Geçmişten
bugüne deri
Mekanlarımızda artık daha çok ve daha çeşitli biçimlerde
yer alan deri hakkında bilgilerimiz oldukça sınırlı. Finitek Deri’den Deri
Kimyageri A. Ünver Boduroğlu; kalitesi, çeşitleri ve kullanım alanları gibi
birçok değerlendirme kıstası bulunan deri ile ilgili görüşlerini, bizlerle
paylaştı…
Ülkemizde deri
Deri Türkiye’de ilk olarak Yedikule surları dibinde,
Kazlıçeşme’de üretildi. Beş yüz küsur sene sonra, 1990 yılında Kazlıçeşme’den
Tuzla Organize Deri Sanayi Bölgesi’ne geçtik. Tabi ki, yeni teknolojiler
uygulanmaya başlandı, yeni mekanik düzen kuruldu ve eskiye oranla çok daha
iddialı, kaliteli döşemelik deri üretilmeye başlandı. Kazlıçeşme’de fabrikalar
ve makineler küçük olduğu için, döşemelik deriyi kanat olarak, yani bütün sığır
derisini bel kemiğinden ikiye bölerek işlerdik. Bu nedenle maalesef
uluslararası standartların dışında kaldık. 1991 yılından sonra döşemelik hakiki
deri bütün sığır derisi olarak yani 4-5 m2 lik boyutlarda işlenmeye başlandı. Böylelikle teknik olarak da uluslararası standartlara ulaştık. Ülkemizde 10–15
yıldır, Finitek Deri ile beraber 2-3 firma daha döşemelik deri üretiyor. Bunun
yanı sıra piyasada 3–4 ithalatçı, tüccar dostumuz en ekonomik döşemelik deriyi
dünyanın değişik yörelerinden ithal edip, İtalyan derisi diye pazarlıyorlar ne
yazık ki…
Deri deyip geçmeyin…
Deriden deriye o kadar büyük farklar var ki. Döşemelik,
mobilyalık derinin kendine has bir takım özellikleri, kimyasal ve fiziksel
haslıkları; uluslararası standartları vardır. Dünya pazarlarında metrekaresi
15$ ile 80$ arasında döşemelik deriler bulmak mümkün. Ucuzu var, pahalısı var…
Kalitelisi var, kalitesizi var…
Basit bir sıralama yaparsak; ucuz yarma deriden başlamak
gerekir. Pek çok mobilya üreticisi ve tüketicisi yarma derinin ne olduğunu
bilmez. Deri sanayicisi yeni teknolojiler ve mekanik gelişmeler sayesinde bir
pöstekiden iki pösteki alır ve alt tabakadan gelen ikinci deriye yarma deri
denir. Maalesef yarma derinin yaşam süresi kısıtlıdır. Deri finisajının
bağlanacağı güçlü ve sağlam bir deri dokusu yoktur.
Halbuki cildi, epidermis tabakası üstünde olan “full grain”
deri, doku ve elyaf açısından çok güçlüdür, sağlamdır. Babadan oğla miras kalan
ciltli deriden yapılmış koltuklar vardır. Dünyanın en güzel, iddialı ve pahalı
derileri; zımpara yapılmamış, ciltli deriler ve anilin finisaj yapılmış
derileridir.
Anilin finisaj, derinin bütün güzelliğini, natürelliğini
gösteren bir tür boya tekniğidir. Su bazlı şeffaf bir boya türüdür, örtücü
değildir. Dolayısıyla, derinin üzerinde hayvanın sağlığından bazı yara bere
izleri, sürtünmeden ötürü bazı çizikler görünebilir. Bu bir hata veya derinin
sağlamlığını, kalitesini etkileyen bir unsur değildir. Hakiki deri olduğunun
bir ifadesidir. Dikkatli bakınca kıl diplerini görebilirsiniz. İşte bu tür
deriler en makbul ve pahalı derilerdir.
Bu iki tür deri dışında en yaygın kullanılan döşemelik deri;
örtülmüş zımparalı veya ciltli, ama örtücü pigment boyalarla boyanmış bakımı
kolay ve genellikle gofreli, desenli derilerdir.
Bir de rejenere adını verdiğimiz deriler var. Kazlıçeşme’de
deri atıkları yollara atılır ve etraf çok kötü kokardı. Son yıllarda deri
fabrikalarından atıklar yan ürün olarak toplanıyor ve deri elyafı öğütülüyor,
içine lateks gibi kimyasallar karıştırılıp; kağıt gibi, cam gibi, plastik gibi
tekrar piyasaya kazandırılıyor. Finitek Deri fabrikasında 1,5 X 2 m yani 3 m2 ebadında, her tür görüntü verebildiğimiz rejenere deri üretiliyor.
Krokodiller, yılanlar, çiçek baskılar, madras baskılar, örgü
desenler veya düz rejenere deriler, artık döşemede, mobilya sanayinde her tür
kaplamada ve dekorasyonda bol miktarda kullanılıyor. Örneğin bu ürün 1 –3 mm
kalınlığında üretilebiliyor.
Deriye, doğal hayvan görüntüleri; krokodil, timsah, yılan,
devekuşu gibi hayvanların görüntüleri verilebilir. En fazla kullanılan desen
ise ‘biberli’ veya piyasada madras baskı diye adlandırılan derilerdir.
Deriden deriye fark var…
Bazı mobilyacı, döşemeci dostlarımız
“ Deri mi? Deri” deyip piyasadan ayakkabılık, çizmelik veya
giysilik derileri alarak mobilyalarında, koltuklarında bilinçsizce
kullanıyorlar; çok büyük hata. Sürtünme haslığı, ışık haslığı, yırtılma ve
kopma, dikiş haslığı çok önemli unsurlardır. Bu yüzden saygın mobilya
firmalarının, döşemecilerinin, dekoratörlerin, iç mimarların bu konuda çok
seçici olmaları, derinin daha yaygın ve sevilerek kullanılmasına yardımcı
olacaktır.
Dikkat edilmesi gereken konular;
— Deri mobilyalarınızı direkt güneş alan yerlere, pencere
önlerine koymayınız. Renkleri solabilir, anilin deriler bu konuda çok daha hassastır.
— Evinizdeki her eşya gibi deri eşyalarınız da bakım ister.
Tozlanır, kirlenebilir. Yumuşak bir toz bezi ile tozunu alabilir, çok sık
olmamak üzere hafif nemli bir bezle bastırmadan, dikkatli ve yavaş olarak
silebilirsiniz.
— Deri mobilyalar ısıtıcı ve radyatörden asgari 75 cm uzağa yerleştirilmelidir. Aksi taktirde deri fazla nem kaybeder, sertleşir ve çatlayabilir.
— Piyasada hipermarketlerde deri bakım üniteleri mevcuttur.
Şeffaf deri besleyicilerini yılda bir veya iki kez kullanmanızda fayda vardır.
Solvent, alkol ihtiva eden kimyasallar kullanmayınız. Yağlı maddeler de deri
koltuklarınıza zarar verebilir.
— Temizlik ve bakım yaparken kullanacağınız maddeyi önce
koltuğunuzun görünmeyen, fazla göze batmayan bir bölümünde deneyin…
