Gözalıcı
Kentler: Geleceği Fotoğraflamak
Dünya hızla kentleşiyor. Kentlerse giderek daha köklü
değişimlere sahne oluyor. Metropolleşme, sonsuz çeşitlilik ve sınırsız
olasılıklar vaadiyle egemenliğini daha üst perdeden ilan etme yolunda son sürat
ilerlerken, ölçek mefhumunu yitirmiş bir fiziksel çevre ile ona eklemlenmeye
koşullandırılmış sayısız kaotik yapılanmayı da beraberinde getiriyor. Kentlerin
yalnızca sakinlerinin esenliğine hizmet eden, kendi halinde, iyi huylu yerleşim
alanları olduğu düşüncesi çoktan terk edilmiş olsa da, gerçek anlamda küresel
ölçekli tüketim ve gösteri merkezleri olarak anılmaya başlamaları
küreselleşmenin her alanda hissedilir hale geldiği yakın dönemlere işaret
ediyor.
Hollanda Mimarlık Enstitüsü (NAi), kentlerin metropolleşme
serüvenini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seren bir fotoğraf sergisine ev
sahipliği yapıyor. “Spectacular City: Photographing the Future” (Gözalıcı Kent:
Geleceği Fotoğraflamak) adını taşıyan etkinlik, kentsel çevrenin akılalmaz
dönüşümüyle çok yakından ilgilenen ve dünyanın değişik noktalarında yaptıkları
araştırmaları farklı üslup ve tekniklerle buluşturan fotoğrafçıların
çalışmalarına yer veriyor. Serginin, fotoğraf ve dijital teknolojinin tüm
imkanlarını çağdaş kent sahnesinin görülmeye değer unsurlarını resmetmeye
seferber etmiş 30 katılımcısı arasında, Andreas Gursky, Thomas Ruff, Thomas
Struth, Frank van der Salm, Edwin Zwakman, Bas Princen, Edgar Cleijne, Stéphane
Couturier, Olivo Barbieri, Thomas Demand, Aglaia Konrad, Armin Linke, Andreas Gefeller,
Francesco Jodice, Heidi Specker, Taiji Matsue, Michael Wesely, Jules Spinatsch,
Karin Apollonia Müller, Naoya Hatakeyama, Todd Hido ve Vincenzo Castella gibi
çağdaş fotoğraf sanatının yenilikçi adlarına rastlamak mümkün.
Çağdaş kent üzerinden geliştirilen öznel görsel yorumların
zengin çeşitliliğini gözler önüne seren bu “gözalıcı” seçki, kent peyzajının
değişen ve değişimi daimi olan ölçek ve sınırlarını, bu sınırlar dahilinde inşa
edilen ikonik strüktürlerini ve kozmopolitizm dozu giderek artan kent yaşamını
keşfe çıkıyor. Öte yandan bu, ilgi alanı salt küresel kentler ve mega
metropollerle sınırlı tutulmuş bir eylem alanı değil; pek iddiası olmayan
kentlerin kusursuz sıradanlıklarıyla karakterize olan caddeleri ya da dünyanın
herhangi bir köşesinde bir benzerine rastlamanın kesinlikle şaşkınlık
yaratmayacağı otobanlar da sözkonusu serüvende kendilerine rahatlıkla yer
bulabiliyorlar.
Aşina olunan, ya da en azından öyle olduğu varsayılan
kentlere yepyeni bir perspektiften bakmayı öneren, kentsel çevrenin inanılmaz
dönüşümüne tanıklık etme konusunda fotoğraf sanatının üstlendiği rolün önemine
işaret eden sergide, Edwin Zwakman’ın inşa edilmiş kentsel peyzaj
panoramalarını, Naoya Hatakeyama ve Edgar Cleijne’nin kentsel strüktürlerin
dışavurumculuğunu zirveye taşıyan yapıtlarıyla; bütünü tek seferde kavramanın
imkansızlığı üzerinden çevresel algının sınırlılığını akla getiren Olivo
Barbieri ve Frank van der Salm’ın fotoğraflarını ise, kentlerin inşası ve
biçimlenişine ilişkin derin kaygılar taşıyan Stéphane Couturier ve Heidi Specker’in
işleriyle karşılaştırmalı olarak izlemek mümkün.
Andreas Gursky’nin “Sao Paolo Sé” adlı çalışması, sergiye
esinini veren yapıt olması bakımından ayrı bir önem taşıyor. Gursky’nin yapıtı,
Sao Paolo kentinin belge değeri olan bir fotoğrafı olmanın ötesinde, dijital
tekniklerin, fotoğrafın konu nesnelerinin manipüle edilmesine olanak vermesinin
örneklendiği ve kentsel strüktürler üzerinden yeni ve son derece öznel bir
gerçeklik tanımlamanın mümkün olduğunu kanıtlayan kaydadeğer bir çalışma.
Son 10 yılda çekilmiş, genişlikleri 2 ila 4 m arasında değişen 100 kadar en iyi kent fotoğrafının biraraya getirildiği seçki, 7 Ocak 2007
tarihine kadar NAi’nin Galeri 1 adlı mekanında ve hemen ardından da Düsseldorf,
NRW Forum’da görülebilir.
“Gösteri”, 2005, Fotoğraf: Frank van der Salm.
“Las Vegas”, 2005, Fotoğraf: Olivo Barbieri.
“Sao Paolo Sé”, 2002, Fotoğraf: Andreas Gursky.
“Ulaştırma Bakanlığı”, 2003, Fotoğraf: Geert Goiris.
“Cerro Morro Solar - Lima, Peru”, 2003, Fotoğraf: Thomas
Struth.
“9.8.2001 - 7.6.2004 The Museum of Modern Art, New York”,
2001-2004, Fotoğraf: Michael Wesely.
“Bangkok-T24”, 2003, Fotoğraf: Francesco Jodice.