Şu
jazz dedikleri...
“Jazz and love are the hardest things to describe from
rationale.
Jazz ve aşk temel unsurları açıklanması en zor şeylerdir.” –
MEL TORME
Genç Koleksiyoncu: GERRY MULLIGAN – 1
6 Nisan 1927’de New York kentinin Queens bölgesinde, İrlanda
kökenli bir ailenin oğlu olarak dünyaya gözlerini açan Gerald Joseph Mulligan,
çocukluğundan itibaren radyoda dinlediği orkestralara hayranlık duymuştu. Küçük
Gerry 7 yaşından itibaren piyano dersleri almaya başladı, 11 yaşındayken de
klarinet çalmaya heveslendi. Daha sonra saksofona merak saran genç, önce alto,
ardından tenor çalmaya başladı. Lisede önce bir dörtlü, bir süre sonra da bir
dans orkestrası kurdu. Ailesiyle Philadelphia’ya taşındıkları 1944 yılında,
yerel bir radyo orkestrası olan Johnny Warrington topluluğu için yaptığı bazı
bestelerin ilgi görmesi üzerine, lise son sınıftayken okulu bıraktı ve müzik
çalışmaları üzerinde yoğunlaşmaya karar verdi. 1946 yılında Los Angeles’ta
Gene Krupa’nın orkestrasında iş bulan Mulligan, burada Charlie Parker’la tanıştı
ve uyuşturucu kullanmaya başladı. Ertesi yıl New York’a gelen ve bariton
saksofon çalmaya başlayan genç müzisyen, aynı yıl Claude Thornhill’in öncü
orkestrasına katıldı. Bu orkestranın şef aranjörlüğünü yapan Gil Evans’la
dostluğunu ilerletti ve Evans’ın evinde toplanıp öncü müzikal fikirlerini tartışan
John Lewis, George Russell, Max Roach, John Carisi ve Miles Davis gibi, Jazz
müziğinin geleceğini etkileyecek müzisyenlerin arasına katıldı. Evans’la
beraber, Miles Davis’in dokuz kişilik ilk grubunun kurulmasına katkıda bulunan
Mulligan, bu grup için, kayıtları 1949 ve 1950 yıllarında yapılan ve daha
sonra “Birth Of the Cool” adı altında bir albümde toplanacak olan 12 parçadan
“Jeru”, “Rocker” ve “Venus de Milo”yu besteledi, “Godchild” ve “Darn That
Dream”in de düzenlemelerini üstlendi. Yetenekli müzisyenin Jazz dünyasında anılacağı
“Jeru” lakabının isim babalığını da, yine o dönemde Miles Davis yapmıştı. 50’li
yılların başında “Cool Jazz”ın ortaya çıkışında önemli rol oynayan müzisyenlerden
biri olarak ismini duyuran ve bu arada ilk plak kayıtlarını New York’ta yapan
Mulligan’ın gerek meslek, gerekse özel yaşamı aslında pek parlak değildi. Sık sık
iş değiştiren ve bu arada depresyona girdiği bir dönemde saksofonunu rehin bırakacak
kadar eroinin esiri olan Mulligan’ı, bu bataktan Gale Madden adlı sevgilisi çıkardı.
Rehin bırakılan saksofonu kurtarıp, 1952 yılında, ikisi birlikte otostop
çekerek, New York’tan California’ya gittiler. Burada on adet düzenlemesini Stan
Kenton’a satarak biraz olsun moralini düzelten ve ünlü Lighthouse’da birkaç
haftasonu çalma olanağı bulan 25 yaşındaki müzisyen, nihayet o yazın başında,
Los Angeles’taki The Haig adlı bungalowdan bozma küçük bir kulüpte, Pazartesi
akşamları sürekli bir iş buldu. Aslında çoğu eğlence yerinin kapalı olduğu
Pazartesi gecelerinin dışında, kulüpte vibrafoncu Red Norvo’nun üçlüsü sahne alıyordu.
