BoyutPedia

Dünya endüstriyel çamaşırhane pazarına bir bakış

ÇAMAŞIRLARIMIZI NASIL YIKIYORUZ?

Çamaşırlarımızı nasıl yıkıyoruz? Pazardaki temel ticari eğilimler nelerdir? Endüstriyel çamaşırhane pazarında son yıllarda görülen satın almalar ve birleşmeler… TUSİD Başkanı Semih Orcan’ın dünya endüstriyel çamaşırhane pazarına ilişkin araştırmasını paylaşmak istiyoruz.

Eğer ana amacımız giyecek ve çeşitli tekstil ürünlerinin su ve makine yardımıyla temizlenmesinin altında yatan gerçekleri anlamaksa; işe her şeyden önce çamaşırları analiz etmekle başlamak gerekiyor. “Dünyanın çamaşırı”ndan sözederken; her şeyden önce altı milyar insanın kişisel çamaşırını anlıyoruz. Ancak ev dışında çeşitli iş kollarında da temizlenmesi gereken tekstil ürünleri olduğunu biliyoruz.  Bunların toplamı yaklaşık bir milyar ton ya da bir trilyon kiloya ulaşıyor. Bu, toplamın ezici bir bölümü, 850 milyon tonu evde çıkan ve yine evde yıkanan çamaşırlar. 110 milyon ton çamaşır ise evde ve ev dışında ortaya çıkıyor. Ancak bunun tamamı ev dışında ticari, sosyal veya kamusal amaçlarla kurulmuş tesislerde yıkanıyor. Görüldüğü gibi evde yıkanması gereken çamaşır, ev dışında temizlenen tekstil ürünlerinden sekiz kat fazla. Üstelik ev dışında işleme tabi tutulan bu 110 milyon ton çamaşırın yüzde 35’i de nihai tüketiciye ait. Bu yazının ana konusu da ev dışında yıkanan çamaşırların yarattığı pazar ve iş kolları ile ilgili.

Ev dışında çamaşırları nerede temizliyoruz?

Yukarda belirttiğimiz gibi ev dışında yıkanan çamaşırların 1/3’inden fazlası da bireysel tüketicilere ait ve Batı Avrupa, K.Amerika ve Japonya’da bunlar sırasıyla apartman çamaşırhanelerinde, jetonlu self-servis çamaşırhanelerde veya kuru temizlemecilerde işleme tabi tutulur.  Gelişmiş ülkelerde ev dışı çamaşırın belli başlı kaynakları; Konaklama tesisleri (yüzde 21), sağlık kurumları (yüzde 21), self-servis çamaşırhaneleri (yüzde 14), apartman çamaşırhaneleri (yüzde12), kuru temizlemeciler(yüzde 9) ve diğerleri… Ev dışı çamaşırların coğrafi alanlara göre dağılımı işe şöyle: Batı Avrupa 46 milyon ton, Kuzey Amerika 42 milyon ton ve dünyanın geri kalan kısmı 17 milyon ton…

Çamaşırları neyle yıkıyoruz?

Ev dışındaki 110 milyon ton çamaşırı yıkamak için dünya çapında yılda yaklaşık  3,800 milyon ABD dolarlık ekipman satılmaktadır. Ev dışında kullanılan ekipmanların parasal değer olarak yarısından fazlasını yıkama makineleri oluşturur (yüzde 55); bunu sıkma ve kurutma makineleri takip eder (yüzde 27). Katlama makineleri, konveyörler, çamaşırhanelerde kullanılan arabalar gibi yardımcı ekipmanlar ise

üç milyar 800 milyonluk bu pazarda yüzde 10’luk bir pay alırlar. Son sırada ise yüzde 8’lik payla silindir ütüler bulunur.Bu ekipman parkının ana gövdesini oluşturan yıkama makineleri spesifikasyon ve teknolojik olarak büyük farklılıklar gösterirler. Üstelik yıkama makinesinin seçimi diğer ekipmanların teknik özelliklerini, sayılarını vb. de belirler.

