Kamusal Alan / Kamusal Mekan

Mimarlık dünyası kamusallık, kamu, kamusal alan, kamusal mekan gibi kavramları belki de –siyasal bilimler haricinde– en fazla eskiten disiplindir. Mimar dilini kullananlar, konut gibi birkaç mekanın dışında kalan hemen herşeyi kamusallık bölgesinin malı sayar ve üzerinde oldukça gevşek konuşur dururlar. Ama asıl sevilen ve yaygın mimar konuşması türü, mimari etkinliklerde bulunarak toplumun ve toplumsal davranışların değiştirilip dönüştürülebileceğinden söz edendir. Mimar kendisini tahayyül edilmiş bir kamu gibi görür, mimarlığı da kamusal alanı ve yine sevilen mimar deyişiyle, insanı “olumlu” yönde biçimleyebilecek bir araç gibi düşünür. Dolayısıyla, mimar ideolojisinde, kamusal olan herşey istendiği gibi şekil verilir nitelikte sayılır. Bunun başka bir ifadesi olsa olsa şu: Mimar kamusal alanı kendi iktidar heveslerinin nesnesi olarak görmektedir. İronik hatta gülünç olan şu ki, kamusal alan tabii ki iktidar yapılarıyla bağlantılıdır. Ama, mimarlık dilinde tanımlandığı biçimde değildir bu bağlantı. Mimarlık diliyse kamusal alanı kamusal mekanla karıştırmakta ya da onları mekanik bir ilişki içinde düşlemektedir çoğunlukla. Onun tanımları çerçevesinde kamusal mekan, kamusal alanın fiziksel gerçeklikler aracılığıyla inşai kimliğe kavuşturulduğunda ortaya çıkmaktadır. Kuşkusuz bunu hemen her ülkede karşılaşılan, ama Türkiye’de daha da vahim hale gelmiş mesleki bir zihinsel deformasyon sayıp geçmek mümkün. Yani, pratiğini yaptığı mesleği ve rolünü, gerçekte olduğundan çok daha geniş sanan bir grubun abartılı hevesidir bu belki de. Ancak, sözkonusu heves hoşgörülecekse, o zaman ne mesleğin sınırlarından, ne mimarın mesleki-toplumsal sorumluluğundan, ne de mimari epistemolojiden gerçekçi biçimde konuşmanın olanağı vardır.