'Her Şey' Hakkında Her Şey
Ali Kemal Bey’in Genelgesi 25 Haziran’a kadar Amasya’da kaldım. Hatırlardadır ki, o tarihlerde Dahiliye Nâzırlığı görevinde bulunan Ali Kemal Bey, benim görevden alındığımı ve artık benimle hiçbir resmî işlem yapılmaması ve hiçbir isteğimin yerine getirilmemesi gerektiği konusunda şifre ile bir genelge yayımlamıştı. 23 Haziran 1919 tarih ve 84 sayılı olan bu şifre içeriği, ilginç bir anlayışı gösterir belge olduğu için, aynen bilginize sunacağım. Dahiliye Nâzırı Ali Kemal Bey’in 23.6.1919 gün ve 84 sayılı şifresinin çözülmüş örneğidir: “Mustafa Kemal Paşa büyük bir asker olmakla birlikte günün siyasetini pek bilmediği için, olağanüstü sayılacak vatanseverlik ve gayretine rağmen, yeni görevinde asla başarılı olamadı. İngiliz Olağanüstü Temsilcisi’nin isteği ve ısrarı üzerine görevden alındı ve alındıktan sonra yaptıkları ve yazdıkları ile de bu kusurlarını daha çok açığa vurdu. Redd-i İlhak Cemiyetleri gibi, Karesi (Balıkesir) ve Aydın dolaylarında Müslüman halkı boş yere kırdırmaktan ve bu fırsattan yararlanarak halkı haraca kesmekten başka iş görmeyen, buyruk dinlemez, saygısız ve yasa dışı kurulan bazı heyetler için öteden beri çektiği telgraflarla, siyasî hatasını idarî yönden de artırdı. Adı geçenin İstanbul’a getirilmesi Harbiye Nâzırlığı’nı ilgilendiren bir görevdir. Ancak, Dahiliye Nâzırlığı’nın size kesin emri, artık o kişinin görevden alınmış olduğunu bilmek, kendisi ile hiçbir resmî işleme girişmemek, hükûmet işleriyle ilgili hiçbir isteğini yerine getirmemektir. Bu genelgeye uygun hareket etmekle ne gibi sorumlulukların giderilmiş olacağını takdir buyuracağınızdan eminim. Ayrıca, bu önemli ve tehlikeli günlerde memur, halk, her Osmanlı’ya düşen en büyük görev, barış konferansınca geleceğimizle ilgili karar verilirken ve beş yıldır yaptığımız deliliklerin hesapları görülürken, artık aklımızı başımıza devşirdiğimizi göstermek, akıllıca ve tedbirlice davranışları benimsemek, parti, mezhep, ırk ayrılıklarını gözetmeksizin her ferdin yaşamını, malını, ırzını koruyarak, medenî dünyanın gözünde bu memleketi bir daha lekelememek değil midir?”
Ali Kemal Bey’in Genelgesi
25 Haziran’a kadar Amasya’da kaldım. Hatırlardadır ki, o tarihlerde Dahiliye Nâzırlığı görevinde bulunan Ali Kemal Bey, benim görevden alındığımı ve artık benimle hiçbir resmî işlem yapılmaması ve hiçbir isteğimin yerine getirilmemesi gerektiği konusunda şifre ile bir genelge yayımlamıştı.
23 Haziran 1919 tarih ve 84 sayılı olan bu şifre içeriği, ilginç bir anlayışı gösterir belge olduğu için, aynen bilginize sunacağım.
Dahiliye Nâzırı Ali Kemal Bey’in 23.6.1919 gün ve 84 sayılı şifresinin çözülmüş örneğidir:
“Mustafa Kemal Paşa büyük bir asker olmakla birlikte günün siyasetini pek bilmediği için, olağanüstü sayılacak vatanseverlik ve gayretine rağmen, yeni görevinde asla başarılı olamadı. İngiliz Olağanüstü Temsilcisi’nin isteği ve ısrarı üzerine görevden alındı ve alındıktan sonra yaptıkları ve yazdıkları ile de bu kusurlarını daha çok açığa vurdu. Redd-i İlhak Cemiyetleri gibi, Karesi (Balıkesir) ve Aydın dolaylarında Müslüman halkı boş yere kırdırmaktan ve bu fırsattan yararlanarak halkı haraca kesmekten başka iş görmeyen, buyruk dinlemez, saygısız ve yasa dışı kurulan bazı heyetler için öteden beri çektiği telgraflarla, siyasî hatasını idarî yönden de artırdı. Adı geçenin İstanbul’a getirilmesi Harbiye Nâzırlığı’nı ilgilendiren bir görevdir.
Ancak, Dahiliye Nâzırlığı’nın size kesin emri, artık o kişinin görevden alınmış olduğunu bilmek, kendisi ile hiçbir resmî işleme girişmemek, hükûmet işleriyle ilgili hiçbir isteğini yerine getirmemektir. Bu genelgeye uygun hareket etmekle ne gibi sorumlulukların giderilmiş olacağını takdir buyuracağınızdan eminim. Ayrıca, bu önemli ve tehlikeli günlerde memur, halk, her Osmanlı’ya düşen en büyük görev, barış konferansınca geleceğimizle ilgili karar verilirken ve beş yıldır yaptığımız deliliklerin hesapları görülürken, artık aklımızı başımıza devşirdiğimizi göstermek, akıllıca ve tedbirlice davranışları benimsemek, parti, mezhep, ırk ayrılıklarını gözetmeksizin her ferdin yaşamını, malını, ırzını koruyarak, medenî dünyanın gözünde bu memleketi bir daha lekelememek değil midir?”
Bu sayfada yer alan bütün yazı, fotoğraf, resim, ilüstrasyon ve benzer diğer içerik özgündür ve Boyut Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. mülkiyetindedir. Kısmen veya tamamen hiçbir şekilde basılı veya herhangi diğer bir elektronik ortamda (CD, Internet, Intranet, DVD, Video vs) izinsiz kullanılamaz.İktibas edilemez. Tüm içerik, gerçekleşebilecek telif hakkı ihlallerine karşı elektronik sistemlerce sürekli olarak kontrol edilmekte, tespit edilen ihlaller herhangi bir uyarıya gerek duyulmaksızın yasal işleme tabi tutulmaktadır.