Ulusal Tasarım Trienali:
“Design Life Now” Şimdiki Yaşamı Tasarlamak
Saydam avize,Alison Berger, West Hollywood, 2005, bronz
iskelet, 96 parça cam, fotoğraf: Josh White, çizim: Amanda Hunter.
New York’taki
Smithsonian’s Cooper-Hewitt, Ulusal Tasarım Müzesi’nin Amerikan tasarım dünyasının
nabzını tutmak adına her üç yılda bir tekrarlanmak üzere 2000 yılında başlattığı
Ulusal Tasarım Trienali’nin bu yılki başlığı “Design Life Now”.
Smithsonian’s Cooper-Hewitt, Ulusal Tasarım Müzesi’nin, son
üç yıl içerisinde Amerikan tasarım dünyasında ürün tasarımı, mimarlık, mobilya,
film, grafik, yeni teknolojiler, animasyon, bilim, tıp ve moda gibi birbirinden
farklı alanlarda öne çıkan yaratıcı çalışmalara yer vermek üzere 2000 yılından
bu yana düzenli olarak gerçekleştirdiği Ulusal Tasarım Trienali, bu yıl “Design
Life Now”
(Şimdiki Yaşamı Tasarlamak) başlıklı üçüncü sergisiyle
kaldığı yerden devam ediyor. Sergiye, aralarında dünyaca ünlü mimar Santiago
Calatrava ile dünya devleri Apple ve Nike’ın da bulunduğu
87 firma ve tasarımcı katılıyor. Küratörlüğünü
Cooper-Hewitt’ten Barbara Bloemink, Ellen Lupton ve Matilda McQuaid’in
üstlendiği,
Los Angeles Çağdaş Sanat Müzesi’nden Brooke Hodge’un
yardımcı küratör olarak katkıda bulunduğu etkinlikte, 2003-2006 yıllarının
kültürel yaşamında deneysel ve özgün oluşlarıyla dikkati çeken tasarım
çalışmaları, dönemin tasarım anlayışına yön veren dört ana tema altında
toplanarak sergileniyor. Temalar şunlar: “yaşama öykünmek”, cemaatler, dönüşüm,
el sanatları ve “kendi işini kendin gör” akımı.
Koca Ağızlı Dunny, Paul Budnitz - Tristan Easton /
Kidrobot, New York, 2005.
“Yaşama öykünmek”
Geçtiğimiz üç yılın tasarım dünyasında, biçim ya da devinim
itibariyle doğal yaşama öykünen, doğadaki yaşamsal süreci yeniden üretmek üzere
farklı türde organizmaların görünümlerinin işlevsel amaçlarla birebir taklit
edildiği çalışmaların ağırlıkta olduğu görülüyor. Sözgelimi, Nike’ın koşu
ayakkabısı tasarımında ayağın, yürürken çıplakmış gibi hareket etmesi için,
fizyonomik yapısı esas alınırken; Joseph Ayers’ın robot ıstakozları denizaltı
taramalarında kullanılmak üzere doğadaki muadilleri taklit edilerek
tasarlanmış. Graham Hawkes’ın “Derin Uçuş” adlı sualtı aracı da benzer şekilde
farklı türdeki deniz canlılarının hareketlerinin gözlemlenmesi sonucunda
oluşturulmuş bir mühendislik ürünü. David Hanson, geçmişte endüstriyel ve
bilimsel amaçlı kullanılan, daha sonra oyuncak ve ev gereci olarak hizmet veren
robotları, görünüm ve davranışları bakımından insana bir adım daha
yaklaştırmış. Hanson’ın Einstein robotu zeka, duygusal tepki, yüz ifadesi ve
yüzey dokusu bakımından oldukça gerçekçi bir görünüme sahip. Yaratıcı
Teknolojiler Enstitüsü tarafından askeri tatbikatlarda kullanılmak üzere
tasarlanan Sergeant Blackwell imzalı animasyon, çevresindeki hareketleri
izlemek, sorulara doğaçlama bir şekilde cevap vermek ve farklı duygusal
tepkiler göstermek gibi “kişisel” özellikler taşıyor.
