Oral
antidiyabetik ilaçlar
Kan şekeri düşürücü hapların nasıl kullanılması gerektiği
mutlaka öğrenilmeli, her ilacın kullanımının farklı olabileceği
unutulmamalıdır.
Diyabet hapları, özellikle Tip 2 diyabetlilerin kan
şekerlerini düzenlemek için kullanılır. Tip 1 diyabetliler öncelikle insülin
kullanır ve her şeker hapını kullanamaz. Ancak insülin ile beraber bazen uygun
diyabet haplarından alabilirler. Diyabet haplarının çeşitli grupları vardır ve
her bir grubun şekeri düşürme etki-süre ve gücü farklıdır. Bu sebeple
komşunuzun size önerdiği veya onun kullandığı şeker hapı size uygun
olmayabilir. Kullanmanız gereken diyabet hapını ancak doktorunuz
belirleyecektir. Genel olarak ağızdan alınan şeker hapları 5 grupta incelenir.
1. Sulfonilürea
2. Nonsulfonilüre insülin sekretegogları
3. Biguanid
4. Alfa glikozidaz inhibitörleri
5. Thiazolidinedione (glitazonlar)
Piyasada bulunan ve ağızdan kullanılan şeker düşürücü
ilaçlardan bazıları görülüyor.
Sülfonilüreaların etki mekanizması ve alınma zamanı
Sulfonilürealar, vücudun kendi insülin salınımını düzene
sokar. Ayrıca kendi vücut insülininizin etkinliğini artırır. Mutlaka
yemeklerden 15-20 dakika önce aç karnına alınmalıdır. Yüksek dozlarda
alındığında kan şekerinizi hızla düşürebilir.
Sulfonilüre olmayan insülin salgılatıcı ilaçlar
Pankreastan insülin salınmasını sağlarlar. Özelliği ana
öğünlerden 10 dakika önce ve eğer yemek yenecek ise alınmalarıdır. (Yemek
yoksa, ilaç yok!) Yemek sonrası şeker yükselmelerini engellerken, hipoglisemi
riskleri azdır. Güvenle kullanım kolaylıkları vardır.
Yalnızca doktorunuzun verdiği diyabet hapını
kullanmalısınız. Tavsiyeyle ilaç kullanmak çok büyük riskler taşır.
100 ünitelik insülinlerin, üzerinde U-100 yazan turuncu
kapaklı enjektörler ile yapılmaları sağlık açısından çok önemlidir. İnsülin
kullanan tüm diyabetlilerin bu konuda çok dikkatli olmaları gerekir. Günümüzde
insulinler çok daha kolay olan insulin kalemleriyle yapılmaktadır.
İnsüline yeni başlayan diyabet hastalarının bu konuda
bilgilenmeleri ve insülinin saklama koşullarını bilmeleri gerekir.
Thiazolidinedione türevleri (glitazonlar)
Özellikle vücudunda aşırı insülin bulunan ancak yeterli
insülin etkisi olmayan (tıp dilinde buna insülin direnci denir) şişman
diyabetik hastalarda etkilidir. Günün herhangi bir saatinde alınabilir. İleri
dercede karaciğer ve kalb yetmezliği olanlarda kullanılmaz.
Alfa glikozidaz inhibitörleri etki mekanizması ve alınma
zamanı
Bu grup ilaçlar, bağırsaklarda şekerlerin parçalanmasını
yavaşlatarak, yemeklerden sonra kan şekerinizin yükselmesini engellerler.
Mutlaka yemekle beraber, en iyisi yemeğin ilk lokması ile alınmalıdırlar.
Biguanidlerin etki mekanizması ve alınma zamanı
Biguanidler, vücudunuzda yeteri kadar insülin varsa
organlara şeker (glukoz) girişini artırarak şekeri düşürür. Ayrıca
bağırsaklarınızdan şeker emilimini azaltır. Özellikle şişman şeker hastaları
için uygundur. Yemeklerden sonra, tok karnına içilmelidir. İştahı azaltıcı özelliği
de vardır. Ancak bu tür ilaçları ileri derecede böbrek ve karaciğer bozukluğu
olan hastalar kullanamaz.
Oral antidiyabetiklerin yararsız olduğu durumlar
Eğer Tip 1 diyabetli iseniz, bu ilaçları insülin almaksızın
kullanmanız düşünülemez. Tip 1 diyabetlilere sulfonilürea grubu haplar
yararsızdır. Eğer her gruptan ve yüksek dozlarda hap almanıza rağmen kan
şekeriniz normale gelmiyor ise, bu “insülin tedavisine geçme zamanı geldi”
anlamına gelir. Eğer ayağınızda yara açılmış ise veya şeker hastalığı böbrek-göz
gibi organlara ağır zarar vermiş ise, insülin tedavisi bunları durdurabilir
hatta düzeltebilir. Şeker yükselme komasına girenlerde ve gebelerde ağızdan
alınan haplar yararsız ve zararlıdır. Bunlar kesilerek insülin tedavisine
geçilmelidir.