CAM / DOSYA
700 YILIN YANSIMASI
CAMDA OSMANLI ESİNTİSİ…
Son yıllarda Osmanlı
dönemini yansıtan tasarımlar her alanda ağırlığını hissettiriyor. Osmanlı,
özellikle 700. kuruluş yıldönümü ile birlikte modadan sanata, mimariden mutfak
kültürüne, takılardan zücaciyeye kadar geniş bir yelpazede, birçok tasarımcıya
ilham kaynağı oluyor.
Cam işlemeler ve tasarımlar
700 yıllık kültürel mirasın en nadide örneklerinin hayat bulduğu bir alan
olarak ön plana çıkıyor. Osmanlı’nın erken döneminde lonca himayesindeki zanaatkarların
elinden çıkan büyüleyici güzellikteki camlar bugün modern sanatsal esintilerle
harmanlanarak yaşatılıyor. Osmanlı cam sanatının, göz kamaştıran geçmişini
günümüze taşıyan başlıca şirketler Paşabahçe, Decorium, Canba ve Karaca...
Saraylardan Evlere
Osmanlı dönemine atıf yapan
cam eserlerde, el yazmalarından minyatürlere, ebrudan saray dokumalarına kadar
farklı ürünlerden esinlenilmiş. Şirketlerin koleksiyonlarında ibriklerden maşrapalara,
kaselerden vazolara, kadehlerden şamdanlara kadar geniş yelpazede birçok ürün
görmek mümkün. Üstelik şirketlerin ürün yelpazelerinde yer alan ürünler sadece
geçmişi yansıtmakla kalmıyor, tarihsel estetiği modern tasarımla birleştiren
bir formda tüketiciyle buluşturuyor.
PAŞABAHÇE
Türkiye’de cam denilince
akla ilk gelen markalardan olan Paşabahçe’nin çıkardığı Osmanlı Serisi, tasarımları
ile bu trende öncülük yapan koleksiyonlardan.
Cumhuriyetin ilk yıllarında
kurulan Paşabahçe özellikle kuruluş yıllarında ülkenin her yerinden çok sayıda
cam ustasını bir araya toplamasıyla Türk cam tarihi için önemli bir cam yapım
merkezi olma özelliğini taşıyor. Yıllar boyunca, sektörün en önemli kurumlarından
olan Paşabahçe, bu özelliğini günümüzde de sürdürüyor.
Türkiye’de cam denilince
akla ilk gelen markalardan Paşabahçe’nin çıkardığı Osmanlı serisi, tasarımları
ile bu trende öncülük yapan koleksiyonlardan. Paşabahçe Butik mağazalarında satılan
Osmanlı Serisi’ne ait ürünlerin üretimine Osmanlı Devleti’nin kuruluşunun 700.
yılına denk gelen 1999’da başlanmış. Osmanlı serisinde rölyefli cam olarak
üretilen ürünlerin tamamı el imalatı, üzerlerindeki süslemeler de el işçiliği
ile şekillenmiş. Paşabahçe’nin Osmanlı Koleksiyonu Rölyefli camlar serisi
toplam 57 parçada oluşurken tüm ürünlerden sınırlı sayıda üretilmiş.
1- Hayat Ağacı Kapaklı
Şekerlik Hayat Ağacı Damla Mumluk
Tarih boyunca tüm inanç
sistemlerinde ölümsüzlüğün ve sonsuzluğun simgesi olan ‘Hayat Ağacı’nın Osmanlı
kültüründeki yansıması olan servi ağacı, Paşabahçe’nin kapaklı şekerliği ile
mumluğunda bezeme motifi olarak kullanılmış. El imalatı şekerliğin üzerindeki
rölyef desenlerin tümü el işçiliği ile 24 ayar altın yaldız kullanılarak
kaplanmış.
2- Nahıl Vazo
Arapça’da “hurma ağacı”,
halk arasında ise gelin veya sünnet alayının önünde taşınan balmumundan yapılmış
ağaç anlamına gelen nahılın form ve deseninden esinlenilerek tasarlanan Nahıl
Vazo, Osmanlı minyatüründeki şölen sahnesinden resmedilmiş. Nahıl vazo, el
imalatı kırmızı renkli camdan üretilmiş, üzerindeki rölyef desenler ise el işçiliği
ile 24 ayar altın yaldızdan yapılmış.
