‘Kil’e
hayat veren firmalar
Büyük ve küçük firmalarının oluşturduğu seramik sağlık gereçleri sektörü
ülkemizde katma değeri en yüksek sektörlerin başında geliyor. Sektörün
ülkemizdeki ve Avrupa’daki mevcut durumunu, üretim ve tüketim hacmi verilerini
sizler için derledik.
Kuruluş sayısı, üretim yeri ve işçi sayısı Seramik sağlık gereçleri sektöründe
faaliyet gösteren kuruluşların, üretim yerleri, yabancı sermaye payları, işçi
sayıları Tablo 1.’de verilmiştir.
Tablo 1 : SSG Sektöründe Üretim Yapan Kuruluşlar
Sıra No: Kuruluş Adı Yeri
Üretim Yabancı 2005 Yılı
1. ECZACIBAŞI BOZÜYÜK SSG 0 1.600
2. SEREL MANİSA SSG 0 587
3. KALEVİT ÇANAKKALE SSG 50 340
4. EGE İZMİR SSG 0 376
5. ÇENESİZLER ÇORUM SSG 0 400
6. ÇANAKÇILAR ZONGULDAK SSG
0 365
7. TOPRAK BOZÜYÜK SSG 0 388
8. HERİŞ KÜTAHYA SSG 0 310
9. KILINÇ TEKİRDAĞ SSG 0 200
10. İDESER İSTANBUL SSG 0 166
11. TURKUAZ KAYSERİ SSG 0 153
12. DOĞVİT İSTANBUL SSG 0 140
13. ESVİT ESKİŞEHİR SSG 0 100
14. ERBE İSTANBUL SSG 0 83
15. ÖZVİT İZMİT SSG 0 83
16. ÇELEBİLER SAKARYA SSG 0 83
17. DURAVİT İSTANBUL SSG 80 110
18. ÇAĞ İSTANBUL SSG 0 73
19. SEREN BOZÜYÜK SSG 0 67
20. EYVİT KAYSERİ SSG 0 60
21. BOZVİT BOZÜYÜK SSG 0 57
22. TURAVİT ORDU SSG 0 53
23. BARTIN ZONGULDAK SSG 0 40
24. SELVİT ESKİŞEHİR SSG 0 33
25. ÖZIŞIK ESKİŞEHİR SSG 0 33
26. ÇAMAŞ ORDU SSG 0 33
Toplam: 5.934
Türkiye’de mevcut durum
Endüstriyel anlamda seramik üretimine 1950’li yıllarda başlayan Türkiye, bugün
dünyanın önde gelen sağlık gereci üreten ülkelerinden biri haline gelmiş
bulunuyor. Seramik sağlık gereçleri sektörü ülkemize istihdam ve döviz girdisi
sağlayan, ülke ekonomisinde etkin ve önemli yeri olan bir sanayi dalı. Büyük
oranda yerli girdiler kullanan sektör, yıllık 300 Milyon ABD Dolarlık üretim
değeri, 150 Milyon ABD Dolarlık ihracatı ile ülkemizin rekabet gücü en yüksek
sektörlerinden biri haline gelmiş bulunuyor. Ülkemiz seramik sağlık gereçleri
üretiminde ve ihracatında Avrupa’da birinci ülke. Seramik sağlık gereçleri
sektörü katma değeri en yüksek sektörlerden biri olarak, her geçen yıl
üretimini artırmaya devam ediyor.
Üretim miktarı ve değeri
1999 yılından itibaren seramik sağlık gereçleri üretiminde 2001 yılının dışında
sürekli bir büyüme söz konusudur. 1990–2005 yılları arasında sektörün
üretimindeki yıllık ortalama artış oranı %15,5 düzeyindedir. Kasım 2000
krizinin hemen arkasından, Şubat 2001 ekonomik krizinin patlak vermesi sonucu
döviz kurlarının serbest dalgalanmaya bırakılması nedeniyle Türk Lirasının
dolar karşısında ani değer kaybına uğraması, akaryakıt ve enerjiye yapılan
zamlar o dönemde SSG üreticilerini de önemli ölçülerde olumsuz şekilde
etkilemiştir. Sektörde faaliyet gösteren firmalar üretimlerine zaman zaman ara
vermek zorunda kalmışlar, sonuç olarak 2001 yılında sektörün üretimi 2000
yılına göre % 4,3 oranında düşüş kaydetmiştir. 2002–2005 yılları arasında ekonominin
genelindeki olumlu gelişmelere bağlı yurtiçi talepteki kısmi artış ve
ihracattaki büyümeye paralel olarak bu dönemde üretim yıllar itibariyle Tablo
2’de belirilen oranlarda artış kaydetmiştir. Ekonomik krizler ve depremlerin
ardından ciddi oranda küçülme yaşanan emlak sektöründe 2004 yılından bu yana
bir canlılık yaşanmış, 2005 yılının ilk çeyreğinden itibaren de bire iki
oranında büyüme yaşanmıştır. 2006 yılında inşaatı devam eden konutların devreye
girmesi ve mortgage sisteminin hayata geçmeye başlamasıyla birlikte sektördeki
büyümenin katlanarak artacağı beklenmektedir.
