Atlantik
Duvarı
Hitler’in, Fransa’da olası bir müttefik istilasına karşı
kıyı savunma sistemlerinin güçlendirilmesi amacıyla, Fransa-Norveç kıyı hattı
boyunca uzanacak şekilde inşa ettirdiği Atlantik Duvarı, geçtiğimiz günlerde
Viyana Mimarlık Müzesi’nde (AzW) düzenlenen bir sergiye konu oldu.
Avusturya’daki Nazi mimarlık mirası araştırmalarına katkı sağlamak amacıyla
düzenlenen bir dizi etkinlik kapsamında gerçekleşen sunum, “Atlantik Duvarı:
Beton Dökme Çılgınlığı: Kıyı Şeridinde 12.000 Alman Yeraltı Sığınağı” (The
Atlantic Wall: Cast Concrete Insanity – 12.000 German Bunkers Along The Coast)
başlığını taşıyordu.
Nazi döneminin mega projelerinden olan Atlantik Duvarı’nın
inşası, 1942-44 yılları arasında, Hitler’in Batı Başkomutanı olarak
görevlendirip D Ordu Grubu’nun başına getirdiği Gerd von Rundstedt ile, çöl
savaşlarındaki performansı nedeniyle “Çöl Tilkisi” olarak anılan B Ordu Grubu
Komutanı Erwin Rommel’ın önderliğinde gerçekleşir. Büyük Nazi seddinin yapımı,
seferber edilen maddi kaynakların yekününden sarfedilen işgücünün azametine,
kullanılan malzemelerin toplam hacminden tasarruf edilen inşaat süresine kadar
her kalemde yeni rekorlara sahne olur. Kıyı şeridi tümden mıntıkalara ayrılır,
tahkimat muhtelif tehdit unsurları göz önünde bulundurularak en ince
ayrıntısına kadar hesaplanır ve öyle kurgulanır.
Rommel ile Rundstedt, çıkarmanın Pas de Calais’de yapılacağı
konusunda hemfikirdirler, ancak, nasıl karşılık verecekleri konusunda ihtilafa
düşerler. Mobil kuvvetlerin kıyıda beklemesi ve çıkarma başlar başlamaz karşı
taarruza geçilmesi gerektiğini savunan Rommel’e karşılık Rundstedt, birliklerin
cephe gerisinde bekletilmesi ve donanmanın kıyıdaki baraj bombardımanı
tehlikesinden kurtarılıp karşı taarruza geçilmesi gerektiği konusunda ısrar
eder. Ne var ki, “D-Day” olarak zihinlere yer eden 6 Haziran 1944 tarihli
Normandiya Çıkarması, müttefiklerin büyük zaferiyle sonuçlanır. Hitler’in,
Rommel’in kıyı tahkimatı teftişini takiben dillendirdiği endişe ve eleştirilere
kulak tıkayıp her fırsatta göklere çıkardığı Atlantik Duvarı ve Alman savunma
hattı böylelikle çökmüş olur.
“Atlantik Duvarı” sergisinin küratörlüğünü DPA-Politecnico
di Milano’dan Gennaro Postiglione, tasarımını ise, studiometrico’dan Lorenzo
Bini ile Gennaro Postiglione ve Giulio Padovani yaptı. DPA-Sezione di
Museografia, Politecnico di Milano’nun GRAI, Ecole d’Architecture de Versailles
ve Raymond Lemarie ICC, Katholieke Universiteit, Leuven ile işbirliğinden doğan
sergi, Guido Guidi imzalı fotoğraflardan belge niteliğindeki proje ve çizimlere
uzanan geniş kapsamıyla dikkat çekiyordu.