BoyutPedia

“Gritty Brits” Londra’da Güncel Mimarlık

Carnegie Museum of Art’taki aynı adlı bir sergi vesilesiyle bu küresel kentteki bir dizi “genç” mimarlık ürününü gündeme taşıyoruz: Genç mimarlarca tasarlanmış genç yapılar... Serginin küratörünün Arredamento için yazdığı kısa açıklama eşliğinde... 

Görsel malzeme: © CMOA

Burası Londra

Mavi Ev, FAT, Londra, 1998-2002.

Ev, Níall McLaughlin Architects, Crouch End, Londra, 2000-2004

Raymund Ryan n Sayıları her geçen gün artan –Norman Foster, Richard Rogers ve Renzo Piano gibi gözde mimarların imzasını taşıyan– gökdelenlerin yükseldiği Londra bugün, on yıl öncesine kadar hayal dahi edilemeyen kullanımlara karşılık verecek şekilde yeniden yapılandırılmaktadır. Bankside elektrik santralinin İsviçreli mimarlar Herzog & de Meuron tarafından dönüştürülmesi sonucunda ortaya çıkan Tate Modern tüm beklentilerin ötesindeydi. Aynı şekilde, sanatçı, emlak danışmanı ve tasarımcı çevrelerin şehrin kültürel hayatına yön verecek şekilde çok sayıda araziyi kullanıma açtıkları, eski yapılara yeni unsurlar kattıkları ve Londra’nın tarihsel kent dokusunun karmaşıklığından kaynaklanan artık alanları istimlak ettikleri görülmektedir.

Kanallar boyunca uzanan bu yeni Londra, çok çeşitli tarihleri içinde barındıran post-endüstriyel bölgelerin yanısıra, seçkinler ve göçmenler tarafından işgal edilen caddeler üzerine kurulmaktadır. Yüksek sanat ile popüler sanat kavramlarının birbirine karıştığı bu çokkültürlü ve canlı şehrin öne çıkan mimarları arasında Adjaye/Associates, Caruso St. John Architects, FAT, Níall McLaughlin Architects, muf ve Sergison Bates architects yer almaktadır. Bu saydığımız mimarlar, biçimsel deneyselliği şehrin nüfuz edilemez düzenine yedirerek, bizleri şehir yaşamının dokusuna ve içinde barındırdığı imkanlara yeni bir gözle bakmaya davet etmektedirler.

Kanal sistemi Britanya sanayisinin geçmişindeki en önemli kazanımlardan biriydi. Bugün, Thames nehrine akan doğu yönünde ilerledikçe, Gritty Brit adıyla anılan bu yeni nesil mimarlar tarafından tasarlanmış birçok kilit projeyle karşılaşmaktayız. Şehrin bu çöküntü alanlarında özellikle öbeklendikleri görülmektedir.

Níall McLaughlin, Londra’nın kuzeybatısındaki kanal çevresi yerleşim alanları için; çevreye duyarlı teknolojileri etkin bir şekilde kullanan, mavnaların alışılagelmiş görünümünden uzak, saydam, zarif, aydınlık ve kullanıcılarla birlikte işlevsellik kazanan yeni bir model önermektedir. McLaughlin, Grand Union Canal’da bir gaz fabrikası ile Kensal Rise Mezarlığı’nın duvarı arasına demirlemiş bir Yüzen Ev tasvir etmektedir.

Bu yerin yakınlarında David Adjaye’nin kısa bir süre önce tamamlanan Kanal Ev’i bulunmaktadır. Diğer birçok Adjaye projesi gibi bu proje de nehir ile işlek bir cadde olan Harrow Road arasına sıkışmış tekinsiz bir bölgede konumlanmaktadır. Opak alüminyum panellerden oluşan bir duvarla sokaktan ayrılan binada üst üste istiflenen mekanlar arasında geçişler bir dizi merdivenle sağlanmaktadır. Binanın güney cephesinde cam ekranlar ile kapalı bir teras bulunmaktadır.

Güneyde Bayswater’da bulunan Caruso St. John imzalı Tuğla Ev, duvarlar arasında kalan dar ve gayrimuntazam bir alana yerleştirilmiştir. Binanın betonarme konstrüksiyonlu çatısı alüminyum kaplıdır ve üzerinde ışık kuyuları bulunmaktadır. Aynı mimarlar, 1950’li yılların İngiliz mimarisine özgü klasik bir yapıt olan Hallfield Okulu için yeni sınıflar tasarlamışlardır.

Doğu yönünde ilerleyen kanal Regent’s Park’ın kuzey sınırını oluşturmaktadır. Custom Car Rococo, 1810 tarihinde yapılmış ünlü Romantic Park’ı yeniden işlevsel kılmak ve bölgeye çağdaş bir görünüm kazandırmak amacıyla FAT tarafından gerçekleştirilmiş bir dönüştürme projesidir. Proje 1950 ve 60’lı yılların mimarisinin yanısıra İngiliz peyzaj tasarım geleneğinden de izler taşımaktadır.

