GENEL
İLK YARDIM BİLGİLERİ
İlk
yardım nedir?
Herhangi
bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin
yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini
önleyebilmek amacı ile olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın, mevcut araç
ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır.
Acil
tedavi nedir?
Acil
tedavi ünitelerinde, hasta/yaralılara doktor ve sağlık personeli tarafından
yapılan tıbbi müdahalelerdir.
İlk
yardımcı kimdir?
İlk yardım
tanımında belirtilen amaç doğrultusunda hasta veya yaralıya tıbbi araç gereç
aranmaksızın mevcut araç gereçlerle, ilaçsız uygulamaları yapan, eğitim almış
kişi ya da kişilerdir.
İlk
yardım ve acil tedavi arasındaki fark nedir?
Acil
tedavi, tıbbi eğitim almış profesyonel sağlık görevlileri tarafından yine
profesyonel tıbbi araç ve gereç ile yapılır. İlkyardım ise ilk yardım eğitimi
almış herkesin olayın olduğu yerde bulabildiği malzemeleri kullanarak yaptığı
hayat kurtarıcı müdahaledir.
İlk
yardımın öncelikli amaçları nelerdir?
• Hayati
tehlikeyi ortadan kaldırmak,
• Yaşamsal
fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak,
• Hasta/yaralının
durumunun kötüleşmesini önlemek,
• İyileşmeyi
kolaylaştırmak.
İlk
yardımın temel uygulamaları nelerdir?
İlkyardım
temel uygulamaları Koruma, Bildirme, Kurtarma (KBK) olarak ifade edilir.
Koruma:
Her şeyden
önce kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için acil tedbirleri almak
gerekir. Bunun için de İlkyardımcı Kurtarma faaliyetlerine başlamadan önce olay
yeri değerlendirmesi yapmalıdır. Olay yerinde gaz kaçağı devam ediyor mu, araç
trafiği açısından gelişebilecek ikincil kazalara karşı önlem alınmış mı, vb. açıdan
güvenlik önlemleri alınmalıdır.
Bildirme:
Olay/kaza
mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde telefon veya diğer kişiler aracılığı ile
gerekli yardım kuruluşlarına bildirilmelidir. Türkiye'de ilk yardım gerektiren
her durumda telefon iletişimleri, 112 acil telefon numarası üzerinden yapılmaktadır.
Kurtarma
(Müdahale):
Olay
yerinde hasta/yaralılara müdahale hızlı ancak sakin bir şekilde yapılmalıdır.
Asla iki veya daha çok sayıda yaralıya aynı anda ilk yardım yapılamadığını
bilmeliyiz. Önceliği olan yaralı tespit edilmelidir. Solunum ve dolaşımı
tehlikede olan yaralıdan başlamak gerekir.
112’nin
aranması sırasında nelere dikkat edilmelidir?
Acil bir
durum karşısında unutulmaması gereken en önemli konu yardım istemektir. Yardım
çağrılırken ihtiyaca göre en uygun merkezin aranabilmesi önemlidir. Ancak o
anda aranabilecek doğru numaraların hatırlanması zor olabileceğinden bizler
için en önemli olan 112 Acil Yardım servisinin numarası unutulmamalıdır. Hatta
çocuklarımıza da 112’nin nasıl aranacağını öğretelim. Bu numara arandığında
karşınıza sağlık görevlisi çıkacaktır.
Görevliye
olayı aktardığınızda size acil ambulans ve doktor göndereceği gibi,
istendiğinde itfaiye-polis-jandarma ve diğer merkezleri de arayarak bilgi
verecek ve onları da olay yerine yönlendirecektir.
112’yi
ararken...
• İlkyardımın
bir insanlık görevi olduğu unutulmamalıdır,
• Sakin
olunmalı yada sakin olan bir kişinin araması sağlanmalıdır,
• 112
merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmelidir,
• Kesin
yer ve adres bilgileri verilirken, olayın olduğu yere yakın bir caddenin ya da
çok bilinen bir yerin adı verilmelidir,
• Kimin,
hangi numaradan aradığı bildirilmelidir,
• Hasta/yaralı(lar)ın
adı ve olayın tanımı yapılmalıdır,
• Hasta/yaralı
sayısı ve durumu bildirilmelidir,
• Eğer
herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa, nasıl bir yardım verildiği
belirtilmelidir,
• 112
hattında bilgi alan kişi, gerekli olan tüm bilgileri aldığını söyleyinceye
kadar telefon kapatılmamalıdır.
• Gelen
profesyonel acil yardım ekibine bilgi aktarımını tam yaparak hasta/yaralı
teslim edilmelidir.
İlk
yardımcının özellikleri nasıl olmalıdır?
Olay yeri,
genellikle insanların telaşlı ve heyecanlı oldukları ortamlardır. Bu durumda
ilk yardımcı sakin ve kararlı bir şekilde olayın sorumluluğunu alarak gerekli
müdahaleleri doğru şekilde yapmalıdır. Bunun için bir ilk yardımcıda aşağıdaki
özelliklerin olması gerekmektedir:
• İnsan
vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmak,
• Önce
kendi can güvenliğini korumak,
• Sakin,
kendine güvenli ve pratik olmak,
• Eldeki
olanakları değerlendirebilmek,
• Olayı
anında ve doğru olarak haber vermek (112’yi aramak),
• Çevredeki
kişileri organize edebilmek ve onlardan yararlanabilmek,
• İyi
bir iletişim becerisine sahip olmak.
Hayat
kurtarma zinciri nedir?
Bebeğimizi
ve çocuğumuzu herhangi bir yaşamsal tehlike ile karşı karşıya kaldığında bir sağlık
kuruluşuna götürünceye kadar hayatta kalmasını sağlamak ilk yardım uygulamasıdır.
Hayat kurtarma zinciri 4 halkadan oluşur. Son iki halka ileri yaşam desteğine
aittir ve ilk yardımcının görevi değildir. Ancak ilk yardımcının görevi olan
ilk 2 görev gerçekleşmezse dünyanın en iyi hastanesine hastamızı ulaştırmış
olsak bile artık iş işten geçmiştir.
1.
Halka:
Sağlık
kuruluşuna haber verme (112 arama)
2.
Halka:
Olay
yerinde yapılan Temel Yaşam Desteği
3.
Halka:
Ambulans
ekiplerince yapılan müdahaleler
4.
Halka:
Hastane
acil servisleri
İlk
yardımın ABC’si nedir?
Önce çocuğun/bebeğin
bilinci kontrol edilmeli, bilinç kapalı ise aşağıdakiler hızla değerlendirilmelidir:
A.Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi
B.Solunumun değerlendirilmesi
(BakDinleHisset)
C.Kan dolaşımının sağlanması (Kalp
masajının yapılması)