ZEHİRLENMELERDE
İLK YARDIM
Zehirlenme
nedir?
Vücuda
zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır.
Vücuda dışarıdan
giren bazı yabancı maddeler, vücudun yaşamsal fonksiyonlarına zarar verebileceğinden
zehirli (toksik) olarak kabul edilirler.
Zehirlenmelerin:
• Yüzde
90’ı evlerde olmaktadır.
• Yüzde
60’ı 5 yaş altı çocuklardır.
• Bu
çocukların yüzde 5’i hayatlarını kaybetmektedir.
• 18
yaş üstündekilerde ölüm oranı daha yüksektir.
Zehirlenmelerde
genel belirtiler nelerdir?
Sindirim
sistemi bozuklukları: Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal
Sinir
sistemi bozuklukları: Bilinç kaybı, havale, rahatsızlık hissi, hareketlerde uyumsuzluk
Solunum
sistemi bozuklukları: Nefes darlığı, morarma, solunum durması.
Dolaşım
sistemi bozuklukları: Nabız bozukluğu, kalp durması.
Zehirlenme
hangi yollarla meydana gelir?
Zehirlenme
yolları 3 grupta toplanır.
Sindirim
yoluyla: En sık
rastlanan zehirlenme yoludur. Sindirim yoluyla alınan zehirler genellikle ev ya
da bahçede kullanılan kimyasal maddeler, zehirli mantarlar, bozuk besinler,
ilaç ve aşırı alkoldür.
Solunum
yoluyla:
Zehirli maddenin solunum yolu ile alınmasıyla oluşur. Genellikle karbonmonoksit
(tüp kaçakları, şofben, bütan gaz sobaları), lağım çukuru veya kayalarda
biriken karbondioksit, havuz hijyeninde kullanılan klor, yapıştırıcılar,
boyalar, ev temizleyicileri gibi maddeler ile oluşur.
Cilt
yoluyla:
Zehirli madde vücuda direk deri aracılığı ile girer. Bu yolla olan
zehirlenmeler böcek sokmaları, hayvan ısırıkları, ilaç enjeksiyonları, saç
boyaları, zirai ilaçlar gibi zehirli maddelerin deriden emilmesi ile oluşur.
Sindirim
yoluyla zehirlenmede ilk yardım nasıl olmalıdır?
• Bilinç
kontrolü yapılır,
• Ağız
zehirli madde ile temas etmişse su ile çalkalanır, zehirli madde ele temas etmişse
el sabunlu su ile yıkanır,
• Yaşam
bulguları değerlendirilir; solunum ve kalp durmuşsa Temel Yaşam Desteği’ne başlanır.
• Kusma,
bulantı, ishal gibi belirtiler değerlendirilir,
• Kusturulmaya
çalışılmaz, özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta asla
kusturulmaz,
• Bilinç
kaybı varsa koma pozisyonu verilir,
• Üstü
örtülür,
• Tıbbi
yardım istenir (Ambulans Tel: 112),
• Olayla
ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir;
- Zehirli
maddenin türü nedir?
- İlaç ya
da uyuşturucu alıyor mu?
- Hasta
saat kaçta bulundu?
- Evde ne
tip ilaçlar var?
Solunum
yolu ile zehirlenmelerde hasta temiz havaya çıkarıldıktan sonra yapılacak ilk iş
cam ve kapıların açılması ve zehirli ortamın havalandırılmasıdır.
Solunum
yolu ile zehirlenmelerde ilk yardım nasıl olmalıdır?
• Öncelikle
zehirli maddenin size zarar vermesini engelleyici önlemleri almalısınız,
• Hasta
temiz havaya çıkarılır yada cam ve kapı açılarak ortam havalandırılır,
• Yaşamsal
belirtiler değerlendirilir (ABC),
• Yarı
oturur pozisyonda tutulur,
• Bilinç
kapalı ise koma pozisyonu verilir,
• Tıbbi
yardım istenir (Ambulans Tel: 112),
• İlk
yardımcı müdahale sırasında kendini ve çevresini korumak için gerekli önlemleri
almalıdır,
• Solunum
yolunu korumak için maske veya ıslak bez kullanılır,
• Elektrik
düğmeleri ve diğer elektrikli aletler ve ışıklandırma cihazları kullanılmaz,
• Yoğun
duman varsa hastayı dışarı çıkarmak için ip kullanılmalıdır,
• Derhal
itfaiyeye haber verilir (Tel: 110).
İlk
yardımcı kendisini zehirli maddeden korumak için bir bez veya maske kullanmalıdır.
Cilt
yolu ile zehirlenmelerde ilk yardım nasıl olmalıdır?
• Yaşam
bulguları değerlendirilir,
• Ellerin
zehirli madde ile teması önlenmelidir,
• Zehir
bulaşmış giysiler çıkartılır,
• 15-20
dakika boyunca deri bol suyla yıkanmalıdır,
• Tıbbi
yardım istenir (Ambulans Tel: 112).
Cilt
yolu ile zehirlenmelerde deri 15-20 dakika boyunca bol suyla y›kan›r.
Zehirlenmelerde
genel ilk yardım kuralları nelerdir?
• Zehirlenmeye
neden olan maddeyi uzaklaştırmak (Kirli madde vücuttan ne kadar çabuk uzaklaştırılırsa
o kadar az miktarda emilir.)
• Hayati
fonksiyonların devamının sağlanması
• Sağlık
kuruluşuna bildirmek (Ambulans Tel: 112).
• Mümkünse
zehirli maddenin örnekleri analiz için hastaneye götürümek.