3- Kozmik Yıldız Vazo
Konya Karatay Medresesi’nin
eyvan kubbesinde yer alan mozaik çini ile yapılmış desenlerden ilham alınarak
tasarlanan Kozmik Yıldız Vazo’da, Anadolu Türk sanatında 12.yy’ın başlarında sıkça
kullanılan çokgen ve çok köşeli yıldızlar kullanılmış. Tasavvuf simgeciliği ve
astrolojinin iç içe geçtiği derin ve zengin anlam yüklerini gizleyen tasarımlardan
esinlenen Kozmik Yıldız Vazo, el imalatı camdan yapılırken, üzerindeki rölyef
desenlerin tümü el işçiliği ile 24 ayar altından kaplanmış.
4- Narlı Vazo Kırmızı
1530-1540 yılları arasına
tarihlenen İznik seramik tabağın deseni örnek alınarak tasarlanan Narlı
Vazo’nun üzerindeki motiflerde, evrensel birliğin sembolü monad, bereketin
sembolü olan narla ifade edilmiş. Narlı Vazo, el imalatı kırmızı renkli camdan
üretilmiş üzerindeki nar desenleri ise 24 ayar altın yaldız kaplanarak el işçiliği
ile dekorlanmış.
Narlı Vazo üzerindeki
mumluk da geleneksel tombak üretim metodu ile; çok ince kıyılmış 24 ayar altının
civa içinde tümüyle çözünmesi sağlandıktan sonra süzülerek, tombaklanacak
yüzeye fırça ile sürülmesi ve civanın uçmasını sağlamak için düşük ısıda fırınlanması
ile üretilmiş.
5- Zemzemli Matara
Tarihi kaynaklarda adı “Hacı
Matarası” olarak geçen İznik mavi beyaz mataranın form ve deseninden
esinlenerek üretilen Zemzemli Matara, hacca ve uzun yolculuklara gidilirken
genellikle içine su ve özellikle de zemzem suyu konularak kullanıldığı
biliniyor. Zemzemli Matara, el imalatı camdan üretilmiş, üzerindeki rölyef
desenler de tamamen el işçiliği ile 24 ayar altın yaldız kullanılarak yapılmış.
DECORIUM
Geçmişin motifleri modern
trendlerle Decorium’un Osmanlı Koleksiyonu’nda buluşuyor. Tabaklardan kaselere,
ibriklerden tepsilere uzanan geniş bir koleksiyon, tarih ve sanat meraklılarını
bekliyor…
Çeşitli üretim
tekniklerinin kullanıldığı tasarım anlayışı ile çağdaş ve geleneksel tarzları
bir potada eriten Decorium, kaynağını tarihin derinliklerinden, Anadolu
toprakları üzerinde yaşayan toplumların kültürel ve sanatsal mirasından alan
ürünleri tüketicilerin beğenisine sunuyor. Osmanlı Koleksiyonunu da bu anlayış
çerçevesinde oluşturan Decorium, 700 yıllık sürecin kültür sanat hayatımıza
armağan ettiği motifleri günümüz trendlerinin tasarım gücüyle harmanlayarak
nadide birer objeye dönüştürüyor…
1-
Hatime
17 yy. ait Topkapı Sarayı
Müzesi'nde bulunan keşkül üzerindeki desenin yorumlanması ve bordüründe Aşık Paşa
Divanı'na ait beyitin yerleştirilmesiyle oluşturulan Hatime’nin üzerinde
dünyada sadece Erzurum'un Oltu ve Şenkaya bölgesinde çıkan zümrüt opal taşı
kullanılmış.
2- Galiye
Ortaçağ İslam dünyasında
kullanılan parfüm şişelerinden esinlenerek tasarlanan Galiye, Decorium’un
koleksiyonunda da aynı isimle anılıyor. Abbasi döneminde farklı isimlerle anılan
parfüm şişeleri içinde, Galiye en pahalı olanlardandı.
