sci-arc
Sci-arc Los Angeles’ta
faaliyet gösteren bir mimarlık okulu. Akredite bile değil. Akredite olmaya
niyeti de yok. Tam da Los Angeleslı kimliğine yakışır bir şekilde, kurum yaratıcı
bir anarşist bilgi kuramı üzerinde yükseliyor. Okulun yaklaşımını yöneticisi ve
fikir babası Moss’un aşağıdaki metni yeterince özetliyor. Metni takiben, okulda
geçen yıl yapılan bir dizi yüksek lisans proje çalışmasını tanıtıyoruz.
Penelope Mimarlık Kuramı
Eric Owen Moss n Sci-arc bugüne kadar hiçbir zaman
“konsensüs” –bu kavram ne kadar revaçta ve eşitlikçi görünürse görünsün–
üzerine kurulmuş bir okul olarak görmemiştir kendini. Biz karşıt görüşlerin
kavgasız gürültüsüz birbirini dengelemesinden bir ahenk yakalamaya çalışan
okullardan değiliz. Bilakis, bu okulda ahenge yer yok. Tercihlerimiz var.
Kültüre ve kente dair birtakım önceliklerimiz var. İster akademide ister
sokakta, fikirlerimizi savunmaya ve taraf olmaya hazırız.
Yerimiz Los Angeles kent merkezinin doğu yakasında; kafanızı
kaldırdığınızda Eyalet Hapishanesi, USC Hastanesi, Los Angeles Nehri, Amtrak
Şirketi, Boyle Heights, Alameda Koridoru, USC, Geffen, MOCA ya da Bunker Hill’i
görebiliyorsunuz. Farklı ırkların, siyasi görüşlerin ve kent planlamalarının
içiçe geçtiği bir geçiş noktasında bulunuyoruz.
Yönetim kurulu üyeleri, öğretim üyeleri ve öğrencilerden
oluşan bir grup, sci-arc’ı Los Angeles’ın işlek Batı Yakası’ndan alarak, kentin
kültürel geçişliliğin en yoğun olduğu, bugüne kadar uğursuz sayılıp yasaklanmış
Doğu Yakası’na taşımışlardır. Sci-arc bugün kent merkezindeki binasıyla
alternatif bir kentin, bir kentsel yenileme projesi hedefinin yükselen sesidir.
Verdiğimiz kararın arkasındayız; hem ekonomik hem de
sosyolojik anlamda söylüyorum: ya hayatta kalacağız ya da yok olup gideceğiz.
Kalıcı olacağımızdan emin olabilirsiniz.
Sci-arc bir davanın savunucusudur. “Sokak” ile “akademi”yi
birbirinden ayırmakta ısrar eden o tarihsel yanılgıya karşı muhalefet, bu
okulda ilk ve belki de en önemli derstir.
Sci-arc akademiyi sokağa taşımıştır.
Sci-arc’ın –sanat, siyaset, ekonomi ve sosyoloji–
penceresinden baktığınızda, dünya sadece bize söylenenlerden ibaret değildir;
orada gördüğünüz dünya, aslında hepimizin olmasını arzu ettiği dünyadır. Biz
bir dünya kurmak istiyorsak, bunu sadece kendimiz için değil, henüz doğmamış
olanlar için de istiyoruz.
Bunu sakın unutmayın. Sci-arc’ın kent merkezindeki yeni
yuvası, bütün bu söylediklerimin su götürmez bir kanıtıdır.
Geçmişte bir Office dA çalışmasının tanıtımında söylenen
birkaç cümleyi tekrarlamak istiyorum; bana kalırsa bu sözler, sci-arc
topluluğunun vermeye çalıştığı önemli bir mesajı içeriyor:
“Mimarlık hareket eder.
Yukarı ya da aşağı değil.
İleri ya da geri değil.
Sola ya da sağa, iyiye ya da kötüye doğru değil.”
İçerik, vurgu, dil ve ifade şekli giderek değişiyor.
“Bu nasıl olur peki?
Kim söylüyor bize mimarlığın ne olduğunu?”
Size vereceğim cevap şu: Biz söylüyoruz.