Tiplerine bağlı olarak yıkama makinelerinin parasal değerlerine gore dağılımı:

Profesyonel makineler yüzde 46

Domestik cihazlar yüzde 22

Büyük profesyoneller (Ağır iş tipleri) yüzde13

Yarı profesyonel (Ev tiplerinden dönüşmüş yıkama makineleri) yüzde13

Tünel makineler yüzde 6

Çamaşır yıkama makinelerinin yıllık adetsel  büyüklükleri de aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Ticari çamaşırhanelerin ve tekstil kiralamanın yaygınlaşmasına bağlı olarak ağır iş amaçlı, büyük profesyonel makinelerin ve tünel tip yıkama makinelerinin kullanımında belirgin bir artış oldu.

Öte yandan restoran, kuaför vb. birçok küçük işletmede domestik cihazlar kullanılıyor. Ev dışındaki çamaşırlar domestik cihazları ve kuru temizleme makinelerini dışarda bırakırsak dünya çapında üç milyar dolarlık bir ekipman pazarı yaratıyor. Dünya nüfusunun hızla artmasına, ulusal gelirlerin yükselmesine rağmen endüstriyel çamaşır ekipmanları pazarındaki talep uzun yıllar durgun bir seyir izliyor.

Pazardaki temel ticari eğilimler

Endüstriyel çamaşırhane pazarının en yavaş büyüdüğü coğrafi alan Avrupa. Büyüme 15 yıldır yüzde bir veya altında. Öte yandan kişi başına endüstriyel çamaşırhane ekipmanları harcamalarına baktığımızda K. Amerika’nın Avrupa’dan 2,5 kat daha fazla olduğu görülüyor.Avrupa çamaşırhane ekipmanları pazarının yüzde 60’ı, tesis içindeki çamaşırhanelerde (OPL-On Premises Laundry) yoğunlaşıyor. Bunun içinde ağırlama-konaklama sektörü 105 milyon, sağlık tesisleri de 100 milyon dolarlık bir büyüklük ifade ediyor. Avrupa’da tesis içindeki çamaşırhanelerden büyük endüstriyel makinelerin kullanıldığı ticari çamaşırhanelere geçiş olduğu gözleniyor. Avupa’da da sağlık sektöründe ve ticari çamaşırhanelerde küçük oranlı büyüme gözlemleniyor.Avrupa’nın tersine Amerikan pazarı bir “self servis” pazarı. Bu pazar, Avrupa’da 90 milyon dolarken ABD’de 575 milyon dolarlık bir büyüklüğe sahip. Kuzey Amerika’da ekipman satışlarının yüzde 74’ü sektöre yönelik. Avrupa ile Amerika’daki silindir ütü satışları, bu durumu bütün açıklığıyla ortaya koyuyor. Avrupa’da her yedi yıkama makinesine karşılık bir silindir ütü satılırken, Amerika’da bu oran 34’e 1’dir.

Çok sayıda oyuncu Çok sayıda marka

Yukarda belirttiğimiz gibi ev dışı çamaşırların temizlenmesine yönelik ekipman pazarının büyüklüğü 3,800 milyon dolar. Ancak bunun 425 milyon dolarını ev tipi yıkama makineleri temsil ediyor. Bunun dışında kalan 3,375 milyon dolarlık ekipman pazarı için imalat yapan 65’den fazla üretici firma 80’den fazla markayla pazarda kıyasıya bir rekabet sürdürüyor.

Dünya endüstriyel çamaşırhane pazarına hitap eden bu 80 markanın 41’den fazlası ana markayı, diğer 40 marka ikincil markaları oluşturuyor. Ana markaların yaklaşık 25’i birden fazla coğrafi bölgede güçlü bir mevcudiyeti olan uluslararası markaları oluştıuruyor. Geri kalan 17’si birkaç ülkede önemli pazar payına sahip yerel kuruluşlar. 41 ana markanın 24 tanesi sadece profesyonel ekipmanlar üretirken, 11 tanesi ağır iş amaçlı büyük makinelerin üreticisi. Altı firma ise iki grupta da faaliyet yürütüyor.Endüstriyel çamaşırhane pazarında son yıllarda görülen satınalmalar ve birleşmeler sonucu birden çok markayı temsil eden gruplar da ortaya çıkıyor. Örneğin Avrupa’da Kannegieser, Passat, Pharmagg ve Powertrans gibi markaları temsil eden Kannegieser Grubu; Amerika’da Ajax, Huebsch, Genesys, Speed Queen, Unimac gibi markaların yeraldığı Aliance Grubu ve Cissel, D’Hooge, Ipso, Jensen markalarını bünyesinde toplayan LSG Grubu bunların bazıları.