Robot ıstakozlar, Joseph Ayers, Northeastern
Üniversitesi, Nahant, 2005, fotoğraf: John F. Williams.
Deniz kabuklarından yapılmış çanta, Judy Geib, Brooklyn,
2003, deniz kabuğu, pamuk.
Dear Ingo, avize, Ron Gilad / Moooi, Hollanda, 2003, fotoğraf:
Maarten van Houten.
Cemaatler
İletişim teknolojisindeki akıl almaz gelişmeler ve internet
kullanımının hızla yaygınlaşmasına bağlı olarak sayıları her geçen gün artan
sanal cemaat ağları olgusunun, web tasarımı başta olmak üzere film, animasyon,
grafik tasarımı, oyuncak ve müzik sektörlerinde radikal dönüşümlere yol açtığı
hepimizin malumu. Hemen herkesin görüşlerini serbestçe dile getirebileceği
bloglar, bu değişimin getirdiği yeniliklerden sadece biri. Armin Vit imzalı
“SpeakUp”da, tümüyle yazarlar ve okuyucular tarafından oluşturulan sanal bir
cemaat ortamı yaratılmış. Peyzaj tasarımı; sanat, mimarlık, ekoloji, kent
planlaması ve ekonomi bilimi gibi farklı disiplinleri kapsayan, bu yüzden
farklı özneleri üretim sürecine dahil eden ortak bir çabayı gerektirmesi
bakımından, bu süreçten en çok etkilenen alanların başında geliyor. Field
Operations tarafından Puerto Rico Üniversitesi Botanik Bahçesi için yapılan
mastır planı böylesi bir çabanın sonucu. Michael Van Valkenburgh’un “Teardrop
Park” başlıklı tasarımında da birçok sanatçı ve kent planlamacısı birlikte
çalışmış. Cemaat olgusunu ferahlık, esneklik ve paylaşıma dayanan yeni ofis
tasarımlarında da görmek mümkün. Herman Miller’ın, çalışanların üretkenliğini
artırdığı düşüncesiyle yaptığı, yarı kapalı mekanlardan oluşan “New Office
Landscape” başlıklı seride yer alan sepet biçimindeki oturma grubu, beyin
fırtınası ve maksimum diyalog isteyen toplantılar için ideal bir görünüme
sahip.
Dönüşüm
Sergide işlenen bir diğer tema ise; iç mekana taşınan
peyzaj, yüzeyler arasındaki ayrımı ortadan kaldıran ışık kullanımı, katlar
arasında yaratılan esnek geçişler ile yapay bahçe örneklerinde olduğu üzere,
malzeme ve biçimin tasarıma hizmet edecek şekilde dönüştürülmesi. Peyzaj mimarı
Ken Smith’in toprak, cam, yapay kaya, bitki ve su öğelerini kullanarak yaptığı
kentsel dönüşüm projesini; Toshiko Mori’nin yüzlerce gazeteden oluşan ve
gazetelerin günübirlik tüketilmesi sebebiyle yüzeyin her gün yeni bir görünüm
kazandığı “Gazete Kahvesi” isimli çalışmasını; hacimli olmakla birlikte kolayca
toplanıp taşınabilen, bu yüzden mekanda hem doluluk hem de boşluk hissi
uyandırabilen Christopher Douglas imzalı portatif mobilyaları, “dönüşüm”
temasına başarılı birer örnek olarak gösterebiliriz. Bilgisayar teknolojisi ve
tasarım programlarındaki gelişmeler tasarım süreçlerinde de etkisini
gösteriyor. Genç tasarımcı Joshua Davis’in, el çizimi imgeleri Flash
ActionScript programıyla rasgele seçip biraraya getirmek ve farklı şekillerde
ilişkilendirerek dönüştürmek suretiyle elde ettiği eşsiz kompozisyonu ve
tekstil tasarımcısı Lia Cook’un bilgisayar destekli teknolojiler yardımıyla
“tahrif” ettiği fotoğraf oldukça etkileyici iki çalışma.