3- Karanfilli
Osmanlı döneminde el ve yüz
yıkamak için kullanılan ibrik ve leğen takımlarından ilham alınarak tasarlanan
Karanfilli’nin üzerinde Topkapı Sarayı Müzesi'nde bulunan ve Muhteşem
Süleyman'a ait olduğu düşünülen kaftanın üzerinde de bulunan Bursa ipek atlas
dokuması ile birleşimli örgüler ve motiflerin yorumları bulunuyor.
4- Kitabeli
Kitabeli’nin formunda Türk İslam
Eserleri Müzesi'nde bulunan pirinç sürahiden esinlenilirken kufi hatlı eliflerden
oluşan geometrik ve bitkisel görünümlü yatay frizlerle dekorlanmış şamdan
motifine, zümrüt opal taşlar eşlik ediyor.
5- Laleli
Laleli vazo, Osmanlı’da en
popüler çiçek motifleriyle süslenmiş. Saray işlerinde çiçek motiflerinin,
filizin ve yaprak motifinin sıkça kullanıldığı dönemlerden esintiler taşıyan
Laleli Vazo’da İznik Dönemi'ne ait bir tabak üzerinde yer alan motiften ilham
alınmış.
6- Laleli Kaftan
Kanuni Sultan Süleyman’a
ait özel kumaş ve desenlerden özenle hazırlanmış laleli kaftandan ilham alınarak
tasarlanan Laleli Kaftan Vazo’da, lale motiflerine filiz ve yaprak motifleri eşlik
ediyor.
7- Mine
16. yy. Topkapı Sarayında
kullanılan tabaklar üzerinde yer alan çiçek motiflerinin yeniden yorumlanmasıyla
oluşturulan Decorium’un Osmanlı Koleksiyonu Mine Serisi, filiz ve yaprak
motifleri ağırlıklı bir görüntü sunuyor.
8- Nar
Lale ile birlikte Osmanlı’da
en çok kullanılan motiflerden olan nar ve nar çiçeği Decorium’un Nar serisinde
de ana temayı oluşturuyor. Saray dokumacıları tarafından hazırlanan ipek,
kadife, çatma gibi özel kumaşlardan hazırlanan kaftanların üzerindeki
desenlerden yorumlanan seriye, özellikle Sultan Mahmud’un (18. yy.) törenlerde
giydiği ipek kaftandan esintiler taşınmış.
CANBA
Canba’nın sınırlı sayıda
ürettiği cam eserler, tuğralardan hatlara kadar birçok Osmanlı temasını
barındırıyor. Geçmiş ve bugünün harmanlandığı çalışmalar, yaşamına Osmanlı’dan
izler katmak isteyenler için...
Dünya süsleme sanatlarına
emsal olan Osmanlı süslemeleri, tarihi ve kültürel yapımızın bir yansıması
olarak Canba’nın koleksiyonlarında yeniden şekil buluyor. Geçmişten gelen
kültürel mirasımız ile günümüz modern çizgilerinin harmanlanmasıyla oluşturulan
Canba’nın ürünlerinde geçmişle sıkı bağlar görmek mümkün. Sınırlı sayıda
üretilen cam eserlerde özellikle Osmanlı Dönemi’ne atıf yapılırken, tasarlanan
objelerin üzerlerinde tuğralardan hatlara kadar birçok Osmanlı motifi
bulunuyor. Şehrazat, Şahsenem, Bedehşan ve Çeşm-i Naz gibi ana başlıklar altında
toplanan koleksiyonun tamamını el yapımı ürünler oluşturuyor.
1- Şehrazat
Tasarımcıların Osmanlı’dan
esinlenerek özgün bir yorumla şekillendirdiği Şehrazat serisinde, geleneksel
Osmanlı sanatının en önemli motiflerinden olan çiçek ve yaprak motiflerine yer
verilmiş. Geleneksel motiflere kırmızı ve beyaz taşlar eşlik ettiği altın sarısı
rengindeki Şehrazat Serisi’nin tamamı el yapımı ürünlerden oluşuyor.