Bu grupta piyanist bulunmadığı için, kulübün piyanosu da depoya kaldırılmıştı. İşte
kaderin bu cilvesi, Mulligan’ı şöhrete ulaştıran piyanosuz dörtlüsünün ortaya çıkmasına
katkıda bulunacaktı. The Haig’te çalışmaya başladığı ilk gece, kulübe uğrayan
Chet Baker adındaki genç bir trompetçi, Mulligan’la sahneye çıkmış ve neticeden
her ikisi de memnun kalmıştı. Mulligan ile Baker’ın birlikte yaptıkları müziğe
hayran kalan kulübün basın sorumlusu Richard Bock, etraftan borç alarak, basta
Bobby Witlock ve davulda Chico Hamilton’ı da içeren Mulligan dörtlüsüne bir
plak kaydı yaptırdı. Batı Sahili’nin en ünlü Jazz plak şirketlerinden biri
olarak ünlenecek Pacific Jazz’ın ilk yapımı olan ve 16 Ağustos 1952’de
doldurulan bu 78 devirli plakta, “Bernie’s Tune” ve “Lullaby of the Leaves” adlı
parçalar bulunuyordu. İleride Gerry Mulligan-Chet Baker Dörtlüsü olarak anılacak
grubun bu ilk 78’liğinin hemen ardından, piyanist Dave Brubeck’in tavsiyesi
üzerine, Fantasy plak şirketi, 10 inçlik bir albüm için genç müzisyenleri Eylül
ayında stüdyoya davet etti. Bu seansta kaydedilen parçalardan “My Funny
Valentine” yorumu, kısa sürede radyolarda hit oldu ve Jazz’da “Batı Kıyısı”
rüzgarlarının daha etkili esmesini sağladı. Kontrpuana dayanan stili ve özgün
“sound”uyla şöhreti çok kısa bir sürede tüm Amerika’ya yayılan Gerry
Mulligan-Chet Baker Dörtlüsü, Ekim ayında da bu kez Pacific Jazz için, çoğunluğu
Mulligan’ın bestelerinden oluşan bir albüm kaydetti. Mulligan, 1953 yılının başında
önce alto saksofoncu Lee Konitz’le, hemen ardından da on kişilik bir grupla
ilgi uyandıran iki albümün kayıtlarını gerçekleştirdi. Bariton saksofoncu nun
meslek yaşamındaki bu başarıları ne yazık ki özel yaşamına yansımamıştı. Gale
Madden’i terk eden müzisyen, 19 yaşındaki bir kızla evlendi. 1953 Eylül’ünde
uyuşturucu kullanmaktan tutuklanan Mulligan, Noel’e kadar 3 ay hapis yattı. Bu
sırada çok hızlı yakaladıkları şöhretin etkisinde kalan Chet Baker, Mulligan
hapisten çıktığında, haftada 400 dolar ücret talep edince, iki müzisyenin
yolları ayrıldı. Yakışıklı trompetçinin yerine, pistonlu trombonda büyük bir
yetenek olan Bob Brookmeyer’i grubuna dahil eden ve bu arada genç eşinden boşanarak,
menajerliğini de üstlenen Arlyne Brown’la evlenen Mulligan, 1954’ün Haziran ayında,
Brookmeyer’i ve basçı Red Mitchell’ı da içeren dörtlüsüyle 3. Paris Jazz
Festivali kapsamında çok başarılı bir konser verdi. 1955 yılında, tenor
saksofoncu Zoot Sims ve trompetçi John Eardley’i de aralarına alarak bir altılı
kuran bariton saksofoncu, ertesi sene çıktığı Fransa ve İtalya turnelerinde
büyük ilgi gördü. 1957 ise, Mulligan’ın Paul Desmond, Stan Getz, Harry “Sweets”
Edison, Oscar Peterson, Thelonious Monk ve Al Cohn gibi farklı kuşaklardan değerli
müzisyenlerle çeşitli plak projeleri için stüdyoya girdiği bereketli bir yıl
oldu. Aynı yılın Aralık ayında Chet Baker’la “Reunion” adlı albümde tekrar
biraraya gelen Mulligan, 1958’de de trompette Art Farmer, basta Bill Crow ve
davulda Dave Bailey’den oluşan yeni dörtlüsüyle konserler verdi. Yine o yıl
CBS’in efsanevi canlı TV yayını “Sound of Jazz”de büyük ustalarla beraber yer
aldı... Değerli Jazzseverler, bariton saksofonun büyük ustası, besteci ve
aranjör Gerry Mulligan’ın müzik yaşamına gelecek sayıda kaldığımız yerden devam
edecek ve ünlü müzisyenin en iyi özgün albümlerinin listesini vereceğiz. Bu sayımızda
ise Mulligan’ın farklı dönemlerde yaptığı kayıtlardan derlenmiş albümlerden ve
komple setlerden sizin için seçtiklerimizi dikkatinize sunuyoruz. Her zaman
olduğu gibi, bunlar arasından belli bir dönemde ülkemize ithal edilmiş olan
CD'leri de birer ay-yıldızla işaretledik. Her bölümde öncelikli olarak alınması
gereken, en başarılı yapıtları ise birer okla vurguladık.
DERLEME ALBÜMLER
(İlk CD'lerini alacaklar ve kısıtlı bütçeler için)
* Legacy (1949-96) N2K 10002
* Complete 1950-1952 Prestige Studio Recordings DEFINITIVE
CLASSICS 11227
* Gerry Mulligan Quartet with Chet Baker (1952-53) GIANTS
OF JAZZ 53027
* The Best of Gerry Mulligan with Chet Baker (1953-57)
PACIFIC JAZZ 95481
* Jazz ‘Round Midnight (1955-60) VERVE 515389
* Compact Jazz (1955-64) VERVE 830697
* Gerry Mulligan Meets the Saxophonists (1957-60) VERVE
827436
* Quartets (1958-62) CBS 65627
* Compact Jazz: Gerry Mulligan and the Concert Jazz Band
(1960) VERVE 38933
* Jazz Masters 36 (1960-62) VERVE 523342
* The Art of Gerry Mulligan (1993-95) CONCORD JAZZ 83517
KOMPLE SETLER
(Tuzu kuru “Jeru” hayranları için!)
* Jeru (1951-54) PROPER BOX 96 (4 CD)
* The Complete Pacific Jazz Recordings of the Gerry Mulligan
Quartet with Chet Baker (1952-57) PACIFIC JAZZ 38263 (4 CD)
* The Complete Verve Gerry Mulligan Concert Band Sessions
(1960-62) MOSAIC/UNIVERSAL JAZZ 9860613 (4 CD)
* Triple Play (1993-95) TELARC JAZZ 83453 (3 CD)