El sanatları ve “kendi işini kendin gör”
El sanatlarına dayalı kişisel üslupların öne çıktığı
tasarımlar da sergide önemli bir yer tutuyor. Prefabrik konutların artan
popülaritesi bize şunu gösteriyor: Kullanıcılar, çoğunlukla, istekleri
doğrultusunda kolayca uyarlanabilen modüler konut tasarımlarını tercih
ediyorlar. Charlie Lazor’ın “FlatPak House” ve Craig Konyk’un “UP!house”
prefabrik konutları, “klasik ama uyarlanabilir” olmaları bakımından, ilk kez ev
sahibi olacak gençlere olduğu kadar eski kafalı tüketicilere de hitap ediyor.
Ralph Rucci’nin 2004 sonbahar kreasyonunda olduğu gibi, moda tasarımında el
sanatlarının standart üretim teknikleriyle birlikte kullanılması oldukça yaygın
bir tercih halini aldı. Mücevher tasarımında Judy Geib, Ladd kardeşler;
aksesuar tasarımında ise el işi objeleriyle ünlü David Wiseman’in geleneksel
kalıpların dışına çıkan özgün çalışmalarından söz edilebilir. Wiseman’in
porselen, plaster, fiberglas ve çelik karışımı rokoko avizesi, tavanı kaplayan
dallarıyla mekanın tümüne hükmediyor. Bireylerin ev ve ev eşyalarıyla ilgili
taleplerini, profesyonel işgücüne başvurmaksızın, kendi başlarına
karşılayabilcekleri düşüncesine dayanan “kendi işini kendin gör”
(do-it-yourself) akımıyla birlikte Amerikan kültüründe yer edinen ev
restorasyonu, bireysel tasarım eğitimi ve ReadyMade gibi popüler dergileri
içeren yayın sektörü de sergide geniş bir yer buluyor.
Empire: Nozone IX, dergi kapağı, Nicholas Blechman, New York, 2004.
Einstein robotu, David Hanson / Hanson Robotics, Inc., Dallas, 2005.
FlatPak House, Charlie Lazor, Minneapolis, 2004, fotoğraf: Joel Koyama.
9 Robot köpek, Natalie Jeremijenko / X Design Lab, New
York, fotoğraf: Emily Nathan.
Camera Obscura, SHoP/Sharples Holden Pasquarelli,
Mitchell Park Phase 2, Greenport, 2005, fotoğraf: Seong Kwon.
Nike FREE, Tobie Hatfield / Nike, Inc., Portland, 2004,
lastik, sentetik mikrofiber, kauçuk.
Ofis mobilyası, Herman Miller, Zeeland, 2004, ahşap,
alüminyum, fotoğraf: Jim Powell.
SpeakUp, David Gilliaert Werner, Brooklyn, 2005.
Kanagawa Sahili, Joshua Davis, Mineola, 2005.
Akça ağacından yapılmış açılır kapanır masa, Christopher
Douglas / Material Furniture, Portland, 2003, fotoğraf: Ken Anderson.
İngiliz Ulusal Operası’nın Madame Butterfly operası için
yapılmış bir kostüm,
Han Feng, Shangai, 2005, fotoğraf: Johan Pearsson.
Break Out, Tom Leader Studio, Cornerstone Bahçe
Festivali, Sonoma, 2004, fotoğraf: Richard Barnes.
Lightfall 1, Tel Aviv Sanat Müzesi için yapılmış bir
tasarım, Preston Scott Cohen, Cambridge, 2003, pleksiglas üzerine dijital baskı
(© Cooper-Hewitt, National Design Museum, fotoğraf: Matt Flynn).
