyle karşılandı ve
bir ulusal kahraman hâline geldi (1899). Gaz zehirlenmesi sonucu öldü. İlk
gençlik yıllarında coşumculuğun etkisinde kalan Zola, daha sonra yazar ve kuramcı
olarak Fransa ve Avrupa’da doğalcı akımın önderi oldu. Doğa bilimlerindeki
yönteme uygun olarak kendi sanatsal yöntemini de gözlem ve deneye dayandırdı.
Roman kahramanı olarak aldığı kişileri, kalıtımın ve içinde yetiştikleri
toplumsal çevrenin koşullarına göre incelemeyi denedi. Zola’ya göre romancı,
bir bilim adamı gibi yansız kalabilmeli, gözlemlerini okura bir röportaj yazarı
gibi aktarmalıdır. 1870-1893 arasında yayımlanan, “Les Rougon Macquart,
Histoire Naturelle et Sociale d’une Famille sous le Second Empire”
(Rougon-Macquart’lar: İkinci İmparatorluk Döneminde Bir Ailenin Doğal ve
Toplumsal Tarihi) genel başlığı altında topladığı yirmi ciltlik roman dizisi,
Zola’nın, dolayısıyla doğalcı akımın anıt yapıtı niteliğindedir. Bir ailenin
birbirini izleyen beş kuşağının öyküsünü işleyen Zola, kalıtımın ve çevre
koşullarının, bir soyun bireylerini nasıl etkilediğini göstermek ister. Dizinin
ilk romanı olan “La Fortune des Rougon” (Rougonların Talihi, 1871), Rougon ve
Macquart ailelerinin kökenine iner. Doğalcı akımın örnek bir yapıtı olan
“Meyhane”, Paris işçilerinin dünyasını ve kenar mahallelerde yaşayan bir işçi
ailesinin çöküşünü yansıtır. Maden işçilerinin zor yaşamını konu alan
“Germinal” (1885), Zola’nın başyapıtı sayılır. Zola’nın bu romanları bireylerin
ruhsal çözümlemesi açısından güçsüzdür. Ancak yazar, halk yığınlarını
betimlerken, çok çarpıcı, hareketli ve görkemli tablolar yaratır.
“Rougon-Macquart” dizisinin dışında Zola, “Les Trois Villes” (Üç Kent) ve “Les
Qatre Evangiles” (Dört İncil) başlıklarını taşıyan iki roman dizisi daha kaleme
almıştır.
|
|