BoyutPedia

ADIVAR, ABDÜLHAK ADNAN, (1882 Gelibolu - 1 Temmuz 1955 İstanbul), hekim, yazar ve siyaset adamı. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da tamamladıktan sonra girdiği Tıbbiye-i Mülkiye Mektebi’nden 1905’te mezun oldu. Gizlice Avrupa’ya giderek Berlin Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Kürsüsü’nden uzmanlık diploması aldı. Meşrutiyet’in ilânından sonra yurda dönerek 1910’da Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Bölümü’ne asistan olarak atandı. 1911 Trablusgarp Savaşı’na Hilâl-i Ahmer (Kızılay) müfettişi olarak katıldı. I.Dünya Savaşı sonrası profesör olarak Tıp Fakültesi’ndeki görevine döndü. Osmanlı Meclis-i Mebusanı son dönemi için 18 Aralık 1919’da yapılan seçimde İstanbul milletvekili oldu. Meclis’in kapatılmasından sonra 1917’de evlendiği eşi Halide Edip ile birlikte Ankara’ya gelerek 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışında İstanbul milletvekili olarak hazır bulundu ve 3 Mayıs 1920’de oluşturulan ilk hükûmette Sıhhiye Muavenet-i İçtimaiye Vekili oldu. İkinci dönemde yeniden İstanbul milletvekili seçildi. 9 Kasım 1924’te Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan istifa ederek Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı. Fırkanın 1925’te Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılması üzerine, bir süre bağımsız olarak parlamentoda bulundu. 30 Ocak 1926’da milletvekilliğinden ayrılarak eşiyle birlikte İngiltere’ye gitti. 17 Haziran 1926’da ortaya çıkarılan Atatürk’e suikast girişimi olayında ilgisi olduğu iddiasıyla Ankara İstiklâl Mahkemesince İzmir’de yapılan yargılama sonucu 13 Temmuz 1926’da beraatine karar verildiyse de “Yüzellilikler” listesine alındığından Türkiye’ye giremedi. 1939’da yurda dönünce Maarif Vekâleti tarafından “İslâm Ansiklopedisi” Çeviri ve Yazım Kurulu Başkanlığına getirildi. 1946 seçimlerinde İstanbul’dan bağımsız olarak milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. Eserleri: Felsefe Meseleleri (çeviri), Faust’a Dair Bir Tahlil Tecrübesi (1939), Les Science Chez le Turcs Ottomans (1939), Osmanlı Türklerinde İlim (1943), Tarih Boyunca İlim ve Din (1944, 1969), Bilgi Cumhuriyet Haberleri (Makale ve Denemeler) (1945), Dur, Düşün (1950), Hakikat Peşinde Emeklemeler (1954).