DİYARBAKIR
Güneydoğu
Anadolu Projesi kapsamında olan Diyarbakır, tarihi boyunca önemli
medeniyetlerin yerleşim merkezi, Osmanlı döneminde ise doğuya sefer düzenleyen
orduların hareket üssü ve kışlası olmuş.
Büyük şehirlerden
Diyarbakır’a otobüs seferleri düzenlenmekte. Otogar şehir merkezinde. Yolcular
otogara şehir içi minibüsleri ile taşınıyor. Her gün düzenli olarak Ankara ve
İstanbul'a uçak seferleri düzenleniyor. Havalimanın, şehir merkezine uzaklığı 3 km.
Eski zamanlarda Amida olarak
bilinen Diyarbakır, Dicle Nehri kıyısında bazalt bir yaylaya yer alıyor. Isının
40-50 dereceye vardığı yaz günlerinin bunaltıcı sıcaklığından kurtulmak amacıyla
gelişen düz damlı evleri ile tipik yöre mimarisinin günümüzde de yaşatıldığı
Diyarbakır, uzun surları, Malabadi Köprüsü’yle Doğu’nun en güzel kentlerinden
biri.
Diyarbakır
tarihinin, Çayönü’nde yapılan kazılarla M.Ö.7500 yıllarına kadar uzandığı
belirlenmiş. Diyarbakır ve çevresinde Hurriler, Mitanniler, Hititler, Asurlar,
Medler, Persler, Büyük İskender, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular
ve Osmanlılar hüküm sürmüş.
Doğu’nun en
gelişmiş kenti olan Diyarbakır’da yemek kültürü de oldukça zengin. Devasa
karpuzunun yanı sıra akşamın geç saatlerinde, tezgahlarda satılan Cartlak kebabı
olarak bilinen ciğer kebabı da geleneksel yemekleri arasında yer alıyor. Ayrıca
içli köfte, çiğ köfte, bulgur pilavı, kaburga, keşkek, kibukudur, lebeni, tatlılardan
ise burma kadayıf ve Nuriye tatlısı en ünlü Diyarbakır yemekleri. Üzümden yapılan
pestil ve sucuk, otlu peynir, örgü peynir, sumak çokça yenen diğer
lezzetlerden. Diyarbakır’da yöreye özgü renklerden biri olan yerel takıları
mutlaka görmenizi tavsiye ederiz. El sanatları, hasır bilezik, gerdanlık, gümüş
işlemeli nalın ve işlemeli ahşap çekmeceler özgün ürünler. Köylerden el dokuması
halı ve kilim de satın alabilirsiniz.
ULU CAMİİ
Anadolu´nun en eski camilerinden Ulu Camii´nin yapılış tarihi ile ilgili kesin
bilgi yok. Arapların Diyarbakır´ı 639´da ele geçirmesiyle, Mar-Toma kilisesi
camiye çevrilmiş. Yapımında siyah bazalt taşların kullanıldığı cami duvarlarında,
Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı gibi çeşitli dönemlere ait yazıtlar bulunmakta.
Deprem ve yangınlardan zarar gören ve büyük bölümü tekrardan yapılan Ulu Camii,
ziyarete açık.
DİYARBAKIR SURLARI
Çin Seddi'nden sonra en uzun sur olması ile ünlenen Diyarbakır Surları 5.5 km uzunluğunda ve 7-8 m yüksekliğinde. M.Ö. 349 yılında Bizans İmparatoru Costantinus tarafından
yenilenen surların yapılış tarihi tam olarak bilinmiyor. 16 kalesi ve 5 çıkış
kapısı olan siyah bazalt surlar, kentin en ilgi çekici yeri. Ortaçağ askeri
mimarisinin muhteşem örneğini oluşturan bu surlar yazıtlar ve kabartmalarla
süslenmiş.
Diyarbakır doğumlu Cahit Sıtkı Tarancı’nın evi müze haline dönüştürülmüş ve
ziyarete açık.
DİYARBAKIR EVLERİ
Şehirdeki önemli yapılardan biri de Deliller Hanı. Restore edilerek bir otele
dönüştürülmüş. Delil, eskiden hacca gidecek hacılara rehberlik eden kişilere
verilen isim. Han, 1520 yılında yapılmış. İki bölüm. Bir bölümde 900 civarında
hayvan kalabilirmiş. Hacılar burada toplanır ve delillerle beraber buradan yola
çıkarlarmış.
Cahit Sıtkı
Tarancı ve Ziya Gökalp burada doğmuş ve evleri birer müzeye dönüştürülmüş. Esma
Hanım adlı bir bayanın da satın alıp restore ettirdiği ev ziyaretçilere açık. Şehirde
7 kilise olmasına karşın azalan nüfus nedeniyle sadece bir tanesi faaliyette.
MESUDİYE MEDRESESİ
Anadolu´nun ilk üniversitelerinden olan Medrese, Ulu Camii´nin kuzeyinde. İnşasına
Artuklular zamanında başlanan medrese, motif ve kitabeleriyle ünlü.
ÇAYÖNÜ BULUNTULARI VE HİLAR KAYALIKLARI
Ergani ilçesinde bulunan Çayönü antik kenti cilalı taş devrine yani günümüzden
yaklaşık 9000 yıl öncesine dayanıyor. Bu yerleşim yerinin ilk yerleşik hayata
geçilen yerlerden biri olduğu saptanmış. Kazı buluntuları Diyarbakır Arkeoloji
Müzesi´nde sergileniyor.
ON GÖZLÜ KÖPRÜ
Dicle Köprüsü olarak da bilinen köprü, Diyarbakır’ın üç kilometre güneyinde
eski Silvan yolu üzerinde bulunuyor. Mervanoğlu devrinde M.S 1065 tarihinde
Nizamüddevle Nasr tarafından yaptırılmış.
MALABADİ KÖPRÜSÜ
Silvan ilçesi yakınlarında bulunan köprü, Artuklu dönemi eserlerinden. Köprü taş
köprüler arasında kemeri en geniş olan köprülerden sayılıyor. Kemerlerin iki
yanında kervan ve yolcuların konaklaması için odalar bulunuyor.