“Yüksek
Sosyete” Çağdaş Yüksek YapılarMimarlığı Ödülü 2006
“Torre Agbar”, Barcelona (Fotoğraflar: Philippe Ruault)
“Turning Torso”, Malmö (Fotoğraf: Pierre Mens).
Geçtiğimiz Mayıs ayında, 2006 yılının “‘Yüksek Sosyete’
Çağdaş Yüksek Yapılar Mimarlığı Ödülü”ne değer görüldüğü açıklanan Jean Nouvel,
17 Kasım’da Frankfurt, Paulskirche’de düzenlenen bir törenle, 50.000 Euro’luk
ödülün sahibi oldu. Mimara ödül kazandıran yapı, 2005’ten beri Barcelona’nın
kentsel görünümüne şekil veren 142 m yüksekliğindeki “Torre Agbar”. Layetana
Developments’ın yükleniciliğinde gerçekleştirilen bina, Aigües de
Barcelona/Sociedad General de Aguas de Barcelona’nın (Katalan metropolüne su
sağlayan şirket) genel merkezi olarak işlev görüyor.
Werner Sobek başkanlığındaki uluslararası jüriye göre bu
yapı, “Barcelona’nın gelişmekte olan yeni bölgesi için bir sembol; etkileyici
formu, zeminden fışkırıyormuş algısı yaratan görünüşü ve kentsel ölçekteki
düzenlemeleriyle, yenilenen bölgenin dinamizmini vurguluyor. Öte yandan, mimari
formunun yalınlığına karşın, geometri olarak karmaşık, çok katmanlı dış
yüzeyiyle de değişken bir görünüme sahip.” Şu durumda,
Swiss-Re binasına benzer (ama sadece benzer) olan bu
star-mimar imzalı puro-yapının tüm yapısal kusurlarına rağmen neden mimarlığın
“Jambon Müzesi”ndeki en mutena köşelerden birinde konumlandığı sorusu her yerde
aynı yankıyı bulmamış olsa gerek. Ya da “Yüksek Sosyete” ismiyle müsemma bu
ödül, ürüne onun piyasa değerini yükselten bir marka ve sansasyon değeri katan
starların “starfruit”larının “lezzette hafif, pahada ağır” oluş derecelerine
göre sıralandığı yüksek kapitalizm çağının olağan etkinliklerinden sadece biri.
Montevideo, Rotterdam (Fotoğraf: Thomas Spier).
Jian Wai SOHO, Pekin (Fotoğraf: Tomio Ohashi).
Frankfurt/Main kentince düzenlenen ve yapıların “estetik
duruşları, farklılık oluşturan tasarımları, çevreyle uyum, sürdürülebilirlik ve
aynı zamanda teknolojik özellikleri göz önüne alınarak değerlendirildiği”
belirtilen yarışmada ödül, Sparkassen Financial Group’un DekaBank Deutsche
Girozentrale fonunca sağlanıyor. İlki 2004’te olmak üzere bu yıl ikinci kez
düzenlenen yarışmada uluslararası jürinin övgüye değer bulduğu, tümü konut
işlevli diğer dört yüksek yapı ise şu şekilde sıralanıyor: Santiago
Calatrava’nın (Valencia/Zürich) Malmö’de inşa edilen “Turning Torso” yapısı
(190 m), Delugan Meissl’in (Viyana) “Wienerberg” konut kulesi (106 m),
Mecanoo’nun (Delft) Rotterdam’da bulunan “Montevideo” binası (152 m) ve Riken
Yamamoto&Field Shop’un (Yokohama) Pekin’de konumlanan “Jian Wai SOHO” adlı
çok işlevli binası (100 m).
“Wienerberg” Konut Kulesi, Viyana (Fotoğraf: Hertha
Hurnaus).
