|
Paris’ten
Modernlik Tercümeleri
Deniz Artun
İletişim Yayınları, Mayıs 2007, 291 s.
Académie Julian, Fransa’nın ilk özel sanat akademisi. 19.
yüzyılda sanatın ve kültürün çekim merkezi Paris’in yolunu tutmuş pek çok
idealist genç gibi École des beaux-arts’ın kapısından içeri giremeyen, şehirde
tutunabilmek için panayır güreşçiliği yapan ressam Rodolphe Julian tarafından
1868’de kurulmuş. Başarısız ya da aday öğrenciler, 1863 reformunun Güzel
Sanatlar’dan dışladığı yabancılar ve sanat eğitiminin tümüyle yasaklandığı kadınların
ağırlıkta olduğu Paris’in kozmopolit dünyasına, parasını ödeyen “herkese açık”
atölyelerinde barınma imkanı sunmuş. Çalışanlara yönelik akşam kursları, iş
dünyasının gereksinimlerini karşılama girişimleri, ilan ve reklam stratejileriyle
kısa zamanda, Seine nehrinin iki yakasında toplam 13 atölyesi ve 50 ülkeden
binlerce öğrencisi bulunan başarılı bir şirket haline gelmiş. Asıl önemlisi,
18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, tüm insanlık için tek bir uygarlık
olduğuna inanmış ve kendini bu uygarlığın taşıyıcısı olarak görmüş bir
toplumda, endüstrileşmeyle birlikte “uygarlaştırma misyonu”ndan, “temsil etme”
kaygısından sıyrılarak özerkleşmeye ve bireyselleşmeye başlayan sanatın 2.
Dünya Savaşı sonrasına uzanan modernlik tecrübelerine ilk elden tanıklık etmiş.
Académie Julian, İmparatorluk ve Cumhuriyet yıllarında
devletin hem ideolojik hem de ekonomik güdümü altında yürütülen modernleşme
tasarısı çerçevesinde Türkiye’den Fransa’ya gönderilen sanat öğrencilerinin de
ana uğrak yeri olmuş; Şeker Ahmed Paşa, Vedad Tek, Sami Yetik, Namık İsmail,
Nurullah Berk, Mahmut Cûda, Refik Epikman, Hamit Körele, İlhan Koman, Sadi Öziş
gibi, edindikleri bilgi ve becerileri yurda dönüp aktarma misyonuyla Paris’e
ayak basan birçok öğrencinin modernlik algılamasında ve sanatsal yaklaşımında
belirleyici bir rol oynamış. Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye’sinin 1850-1950 yıllarını
kapsayan sanatta modernleşme sürecini “yerinde görme” denemesi olan Paris’ten
Modernlik Tercümeleri, 1959’a kadar varlığını korumuş olmasına rağmen, birkaç
makale ve sergi kataloğu dışında henüz hakkında yeterli bir araştırmanın yapılmadığı
tarihi bir kuruma dair, kısmi de olsa ciddi bir arşiv çalışması.
|
|