Derin Uçuş, sualtı aracı, Graham Hawkes, San Francisco,
1997.
İkili Suretler: Kay, Lia Cook, Berkeley, seyreltilmiş
pamuk, 2005.
Temiz Mavi Hawaii, kayık, Murray Broom, Honolulu, 2003.
Puerto Rico Botanik Bahçesi, James Corner / Field
Operations, New York.
Softcell, Michael Meredith, Cambridge, 2005, silikon
kauçuk, fotoğraf: Florian Holzherr.
IIa, tarayıcı robot, NASA’s Jet Tahriki Laboratuvarı,
Pasadena, 2004, alüminyum, plastik, grafit.
Gazete Kahvesi, Toshiko Mori, Jindong Mimarlık Parkı,
Jinhua City, Çin, 2004.
Kafesli giysi, 2004 sonbahar koleksiyonu, Ralph Rucci,
New York, fotoğraf: Dan ve Corina Lecca.
The Incredibles, Teddy Newton / Pixar, Emeryville, 2004.
Crossform, Suzanne Tick Inc., New York, 2004, fiber
optik, monofilaman, fotoğraf: Carter LeBlanc.
Robosapien, WowWee Ltd., New York, 2005.
Terre du Lac, Steven ve William Ladd, Brooklyn, 2006,
ipek, süet, kağıt, cam bilye, fotoğraf: Andrew Zuckerman.
Deniz simülasyonlu kaykay parkı, Acconci Studio,
Brooklyn, 2006.
Coney Island Paraşüt Atlama Kulesi, Leni Schwendinger
Light Projects, Ltd., Brooklyn, 2006.
Ninni Bahçesi, Andy Cao - Xavier Perrot, Cornerstone
Bahçe Festivali, Sonoma, 2004, fotoğraf: Stephen Jerrom.
İrtifa, bulaşıklık, Ransmeier & Floyd, Eindhoven,
2005.
Vacheron Constantin Gözlemevi, Bernard Tschumi
Architects, Cenevre, 2004, fotoğraf: Peter Mauss/ESTO.
ReadyMade: How to Make Almost Anything, kitap kapağı, Eric
Heiman - Akiko Ito - Elizabeth Fitzgibbons, Berkeley, 2005, illüstrasyon: Kate
Francis, fotoğraf: Jeffery Cross.
Her Şey Para, Rick Valicenti / Thirst, Barrington, 2001,
bakır.
Sundial Köprüsü, Santiago Calatrava, Redding, 2004, çelik
köprü, galvanize çelik kablolar, granit aksamlı desteksiz cam paneller, fotoğraf:
Alan Karchmer.
UP!house, Craig Konyk, Brooklyn, 2005, çizim: David Fano.
Dry, kitap kapağı, Chip Kidd, New York, 2003, fotoğraf:
Geoff Spear.
Des Plaines, David Kravitz - John Brassil - Douglas
Schein / Organ Recovery Systems; Dickon Isaacs - Jerry O’Leary / IDEO, 2003,
poliüretan gövde, polistiren yalıtım, polikarbon kaset, lityum iyon bateri,
kontrol paneli, gerçek zamanlı yazılım, OEM destekli enjektörler, valfler,
sensörler, LCD göstergeler, polyester dokulu anahtar panelleri, EtO, fotoğraf:
Tom Petrov (© Organ Recovery Systems,
Kiraz Ağacının Dalları, David Wiseman, Los Angeles,
2005, fotoğraf: Brian Forrest
Merrell: Run Wild, kısa film, Todd Mueller - Kylie
Matulick / PSYOP, New York, 2003, animasyon: Eben Mears.
Moynihan İstasyonu imar planı, James Carpenter, New York,
2005, fotoğraf: Jock Pottle/ESTO.