BoyutPedia

Kolordu Komutanlığı’nı bırakan Refet Bele

Refet Bele, Mustafa Kemal’le

1881 Selânik

2 Ekim 1963 İstanbul

Kurtuluş Savaşı komutanlarından, TBMM Hükûmeti’nin ilk Dahiliye ve Millî Müdafaa Vekili. İlk ve ortaöğrenimini Selânik’te tamamladıktan sonra 1899’da Harp Okulu’nu ve 1912’de Harp Akademisi’ni birincilikle bitirdi. Trablusgarp ve Balkan Savaşlarına katıldı. I.Dünya Savaşı’nda Filistin Cephesi’nde görev yaptı. 1913’te kurmay binbaşı rütbesiyle Edirne Jandarma Alay Komutanlığı’na, 17 Ekim 1918’de Jandarma Genel Komutanlığı’na getirildi. 17 Mayıs 1919’da 3.Kolordu Komutanı olarak Mustafa Kemal Paşa’yla birlikte İstanbul’dan ayrılıp 19 Mayıs’ta Samsun’a geldi. 23 Haziran 1919’da Mustafa Kemal Paşa tarafından hazırlanan Amasya Genelgesi’ni imzalayanlar arasında yer aldı. 13 Temmuz 1919’da İstanbul Hükûmetince görevinden alındı. 23 Temmuz’da katıldığı Erzurum Kongresi’nde Heyet-i Temsiliye üyeliğine seçildi. 4-11 Eylül’de toplanan Sivas Kongresi’nde Amerikan mandasını savunanlar arasında yer aldıysa da bunda ısrarlı olmadı. TBMM Hükûmeti’ne karşı ayaklanmaların bastırılmasında etkili rol oynadı. Batı Cephesi’nin 9 Kasım 1920’de Batı ve Güney cephesi olarak ikiye ayrılmasından sonra Güney Cephesi Komutanlığına getirildi. Burada gösterdiği yararlıklar nedeniyle rütbesi mirlivalığa (tuğgeneral) yükseltildi. Birinci TBMM’ye İzmir milletvekili olarak katıldı. Dahiliye ve Millî Müdafaa Vekilliği yaptı. Mudanya Mütarekesi’nden sonra Doğu Trakya’yı teslim almakla görevlendirildi; Ankara Hükûmeti temsilcisi olarak, “Trakya Yüksek Komiseri” sıfatıyla coşkun gösteriler arasında İstanbul’a girdi (19 Ekim 1922). Kurtuluş Savaşı’ndan sonra Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı. Atatürk’e karşı düzenlenen “İzmir Suikastı” dolayısıyla tutuklandıysa da İstiklâl Mahkemesi’ndeki yargılama sonucu beraat etti. Bu olay sonrası ordudan ve milletvekilliğinden ayrıldı (1926). 1935-1950 arası İstanbul milletvekili olarak yeniden TBMM’ye seçildi. Haziran 1950’de Beyrut’taki Mülteci Komisyonu’na Türk delegesi olarak gönderildi ve 1961’e dek bu görevde kaldı.

Refet Bele