BoyutPedia

Gecekondu Gezegeni

Mike Davis

Metis Yayınları, İstanbul, Ağustos 2007, 262 s.

Bugün dünya nüfusunun yarısından çoğu kentlerde yaşıyor. 3,2 milyar olan bu sayının 2050’de 10 milyara ulaşması beklenmekte. Artış oranı Güney kentlerinde Avrupa ve Kuzey Amerika’ya nazaran çok daha yüksek. Kimilerinde nüfus 1950’lere oranla 40 kat artmış. Jakarta, Dakka, Karaçi, Şangay ve Mumbai önümüzdeki yirmi yıl içerisinde 25 milyon nüfuslu birer hiperkent haline gelecek. 19. yüzyıldan bu yana insani yerleşim alanlarında yaşanan dünya-tarihsel değişimin adı kentleşme. Bir zamanlar ekonomik büyüme ve istihdam vaadiyle kırsalı kendine çeken kent, küresel kapitalizmle birlikte bu vaatten çoktandır vazgeçmiş, ama hala büyümeye devam ediyor. Sözgelimi, istihdam ve tarımsal verimliliğin oldukça düşük olduğu Afrika’da kentleşme oranı, Victoria dönemindeki en yüksek büyüme oranının (yılda %2,1) neredeyse iki katı. Daha iyi bir yaşam umudu elbet baki, ancak kentlerin bu hayali besleyecek gücünün olmadığı, daha doğrusu, dünya nüfusunun çoğunluğu açısından “sürdürülebilir” görülmediği aşikar. Davis’in kitabındaki sayısal verilerin ortaya koyduğu çarpıcı manzaranın tüm “katılığıyla” duyumsandığı yer gecekondu; “aşırı kentleşme” olgusu ise neoliberal politikanın küresel ölçekli teşvikleriyle yürütülen devasa bir “yoksullaşma üretimi”.