“Yüksek Sosyete” sergisi
11 Eylül’ün ardından kısa bir duraksama yaşayan yüksek yapı
inşaatları şimdilerde tırmanışa geçmiş durumda. Bunun böyle olduğunu, yarışmada
ödül kazanmayan ancak sergiye dahil edilen; sadece yükseklikleriyle değil,
tasarımları ve teknik yenilikleri, konum ve kullanımlarıyla da öne çıkan 16
yapıdan izlemek olanaklı. Son yıllarda özellikle Arap Yarımadası’nda ve Çin gibi
Asya ülkelerinde gerçekleştirilen yüksek yapılar dikkat çekiyor. Şirketlerin ya
da bölgelerin ekonomik güçlerini simgeleme arzusunu yansıtan, bulunduğu yeri
tanımlayıcı özelliklere sahip binalar hızla artıyor. Yeni yüksek yapı
bölgeleri, Pekin ve Moskova’da örneklendiği üzere mantar gibi çoğalırken,
gözalıcı otel projeleri sadece yükseklikleriyle değil, aynı zamanda en orijinal
görüntü adına iç ve dış mekanda ortaya koydukları tematik tasarımlarıyla da
yarışıyorlar. Bu yapı ailesinin “star”ları, bulundukları çevrelerde dev birer
değerli taş gibi dururken, diğer binalar sadelikleri ve işlevsellikleriyle öne
çıkıyor.
Burj Dubai, Dubai (© Skidmore Owings and Merrill LLP,
Chicago).
“Ray of the Century”, Guangzhou (© Léon Wohlhage Wernik).
Hearst Genel Merkez Binası, New York (© Nigel Young /
Foster and Partners).
Diğer yüksek yapılar ise, ekonomik gelişmeler ve yapı
teknolojisindeki ilerlemeler sayesinde, ekolojik gereklilikleri yerine getirmek
için tutkulu bir yol deniyorlar. Yüksek yapı tasarımındaki son eğilimlerin
izini süren sergide yer alan projeler, yapımı yeni tamamlanan ve yapım
aşamasında olan binaların yanında, belki de “Yüksek Sosyete” sergisine dahil
olmak dışında bir varlık alanı bulmayacak tasarımları içeriyor. Sergideki 21
proje, eskiz, plan, fotoğraf, çeşitli görselleştirme teknikleri, video filmler
ve ağırlıklı olarak maketlerle anlatılıyor. Ödül alan yapılarla birlikte
sergilenen diğer projeler ise şunlar: Şanghay Dünya Ticaret Merkezi (Şanghay),
Kohn Pedersen Fox Associates (KPF); Flughafen Kulesi (Viyana),
Zechner&Zechner ZT; Opernturm Frankfurt (Frankfurt), Prof. Christoph
Mäckler Architekten; Burj Dubai (Dubai), Skidmore Owings and Merrill (SOM);
Federasyon Kulesi (Moskova), Planungsgesellschaft Föderationsturm Moskau mbH,
Peter P. Schweger ASP Schweger Assoziierte GmbH und Sergei Tchoban, nps tchoban
voss Architekten BDA; “Flyotel” (Palm Jebel Ali, Dubai), Mahmoudieh Design,
Berlin und ONL Oosterhuis_Lénárd; Özgürlük Kulesi (New York) Skidmore Owings
and Merrill (SOM); “Guangzhou Zhujiang New Town West Tower”, (Guangzhou),
Wilkinson Eyre Architects; Hearst Genel Merkez Binası (New York) Foster and
Partners; “Iceberg” (Doha, Katar), JSK Dipl. Ing. Architekten; Jinmen Kulesi,
(Tianjin), Jo. Franzke Architekten; “Ray of the Century” (Guangzhou), Léon
Wohlhage Wernik Architekten; Shimao International Plaza, (Şanghay), Ingenhoven
Architekten; “Vortex” (Londra), make architects; Avrupa Merkez Bankası
(Frankfurt), Coop Himmelb(l)au Prix&Swicinsky&Dreibolz; Viyana DC
Kulesi 1 ve 2 (Viyana), DPA Dominique Perrault Architecture.
Sergi için hazırlanan katalogda ise, yüksek yapı
inşaatlarının arkaplanı dört denemeyle anlatılıyor. Lalya Dawson Çin’deki
yüksek yapı inşaatlarındaki artışın nedenlerini ve nasıllarını anlatan yazısı,
Ellen Klofft ve Georg Rombusch “Stack to move-dynamic vertical design” başlıklı
makaleleriyle katılırken, Christina Gräwe “ikiz kule” kavramının bir analizini
yapıyor.
Çok katlı yapının ekolojiği olur mu sorusunu soran ve bu
alandaki son gelişmeleri anlatan yazı ise Volkmar Bleicher’e ait.
Özgürlük Kulesi, New York (© Skidmore Owings and Merrill
LLP, New York).
Avrupa Merkez Bankası, Frankfurt (Fotoğraf: Robert
Metsch; © Avrupa Merkez Bankası).
Viyana DC Kulesi 1 ve 2, Viyana (© beyer.co.at).