Türkiye’de
Balık
Balık mevsiminin başladığı bir dönemde, hangi balık ne
zaman tercih edilmelidir bilmek gerekir. Çünkü, zamanında son derece lezzetli
olan balıklar, karşımıza zamansız çıkarlarsa bu buluşma ne yazık ki tatsız
olur!
Üç tarafı denizlerle çevrilmiş olan Türkiye, balık cenneti
olma ünvanını sürdürmektedir. Hatta fakirin yemeği olarak anılan balık, süre
gelen yıllarda yanlış avlanma ve denizlerin kirliliği sonucu çeşitliliğini
yitirmiştir. Böylece artık balık sadece parası olanların şık restoranlarda
yiyebildiği bir yiyecek haline gelmiştir. Bu olay böylesine bereketli bir
ülkede yaşanan üzücü bir durumdur. Avlanma yasaklarına uyulması balıklarımızın
çeşitliliğinin korunması açısından son derece önemlidir. Balığın bollaştığı
haberlerinin her gazetede yer aldığı bugünlerde sizlere ülkemizdeki balıkları
ve mevsimlerini yazmak istedim. Aşağıda yazdığım balıklar mevsimlerinde yendiğinde
inanılmaz lezzetleriyle sofraları ve damaklarımızı şenlendirirler. Umarım
hepinizin bol balık lezzetli sofralarınız olur…
DoĞru balIkla DoĞru zamanda!..
Barbunya (red mullet):
Nisan ayından Temmuz ayına kadar.
Çinekop (young of blue fish):
Ekimden sonra.
Çipura (gilt-head bream):
Bütün bir yıl boyunca bulunabilen bu balık, Ege balığı
olarak tanınmasına rağmen artık çiftlik çipurasına rastlamak mümkündür.
Dil Balığı (sole):
Bütün sene boyunca bulunabilen dil balığının kızartması en
tavsiye edilen pişirme şeklidir.
Fener balığı (angler fish):
Tüm sene boyunca bulunabilir. Fileto edilmiş olarak ızgara
ya da buğulaması tavsiye edilen bu balığın Türkiye’de pek popular olduğu
söylenemez.
Gelincik balığı (rockling fish):
Mayıs’tan Ağustos’a kadar bulunabilen bu balığın Musevi
cemiyetindeki yeri oldukça önemlidir. Musevi cemiyetinde ‘Gaya balığı’ diye
adlandırılan bu balık, genelde kutsal gün olan Cumaları pişirilir. İnanca göre
çölde açlık çekildikten sonra yenen ilk balıktır.
Gümüş balığı (sand smelt):
Mevsimi Şubat ve Mart aylarıdır.
Hamsi (anchovy):
Bilinen mevsimi Kasım ile Şubat arası olmakla beraber son
senelerde hamsinin bolluğu Eylül’den itibaren gözlenmektedir. Çeşitli fıkralara
konu olmuş, Karadeniz denince akla gelen bir balıktır hamsi. Ve reçelinin bile
yapıldığı söylenir. Lezzetine doyum olmayan bu balığı her şekilde pişirmek
mümkündür. İskorpit (scorpion fish)
Mayıs ile Temmuz arasında rastlanan bu balığın zehirli
dikenleri olduğu için bir balıkçının temizlemesi tavsiye edilir.
İstavrit (horse mackerel):
Bütün bir yıl içinde bulunabilen bu balığı, Eminönü’ndeki
sandallardan ekmek arası yemenizi öneririm.
İzmarit (blotched picarel):
Şubat’tan Nisan’a kadar bulunabilen bu balık da ekmek arası
olarak meşhurdur.
Kalkan (turbot):
Bir Karadeniz balığı olan kalkanın makbul olanı 4-5 kg. civarındadır ve Şubat’tan Nisan’a kadar bulmak mümkündür.
Karagöz (sea bream):
Buğulaması ile meşhur olan bu balık denizlerimizin en
lezzetli balıklarından biridir.
Kaya balığı (goby):
Tüm sene boyunca bulunabilir.
Kefal (gray mullet):
Ocak ve Mart arasında bulmak mümkündür.
Kılıç balığı (sword fish):
Ağustos’tan Nisan’a kadar bulunabilen bu balık günümüzde
neredeyse yok olmak üzeredir. Üzülerek söylüyorum ki restoranlarımızda kılıç
olarak servis edilen balık, genellikle başka beyaz etli balıklardır.
Kırlangıç (red gurnard):
Nisan ayından Eylül ayına kadar bulunabilen bu balık,
özellikle balık çorbalarında tercih edilir.
Kofana (large bluefish):
Eylül’den Ocak ayına kadar mevsimidir.
Levrek (sea bass):
Tüm yıl boyunca bulunabilen bu nadir balık artık
çiftliklerde de üretilmektedir.
Lüfer (bluefish):
Türk denizlerinin kralı olarak adlandırılan bu balık Eylül
ayından Ocak ayına kadar bulunur. Yağlı olan bu balığın ızgarası tavsiye
edilir.
Mercan (red sea bream):
Tüm sene boyunca bulunur.
Mezgit (whiting):
Balıkçı tezgahlarında hemen her zaman bulunabilen mezgit, avlanma
yasağı dışında her zaman vardır.
Orfoz (grouper):
Bütün bir yıl boyunca bulunur.
Orkinos (tuna fish):
Balık tezgahlarında pek rastlayamadığımız bu balık, daha
ziyade konservelerde tüketilir.
Palamut (bonito):
Karadeniz balığıdır. Ağustos’tan Ocak ayına kadar
bulunabilen bu balık, diğer balıklardan A ve D vitaminleri bakımımdan daha
zengindir.
Papalina:
Bu balık, Ayvalık Cunda adası ve çevresine özgü, hamsi
benzeri bir balıktır. Mevsimi Eylül’den sonra başlar.
Sardalya (sardine):
Mevsimi Temmuz’dan Ekim’e kadardır.
Tekir (striped goat fish):
Şubat ile Temmuz arasında bulunur.
Torik (large bonito):
Eylül’den Kasım’a kadar mevsimidir.
Uskumru (mackerel):
Kasım’dan Ocak ayına kadar tam mevsimidir. Ancak bu balık,
artık ihtiyacı karşılayamadığı için Norveç’ten -ayda ortalama 15 ton olarak-
ithal edilmektedir.
Zargana (garfish, garpike):
Mart’tan Nisan’a kadar bu balığın mevsimidir.