Üretimde tekelleşme eğilimi

Markalaşmada gördüğümüz çeşitlilik ve sayıca fazlalığın verdiği imaj, üretime aynı şekilde yansımıyor. Endüstriyel çamaşırhane ekipmanlarının ana segmentlerini oluşturan yıkama ve kurutma makinelerinin önemli bir bölümü az sayıda imalatçı firma tarafından üretiliyor.Yukarda da belirttiğim gibi tüm çamaşırhane sektörünün parasal büyüklüğünün yüzde 55’ini çamaşır yıkama makineleri oluşturuyor. Bunun yüzde 22’sini oluşturan ev tipi cihazlar bu araştırmanın konusu dışında kalıyor. (Ancak Electrolux, Maytag, Miele ve Sanyo gibi markalar, domestik cihazların yanı sıra profesyonel makineler de üretiyor.)

Profesyonel makineler, yıkama makinelerinin ezici çoğunluğunu oluşturuyor (Parasal değeri, toplam pazarın yüzde 46’sı). 135 bin profesyonel yıkama makinesinin 115 bini 5,5-100 Kg. arasında önden yüklemeli modelleri oluşturuyor. Geride kalan 20 bini ise ağır iş amaçlı büyük makinelerdir. 5,5-100 Kg. arasındaki önden yüklemeli profesyonel makinelerinin yaklaşık yüzde 65’i üç büyük üretici tarafından pazara sunulur. (Electrolux, Alliance, Ipso). Alliance, Kuzey Amerika gibi bir pazarda yüzde 43’lük bir paya sahip. Ağır iş amaçlı yıkama makineleri segmentinin belli başlı oyuncuları ise Jensen, D’Hooge, Washex, Lavatec ve Milnor vb’leridir.

Hijyen bariyerli yıkama makinelerinin pazarı hala çok küçük ve esas olarak az sayıda Avrupalı üretici tarafından domine ediliyor. Bu konseptin Almanya’daki hastanelerde kurulmasının zorunlu olması ve Fransa’nın da bu yolda ilerlemesi, bu makinelerin neden esas olarak Avrupalı üreticiler tarafından piyasaya sürüldüğünü açıklıyor. Toplam pazarın 1300-1400  makine ile sınırlı olduğu bu alanda 100 Kg. kapasiteye kadar 750-800 adet makine üretiliyor. Kalanı 100-270 Kg. kapasiteli makinelerden oluşuyor. En az oyuncunun rol aldığı segment ise yılda sadece 250-300 makinenin üretildiği tünel tip makinelerdir. Toplam çamaşırhane ekipmanları pazarının yüzda 27’sini oluşturan santrifuj sıkma ve kurutma makinelerinin (esas olarak kurutma makinelerinden sözetmek doğru olacaktır) büyük kısmı Amerikalı üreticiler tarafından pazara sunuluyor. Yaklaşık 90 bin kurutma makinesinin üretildiği bu segmentin ilk beş büyük üreticisinin dördü Amerikan firmaları ve dünyada üretilen tüm kurutma makinelerinin yüzde 60’dan fazlasını bu firmalar üretiyor. Çapları 200 ile 1200 mm. arasındaki silindir ütülerin tüm dünyadaki imalat rakamı sadece sekiz bin civarında. Bu pazar segmenti çok sayıda küçüklü-büyüklü Avrupalı imalatçı firmalar arasında paylaşılmış. Çamaşırhane prosesinde silindir ütülerle ütülemenin fazla önemsenmediği  Amerika’nın bu segmentde zayıf olmasınının nedenini açıklamak ise zor değil.