Erzurum’dan
Ayrılma Gereği
Nihayet, Efendiler, Ağustos içinde, her yerden birtakım
temsilcilerin Sivas’a doğru yola çıktıkları ve kısmen Sivas’a gelmeye
başladıkları anlaşıldı. Sivas’a gelen temsilciler, bizim ne zaman yola
çıkacağımızı sormaya başladılar.
Artık, Erzurum’dan ayrılmak gerekiyordu. Fakat, şimdiye
kadar verdiğim bilgilerden anlaşılmıştır ki, Sivas Kongresi, Doğu ve Batı
illeri ile Trakya’nın, yani bütün bir memleketin birliğini sağlamayı
amaçlıyordu. Bu sebeple kongrede Doğu illeri temsilcilerinin de bulunması
gerekirdi. Bu illerde Sivas Kongresi için delegeler seçtirmeye kalkışmak,
elverişli olmayan bir düşünceydi. Erzurum Kongresi’ne katılan delegelerin
Sivas’a gönderilmesine kalkışmanın da mümkün olamayacağı anlaşılıyordu. Zaten
Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adına, kendi illerinden yetki almış
olan bu temsilcilerin daha genel bir amaca ilişkin yetkileri de yoktu. Bu
bakımdan Erzurum Kongresi’nin, Sivas Kongresi’ne, doğu illeri adına bir delege
topluluğu göndermeye yetkisi olmayacağı da ortadaydı.
Yeniden delege seçtirmeye kalkışmak, pratik bakımdan ne
kadar geçersizse, birtakım teorik düşünceler içinde sıkışıp kalmak da o kadar
geçersizdi.
En basit ve çıkar yol, Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk
Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi’ni Sivas’a götürüp kongreye katmaktı.
Üyelerden Mutki aşireti reisinin, Mutki dağlarından dışarı
çıkmaktan korktuğunu bilirdim. Siirt milletvekili Sadullah Bey de ortada yok.
Servet ve İzzet Bey’ler kongre biter bitmez birer mazeret
bildirerek Trabzon’a gitmiş bulunuyorlar.
Erzurum’da Rauf Bey ve Raif Efendi var. Raif Efendi de özür
diliyor.
Yolumuz üzerinde, Erzincan’da Şeyh Fevzi Efendi’yi
bulabileceğiz.
Servet ve İzzet Bey’leri davet ettim; gelmediler. Raif
Efendi’ye bizimle birlikte gelmesi için rica ettik, kabul etti.
Nihayet, Heyet-i Temsiliye üyeleri olarak Erzurum’dan üç
kişi, Erzincan’dan bir kişi ve Sivas’ta bulduğum Bekir Sami Bey ile beş kişi
olduk. Sivas Kongresi’ne katılan delegelerin belgelerini inceleme gereği
duyulduğunda, ben, orada şöyle bir belge yazdım ve altına Heyet-i Temsiliye’nin
mührünü bastım.
“Heyet-i Temsiliye’den:
Mustafa Kemal Paşa
Rauf Bey
Ulemadan (din alimi) Raif Efendi
Şeyh Fevzi Efendi
Bekir Sami Bey
Yukarıda adları yazılı kişiler, Doğu Anadolu adına Sivas
Kongresi’nde bulunmak üzere Erzurum Kongresi’nce görevlendirilmişlerdir.”
(Mühür)
Efendiler, Erzurum’dan ayrıldığımız tarih, 29 Ağustos
1919’dur.