Yeryüzünün Acısı
Hubert Reeves, Frédéric Lenoir
Çeviren: Şule Demirkol
YKY, İstanbul, Aralık 2006, 216 s.
Dünyamızın biyolojik bir krizin içinde olduğu gerçeğiyle
henüz yeterince yüzleşebildiğimiz söylenemez. Oysa küresel ısınma, ozon
tabakasının incelmesi, doğal kaynakların ve canlı türlerinin hızla tükenmesi
gibi hepimizce malum olan tehditler bize şunu apaçık gösteriyor: “Doğanın
şakası yok. Hiçbirimiz yokoluş riskine karşı güvence altında değiliz.”
Yeryüzünün Acısı, çok geçmeden duymamız gereken bir “acil önlem” çağrısı. Büyük
ölçüde insan etkinliğine dayanan bir acı karşısında bizleri sorumluluğumuzun
bilincine varmaya ve ekosistemle uyumlu bir ilişki kurmayı öğrenmeye davet eden
bu çağrı, soğukkanlı bir mesaj taşıyor aynı zamanda: “Yaşam biz olmadan da
pekala devam edebilir.”
Hubert Reeves, içinde bulunduğumuz durumu, bildik tedavi
yöntemlerini reddeden kanserli bir adamın durumuna benzetiyor: “Doktoru onu
ikna etmek için, tedaviyi kabul etmemesi durumunda yaşanabilecek felaketleri
anlatır. Böylece hasta daha bilinçli karar verebilecektir. Elbette hiçbir şey
kesin değildir, bazı durumlarda kanserin hiç beklenmedik gelişmeler gösterdiği
ve kendi kendine iyileştiği de görülmüştür. Ama önlem ilkesi her zaman ön
plandadır…”
Reeves sorunun sadece bireysel ve ahlaki olmadığının elbette
farkında. NASA’dan James Hansen 1980 yılında, küresel ısınmanın petrol, kömür
ve doğalgaz gibi yakıtların yanması sırasında açığa çıkan karbondioksit ve
benzeri gazlardan kaynaklandığı iddiasını ortaya attığında ilk karşı çıkanlar
petrol şirketleri ve hükümetler olmuştu. Sera gazlarının salınımının % 5,2
düşürülmesini öngören Kyoto Anlaşması’nın 1997’den bu yana ne kadar uygulandığı
da tartışılır. Doğal rezervlerin % 80’inin insanların
% 15’i tarafından tüketildiği, ekolojik bozulmadan olumsuz
şekilde etkilenenlerin daha çok yoksullar olduğu bir vaka ise, herkesin eşit
şekilde sorumlu olduğunu iddia etmek saflıktan öte ideolojik bir saptırma olur.
Ama bütün bunlar bireysel sorumluluğun askıya alınması için birer bahane olamaz.
Yaşanabilir bir dünya istiyorsak eğer, neyle karşı karşıya olduğumuzun
bilincinde olmamız gerekiyor evvela.
Dünyaca ünlü bilim adamı Hubert Reeves’in Frédéric Lenoir’ın
sorularını yanıtladığı uzun soluklu bir söyleşi kitabı olan Yeryüzünün Acısı,
en son bilimsel veriler ışığında hazırlanmış, konuya çok boyutluluğu içinde
bakmaya çalışan ve akademik dilin kuruluğundan uzak, hemen herkesin rahatlıkla
okuyabileceği başarılı bir çalışma.