Islington’da Shepherdess Walk üzerine inşa edilen Sergison Bates imzalı küçük apartman, teraslı evlerin sıralandığı uzun bir caddenin sonunda konumlanmaktadır. Bir cephesi parka bakan tuğla kaplı bina, yapımında kullanılan yenilikçi prekast sistemi ve etkileyici kompozisyonuyla örnek teşkil eden işlevsel bir konut projesidir. muf tarafından tasarlanan Whitmore Road’daki çatı bahçeli bina ise, kanal ve harpuşta köprü karşısında bir set oluşturmaktadır. Günümüz Londra’sında sıkça rastlandığı üzere binanın cephesi farklı renkte tuğlalarla oluşturulan bir kompozisyona sahiptir. Köprünün diğer tarafında Adjaye tarafından yapılmış ahşap kaplamalı kübik villa Sunken House bulunmaktadır.

Thames Flood Barrier yakınlarındaki geniş bir alan için düşünülen Barrier Park East konut projesinin master planı Sergison Bates tarafından yapılmaktadır. Düzleştirilmiş bir zemin üzerinde bağımsız kütleler halinde duran farklı gabarili binalar avlular etrafında öbekler oluşturmaktadır. Hackney Road’un kuzeyinde, bugün East End’in en işlek arterlerinden biri olan Coate Street’de bulunan üç katlı Stüdyo Ev’in mütevazı görünümü bilinçli bir tercih gibi durmaktadır. Sokaktan bakıldığında konutun geniş bir cephe yüzeyine sahip olduğu izlenimi veren pencere düzenlemesi binanın ayırt edici bir özelliğidir. İç mekanda sunta kaplamalı yapı iskeleti ve ucuz malzemelerle gerçekleştirilmiş bir dizi oda bulunmaktadır. Binanın güney cephesi bir bahçe ve yüksek terasla dışa açılmaktadır. Hackney Road’un sonundaki Caruso St. John imzalı Çocuk Müzesi, kolonad ve ardındaki kuvars ve porfir kaplı cephesiyle dikkat çekmektedir. Sözünü ettiğimiz bu mimarlar, mimarlığın sanatla karıştırılmaması gerektiğini savunmalarına rağmen, 20. yüzyıl işlevselciliğinin dışladığı renk, biçim, doku gibi unsurları yeniden keşfetmektedirler.

Adjaye tarafından semt pazarına yakın bir yerde inşa edilen Idea Store Whitechapel, havada asılı duran, dar cam panellerden oluşmuş bir cepheye sahiptir. Renkli panoların ardarda sıralanmasıyla oluşan cephe düzeni, pazar tezgahlarının tentelerinden esinlenerek tasarlanmıştır. Kütüphane tasarımına yeni bir anlayış getiren bu uygulamada cephenin ardında, üst katlara ulaşımı sağlayan bir yürüyen merdiven gizlenmektedir.

Artan göçmen nüfusla birlikte yeni konut ihtiyacı doğmaktadır. McLaughlin’in Silvertown’daki çatı katları, Peabody Trust tarafından sübvanse edilen konut projelerinden sadece biridir. Konut projelerine özel bir ilgi duyan Sergison Bates mimarları, gerek Wandsworth Garrett Lane’de gerçekleştirdikleri çokamaçlı yapıyla, gerek Finsbury Park için düşündükleri “şehiriçi konutları”yla, gerekse de Woolwich, Canning Town ve Barrier Park East için getirdikleri plan önerileriyle, konutun şehir yaşamının önemli bir bileşeni olduğu gerçeğini gözler önüne sermişlerdir. Kuraltanımaz olduğu kadar olağanüstü bir kültürel birikime sahip üç mimar tarafından kurulan FAT (Fashion Architecture Taste) ise az maliyetli konutlarla ilgilenmektedir. Manchester, New Islington’da polikromik bir projeyi yeni tamamlayan topluluk, bugünlerde Londra’nın doğusunda bulunan Taner Point adlı mevcut bir kuleyi yeniden yapılandırmakla meşgul. FAT, bir yandan konutları dikey ve yatay olarak genişleterek, birden fazla neslin birarada yaşadığı, çoğunlukla göçmen aileleri barındırmayı; diğer yandan da balkonları iç mekana dahil etmek suretiyle çok katlı konutların algılanış şeklini tümden değiştirmeyi amaçlamaktadır.

“Gritty Brits” uygulamaları aynı zamanda; malzeme, doku ve ışık kullanımıyla yaratılan görsel oyunların yanısıra çeşitli bezeme programlarıyla Londra’yı renkli bir görünüme kavuşturmaktadır. n Raymund Ryan, Carnegie Museum of Art, The Heinz Architectural Center mimarlık küratörü.

Stephen Lawrence Merkezi, Adjaye/Associates, Deptford, Londra, 2004-2007.

Custom Car Rococo, FAT, Regent’s Park, Londra, 2004.

Stüdyo Ev, Sergison Bates architects, Hackney, Londra, 2000-2004.

Şehir Konutları, Sergison Bates architects, Finsbury Park, Londra, 2004-2008.

Idea Store Whitechapel, Adjaye/Associates, Whitechapel, Londra, 2001-2005.