2- Çeşm-i Naz
Canba’nın Osmanlı
Koleksiyonu’ndaki önemli serilerden olan Çeşm-i Naz’da farklı cam işleme
teknikleri ve süsleme sanatları kullanılmış. Çeşm-i Naz’da geleneksel Osmanlı
sanatının yansıması olan çiçek motifleri, hat sanatından esintilerle ve kırmızı-yeşil
taşlarla kombine edilmiş. Sınırlı sayıda üretilen Çeşm-i Naz Serisi’nde, ibrik
yanında şekerlik ve vazo da bulunuyor.
3- Bedehşan
Osmanlı döneminde padişahların
imzası yerine geçen ve dönemi en iyi yansıtan sembollerden Tuğra, Canba’nın
Bedehşan Serisi’nde ana motif olarak kullanılıyor. Şekerlik, vazo ve ibrik
modelleri bulunan seride, Tuğra motifine geleneksel Osmanlı süslemeleri ve yeşil
taşlar eşlik ediyor.
4- Şahsenem
Diğer serilerden farklı
olarak kırmızı cam üzerine altın sarısı işlemelerle oluşturulan Canba’nın Şahsenem
Serisi’nde, çiçeklerden oluşan Osmanlı motifleri dikkat çekiyor. Yeşil ve kırmızı
taşlarla süslenen Şahsenem Serisi’nde, ibrik, vazo, şekerlik ve küllük ürünleri
bulunuyor.
KARACA
Ürettiği porselen, çatal
bıçak ve tencere takımları ile kalitesini ortaya koyan Karaca, özel butik
hediyelik ürünler serisinden çıkarttığı Osmanlı Koleksiyonu ile geçmişten gelen
kültür zenginliğimizi evlere taşıyor.
Sultan Altın, Şahika,
Topkapı gibi toplam sekiz ayrı seri halinde üretilen Karaca Osmanlı
Koleksiyonu, tüketicileri geçmişten yansıyan Anadolu ve Osmanlı motiflerinin
inceliğiyle buluşturuyor. Tamamı el yapımı camlar kullanılarak üretilen
Karaca’nın Osmanlı Koleksiyonu üzerindeki süsleme ve motifler de el işçiliğiyle
oluşturuluyor. Cam indirme, kabartma gibi farklı teknikler kullanılarak
üretilen Karaca’nın Osmanlı Serisinde hakiki altın yaldızlarla desen ve süsleme
çalışmaları yapılmış.
Karanfillikten şekerliğe,
vazodan şarap takımına, küllükten meyveliğe kadar farklı amaçlı kullanımlara
olanak sağlayan ürünlerle zenginleşen Karaca’nın Osmanlı Koleksiyonu, tekli
parçalar halinde de alınabiliyor.
1- Şahika Serisi
Osmanlı döneminde sıkça
kullanılan terimlerden olan zirve, doruk anlamındaki Arapça kökenli ‘Şahika’
Karaca’nın koleksiyonunda önemli bir yere sahip. Geleneksel halı desenlerinin
süslediği, çiçek motiflerinin zenginleştirdiği Şahika serisinin tasarımını kırmızı
ve yeşil taşlar tamamlıyor. Hakiki altın yaldızlar ve çiçek motifleri ile
süslenmiş.
2- Tuğra Serisi
Osmanlı Padişahlarının imza
yerine kullandıkları ve Osmanlı’yı en klasik anlamda sembolize eden Tuğra,
Karaca Osmanlı Koleksiyonu’nun Tuğra Serisi’ne esin kaynağı olmuş. Şekerlik,
bardak ve mumluk gibi parçalardan oluşan seride, sade tasarım anlayışı ile
Osmanlı Tuğra’sının görkem ve güzelliği ön plana çıkarılmış.
3- İznik Serisi
İlk dönem Osmanlı sanatından
yansımalar taşıyan Karaca İznik Serisi’nde ince ve zarif çiçek tasarımları kırmızı
taşlar ile zenginleştirilmiş. Mumluk ve gondol modelleri serinin zarafetini
ortaya koyuyor.
4- Sultan Serisi
Osmanlı Sultanlarına
ithafen tasarlanan Sultan Serisi’nde dönemin sanatsal yansıması olarak çiçek
motiflerine yer verilmiş. Şeffaf taşlarla bezeli seri, hakiki altın yaldızlı
modellerin yanında platin seçeneği ile de tüketicilerin beğenisine sunuluyor.