a) İthalat:
Türkiye’nin seramik sağlık gereçleri ithalatında en fazla payı AB ülkeleri
almaktadır. Türkiye 2004 yılında en fazla seramik sağlık gereçleri ithalatını
İspanya (188 ton), Almanya (148 ton) ve İtalya (178 ton)’dan yapmıştır. Temmuz
2004 tarihinde yürürlüğe girmiş olan Gözetim Uygulamasına rağmen Çin Halk
Cumhuriyeti’nden yapılan seramik sağlık gereçleri ithalatında artış
gerçekleşmiştir. Hammadde ithalatı: Yurtdışından Ukrayna ve İngiltere’den kil
ithalatı yapılmakta, ayrıca yardımcı hammaddelerden zirkon, korund, bazı
seramik boyaları, oksitler ve kimyasal maddeler diğer ülkelerden ithal
edilmektedir.
b) İhracat
Seramik sağlık gereçleri ihracatı 1999 yılında itibaren düzenli olarak
artmıştır. 1999 yılında 48.746 ton olan seramik sağlık gereçleri ihracatı 2004
yılına gelindiğin de 112.542 tona ulaşmıştır İhracat değeri ise 59,4 milyon
USD’den 161,8 milyon USD’ye ulaşmıştır. İhracat fiyatı ise 1999 yılında 1,22
USD/kg iken 2000 yılında 1,11 USD/kg’ye kadar düşmüştür. 2003-2005 yılları
arasında ihracat fiyatlarında yaşanan artışın temel nedeni Euro/USD paritesinin
Euro lehinde yükselmesidir. Çünkü sektör ihracatının yaklaşık %60’ının Euro
bölgesine yapmaktadır.
2004-2005 yılları içerisinde TL’nin değer kazanması, sektörün ihracatını
olumsuz yönde etkilemiş sektörün ihracat artış hızı düşüş kaydetmiştir. 2005
yılının ilk dokuz ayında seramik sağlık ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre
%12.7 oranında artış kaydetmiştir. 2005 yılı sonu itibariyle sektörün
ihracatının121.260 ton olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.
Üretim
Avrupa Seramik Sağlık Gereçleri Üreticileri Federasyonu FECS’in açıkladığı
rakamlara göre 2003 yılında seramik sağlık gereçleri sektörü durgun bir yıl geçirmiştir.
2003 yılındaki Avrupa sağlık gereçleri pazarında, toplam üretim 2002’ye göre %
1 düşerek, 50.7 milyon adet olmuştur. Türkiye 9,8 milyon adet üretimiyle
Avrupa’nın en fazla seramik sağlık gereci üreten ülkesidir. 2003 yılında
üretimdeki en önemli artışı Türkiye yapmıştır. Türkiye, 2003 yılındaki
üretimini %13,4 artırarak, 2003 yılında 9,8 milyon âdete yükseltmiştir. Türkiye
Avrupa üretiminin %19,4’ünü gerçekleştirmiştir. Üretim sıralamasında ikinci
ülke 9,5 milyon adet ile İtalya olmuştur, İspanya 7 milyon adet ile sağlık
gereçleri üretiminde üçüncü ülke konumundadır. Üretimde yüzde olarak en büyük
düşüşü %12.1 ile İngiltere gösterirken, düşüşte onu %10.2 ile Avusturya &
İsviçre (her iki ülkenin toplamı) izlemiştir. Fransa’nın üretimi bir önceki yıla
göre %7,3 oranında düşerken, İspanya’nın üretimi 2003 yılında %6.8 oranında
düşmüştür.
Tablo 6
Avrupa Seramik Sağlık Gereçleri Tüketimi (Adet)
ÜLKELER 2002 2003 Değişim
(%) Ortalama Fiyat Euro/Adet
İtalya 7.890 8.170 3,55 45,46
Fransa 7.510 7.526 0,21 43,30
İngiltere 6.644 7.520 13,18 33,39
Almanya 7.179 7.220 0,57 53,13
İspanya 6.730 6.692 -0,57 29,17
Türkiye 3.367 3.440 2,17 20,10
Portekiz 2.900 2.475 -14,66 28,13
Beyaz Rusya 2.590 2.310 -10,81 42,65
İskandinavya 2.054 2.007 -2,31 55,90
Yunanistan 1.492 1.702 14,08 30,00
Avusturya/İsviçre 1.287 1.139 -11,48 73,00
Toplamı 49.644 50.201 1,12
Tüketim
2003 yılında toplam üretim miktarı bir önceki yıla göre %1 oranında
azalırken tüketim de 2003 yılında %1,12 oranında artış kaydederek 50.2 milyon
adet olarak gerçekleşmiştir. Seramik sağlık gereçleri tüketiminde, İtalya 8,1
milyon adet ile birinci sırada yer alırken, Fransa 7,56 milyon adet ile
İtalya’yı izlemiştir. İngiltere 7,5 milyon adet ile üçüncü sırada ve Almanya
7,2 milyon adet ile dördüncü sırada yer almıştır. Çeşitli ülkelerdeki pazar
fiyatları açısından en yüksek fiyat 55,90 Euro/adet İskandinavya’dadır. Bunu
Almanya 53,13 Euro/adet ve İtalya 45,46 Euro/adet ile izlemiştir. En düşük
fiyatlar ise İspanya 29,17 Euro/adet, Portekiz 28,13 Euro/adet ve 20,10 Euro
ile Türkiye’nin olmuştur.