BoyutPedia

Cevat Abbas Gürer

1887 Niş

4 Temmuz 1943 Yalova

Mustafa Kemal Atatürk’ün başyaveri, Birinci TBMM Bolu milletvekili. 1908’de Harp Okulu’nu bitirdi. Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşlarına katıldı. Üsteğmen rütbesiyle katıldığı Çanakkale Savaşı’nda, Mustafa Kemal’in yaveri oldu (1916) ve aynı yıl rütbesi yüzbaşılığa yükseltildi. 19 Mayıs 1919’da Dokuzuncu Ordu Müfettişi olarak Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa’ın başyaverliğini yaptı ve Samsun’dan Erzurum’a varıncaya dek Mustafa Kemal Paşa’nın yazışmalarını yönetti. Erzurum Kongresi öncesi İstanbul Hükûmeti’nin görevine son vermesi ve Mustafa Kemal Paşa’nın askerlikten ayrılması üzerine, kendisi de askerlikten istifa ettiğini İstanbul’a bildirdi. Erzurum Kongresi sonrası seçilen Heyet-i Temsiliye’nin başkâtipliğine getirildi. Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyelerinin, Osmanlı Meclis-i Mebusanı seçimlerine katılmaları görüşü benimsenince, Bolu’dan milletvekili seçildi ve İstanbul’a gitti. Meclis-i Mebusan’ın dağılması üzerine Ankara’ya döndü; Birinci TBMM’ye Bolu milletvekili olarak katıldı ve Erzurum’da istifa etmesiyle son bulan askerlik hayatı 1920’de yeniden başladı; aynı yıl özel görevle Bulgaristan’a gönderildi. Görevinde başarılı olduğundan 1921 sonuna dek Sofya’da Ankara Hükûmeti temsilcisi olarak kaldı. Yüzbaşı rütbesiyle Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Yozgat Ayaklanması’nın bastırılmasında yararlıklar gösterdi. Bu çalışmalarından dolayı İstiklâl Madalyasıyla ödüllendirildi ve 1923’te rütbesi binbaşılığa yükseltildi. 1920-1939 arası beş dönem Bolu milletvekili olarak TBMM’de görev yaptı. Kurtuluş Savaşı’nın bitiminden hemen sonra 1924’te kurulan ve başlıca ortakları Kılıç Ali, Nuri Conker, Recep Zühtü, Salih Bozok gibi, Mustafa Kemal Paşa’ya yakın isimlerden meydana gelen ve daha sonraki siyasî tartışmalarda “İş Bankası Grubu” olarak anılan İş Bankası’nın kurucuları arasında yer aldı. Bu arada Mustafa Kemal Paşa’nın yakınlarından biri olarak, Çankaya Köşkü’nün devamlı konukları arasında yer aldı ve Mustafa Kemal Paşa’nın çevresiyle ilişkilerinde daima etkili oldu. “Gürer” soyadı kendisine Atatürk tarafından verildi. Anılarını, “Ebedî Şef, Kurtarıcı Atatürk’ün Zengin Tarihinden Birkaç Yaprak” (1939) adlı kitabında topladı.

Sivas Kongresi’nin yapıldığı kent merkezinden bir görünüm.