Paslanmaz çelik pazarında
alternatifler*
200-Serisi yüksek nikel
fiyatlarına karşı çözüm mü?
Son beş
yılda nikel fiyatları hızla artarken, düşük oranda nikel içeriği olan veya hiç
nikel ihtiva etmeyen paslanmaz çelik türevlerine yönelik ilgi de giderek artıyor.
Bu tür paslanmaz çelik türlerinden biri olan 200 serisinin kullanımı, 2000’li yıllardan
itibaren 2,5 katına çıktı.
200 serisi
paslanmaz çelik 1930’lı yılların başlarında ortaya çıktı. İlk tiplerinin nikel
oranı yüzde 1’ler seviyesindeydi (205 kalite); daha sonra yüzde 4-5 nikel
içerikli 201 ve 202 kaliteleri üretildi. 200 serisi, II. Dünya Savaşı ve Kore
Savaşı yıllarında çok populer oldu; çünkü o yıllarda nikel az çıkarılıyor ve bu
da büyük ölçüde askeri amaçlarla kullanılıyordu.
Ancak bu
tarihten sonra 40 yıl boyunca paslanmaz çelik krallığının tahtına AISI 304
oturdu. Korozyona karşı dayanıklılığı, kolayca şekillenebilmesi ve kaynak yapılabilmesinin
yanı sıra kaliteli görünümü 304’ü onlarca farklı paslanmaz çelik tipi arasında
yüzde 55-60 pazar payına ulaştırdı. 200 serisi 1980 ve 90’lı yıllarda marjinal
aplikasyonlarda kullanılan bir türev olarak kaldı. (304’e göre tek avantajlı
özelliği yüzde 30 daha güçlü olmasıydı). Bu yıllarda Hindistan hükümeti
ekonomik nedenlerle nikel ithalatını kısıtlayınca Hint çelik endüstrisi iç
pazar için 200 serisi paslanmaz çelik üretimine hız verdi. Uluslararası
standartlarda yer almayan spesifik kaliteler ortaya çıktı. Bu trende paslanmaz
çelik tüketimi çok hızlı artan Çin de katılınca 200 serisinin tüm dünyada giderek
popülaritesi arttı.
Sorunlarla
birlikte yaygınlaşıyor
200
serisinin tüketiminin artması yeni sorunları da birlikte getirdi. 200 serisi de
manyetik olmadığı için 304 gibi çok yaygın kullanımı olan 300 serisi ile ayrıştırılması
çok güçleşti. Bu durum pazarda kafa karışıklıklarına neden olurken 200 serisi
malzemenin piyasada 304 gibi satılması gibi kriminal sonuçlara bile yolaçtı.
200 serisi
paslanmaz çelik, düşük nikel ve krom içerdiği için korozyona daha açık bir
nitelik gösterdi ve dolayısıyla müşteri memnuniyeti sorunları yarattı. Bütün
bunlara ek olarak paslanmaz çelik üretiminde çok önemli bir yeri olan hurdadan
geri dönüşüm sürecinin kontamine olma endişeleri arttı.
200
serisi piyasada haksız rekabete yol açtı
Krom-mangan
olarak da adlandırılan 200 serisi paslanmaz çelik onlarca yıldır imalat
sanayinin çeşitli alanlarında hammadde olarak başarılı biçimde kullanılmıştır.
Öte yandan nikel fiyatlarındaki aşırı artış sonucu hiçbir deneyimi olmayan
sektörlerde de bu serinin hızla yayılması birçok fiyaskonun yaşanmasına ve müşteri
memnuniyetinin azalmasına neden olmuştur.
Bu olumsuz
örneklerin sayısının artması, piyasada paslanmaz çeliğe karşı genel bir
güvensizlik ve şüphe doğurma ihtimalini içinde taşımaktadır. Özellikle küçük
Çinli ve Hintli çelik üreticilerinin standart dışı üretimleri bu olumsuzlukları
artırmaktadır.
200 serisi
paslanmaz çeliği imalat sanayinde kullanmayı düşünen her firma ve kişi
malzemenin tüm mekanik, fiziksel ve korozyon datalarını incelemeli ve amaçladığı
aplikasyon için uygun olup olmadığına öyle karar vermelidir. İdeal olanı benzer
uygulamalara ait vaka raporlarının incelenmesidir.
200
serisinin kullanımının yaygınlaşması farklı sektörlerde haksız rekabete de yol
açmaktadır. Çok daha pahalı 304 yerine, ondan yüzde 30-60 oranında daha ucuz
200 serisi malzemenin kullanımı hem bu tür imalatçılara haksız kazanç sağlamakta,
tüketicinin istenen spesifikasyona uygun olmayan mal edinmesine ve dürüst satıcı
ve imalatçının cezalandırılmasına neden olmaktadır.
Son
olarak;
200 serisi
paslanmaz çelik mutlaka kaliteli ve standartlara uygun imalat yaptığından emin
olunan üreticilerden sağlanmalıdır.
* Bu yazı
Uluslararası Paslanmaz Çelik Federasyonu’nun (ISSF) teknik dökümanlarından
faydalınarak kaleme alınmıştır.