Adaptasyonel
dekuplaj teorisi
Hipnotist tarafından telkin edilen dış şartlar şayet
süjenin beyninde kabul görürse, hipnoz gerçekleşmiş olur.
Bizim düşüncemize göre hipnoz hali insan beyninin özel
şekilde ortaya konmuş yeni bir şarta adaptasyonundan ibarettir. Ortaya konan
yeni şartın özellikleri, adaptasyonu yapacak beyne, telkin dediğimiz bir aracı
ile verilmektedir. Dış şart mutlaka operatör tarafından kabul ettirilmiş
değildir. Bu şartı süje, operatörü gözleme suretiyle de elde etmiş olabilir.
Telkini yani adapte olunacak dış şartları alan beyin bu şarta adapte olabilmek
için her adaptasyonda olduğu gibi; kendi regülasyon sistemleri arasındaki
enformasyon alışverişinin bir kısmını kesmekte, yani beynin belirli üniteleri
arasında etki, alınan telkine göre devamlı veya geçici olarak kesilmektedir. Bu
hale göre hipnoz uyku gibi pasivite hali değil, diğer birçok adaptasyon
prosesinde olduğu gibi aktif bir haldir. Kendisini diğer adaptasyon hallerinden
ayıran özellik, çözülecek sorunun ortaya konan özel adaptasyon şartının;
(adapte olunacak dış şartın) değişik olmasıdır.
Şimdi bu görüşe göre şu sonuçlara ulaşmaktayız:
Telkin ve hipnoz ayrı ayrı olaylardır. Telkin operatörün
beyni ile süjenin beyni arasında bir informasyon bağıntısından ibarettir.
Hipnoz ise süjenin beyninin bu yeni şarta adaptasyonudur. Telkin bir
enformasyon olduğuna göre; sibernetik, her türlü informasyonun bilgi değerini
ölçmek olanağına sahip olduğundan, ortaya yeni bir olanak çıkmaktadır. Bilgi
değerleri belli telkinlerle yeni hipnoz araştırmaları yapılabilecektir.
Hipnoz ve uyku sırasında alınan
elektroansefalogramların farklı olmasının nedeni açıktır. Hipnozda beyin uykuda
değildir. Beynin herhangi bir şarta adaptasyonu için ünitelerinin
faaliyetlerini tatil etmeleri değil, ancak faal üniteler arasında yer yer bir
dekuplaj (ilentisizlik) olması gereklidir.
Daha zeki kimselerin daha çabuk hipnotize edilmelerinin
nedeni açıktır. Zeki beyin, adaptasyon yeteneği yüksek beyindir. Daha çok
gençlerin hipnotizabl olmaları da kolayca anlaşılır, genç beyin her gün hayatı
öğrenmek bakımından yeni adaptasyonlar yapmaktadır. Yeni şeyler öğrenmek yeni
şeylere adaptasyon onun günlük faaliyeti içindedir. Psikolojik bakımdan yeni
şeyler öğrenmek inhibisyonel bir adaptasyondur. (Rasim Adasal, Medikal
Psikoloji Cilt.2, s. 56). Yaşlılarda yeni dış şartlara adaptasyon zorluğu
günlük gözlemlerimizdendir.
Hipnoz yapılacak yerin ısı, ışık nem bakımından optimum
şartlarda bulundurulmasının hipnozu kolaylaştırması, adaptasyonunun tam verilen
dış şarta yani telkine uygun şekilde olmasına, telkinin BİT değerine parazit
ekler yapmamak şartıyla yardım etmesindendir.
Hipnozda beyin uykudaki gibi pasivite halde değil tam
tersine aktiftir.
Gençlerin beyinleri her gün pek çok yeni şey öğrenerek
yeni adaptasyonlar yapmaktadır.