Sci-arc, çağdaş mimarlık söylemi ve tanımında bugün olduğu
gibi gelecekte de asli bir rol oynamaya devam edecek: Gerek müşterek projeler
anlamında kurumsal yönüyle, gerekse öğretim üyelerinin profesyonel başarıları
ve öğrencilerin hayalgücü ve keşif yetenekleri anlamında bireysel yönüyle.
Biz bu mücadeleye 1972’de başladık. Geçen otuz yılda önümüze
yeni hedefler koyarak bu mücadeleyi sürdürdük.
Sci-arc mimarlığı dansa kaldırıyor.
Bu geçmişte nasıl oldu, gelecekte nasıl olacak?
Sci-arc’ın tarihçesini, kurumun bakış açısını belirleyen
birkaç önemli ismin profesyonel çabalarına indirgeyenler var. Sci-arc’ın
bünyesinde bu tür kişiler mevcuttur. Sci-arc bu kişilerin başarıları üzerine
kurulmuştur. Sci-arc bu kişileri keşfetmeye de devam ediyor. Sci-arc’ın
kişileri şöhretle buluşturması bakımından öncü bir kurum olduğunu rahatlıkla
söyleyebilirim. Bizler şöhretin ve kişilerin izini sürmeye devam edeceğiz.
Kimileri de akademik başarının; hedeflerimiz doğrultusunda
hareket etmek için bize entelektüel ve örgütsel anlamda rehberlik edecek
formül, yaptırım, kural ve araçlara sahip, çerçevesi özenle oluşturulmuş bir
pedagojiye dayandığını iddia ediyor. Biz bu pedagojiyi –yönetim kurulu üyeleri,
öğretim üyeleri ve öğrenciler– hep birlikte oluşturuyoruz.
Ancak, pedagoji inşa etmenin daimi ve ucu açık bir süreç
olduğunu aklımızdan çıkarmayalım. Odysseus’un karısı Penelope’yi hatırlayalım:
Odysseus evi terkedeli yirmi yıl olmuştur. Bu sırada Penelope’nin birçok talibi
çıkar. Penelope içlerinden biriyle evleneceğine dair söz verir, ama gündüz örüp
gece söktüğü örgüsü bitince…
Sci-arc’a yaraşır bir metafor.
Bizler yekvücut olup birlikte hareket ediyor; sonra bu
birlikteliği kendi ellerimizle söküyoruz. Metafizik çağrışımları olan bu
toplanma/dağılma faaliyeti gündelik hayatta derslere, sergilere, binamıza,
yaptığımız yayınlara, öğretim şeklimize ve tartışmalarımıza sirayet etmektedir.
Sci-arc bir Penelope mimarlık kuramıdır.
Kristof Kolomb’un (Hindistan’ı aradığı ama karşısında
Amerika kıtasını bulduğu) ilk yolculuğunu ya da (başlangıçta sonunun nereye
varacağı bilinmeyen) ikinci yolculuğunu gözünüzde canlandırın. İlk yolculuğuna
çıkan Kolomb: İşte size sci-arc’a yaraşır bir başka metafor: Bir paradigmayı
açıklığa kavuşturmak umuduyla yol çıktığınız, ama karşınızda bambaşka, henüz
yeni doğmuş ve muhtemelen çelişkilerle dolu bir evren bulduğunuz bir keşif
yolculuğu...
Sci-arc için hiçbir sürpriz sürpriz değildir.
Sci-arc mimarlık alanında her türlü bağlılığı söküp atma
yanlısıdır.
Sci-arc’ın yaratıcılık, zaman ya da mekan bağlamında ezeli
ne bir dostu ne de düşmanı vardır.
Sci-arc yapılar ve şehirler inşa etmek gibi kendini sürekli
yenileyen bir hedef doğrultusunda harcını karar durur.
Sci-arc, her yıl kendini yeniden tazeleyen bir öğretim üyesi
ve öğrenci topluluğuyla birlikte, Los Angeles’ı çehresi sürekli değişen
deneysel bir alan haline getirerek, kültür ve yapı alanında değişen paradigmaların
yaratıcı sesi olacaktır.
Kim söylüyor mimarlığın ne olduğunu?
Eric Owen Moss, sci-arc yöneticisi.
* Moss’un 19 Mayıs 2002 tarihinde sci-arc’daki mezuniyet
töreninde yaptığı konuşmayı Volkan Atmaca çevirmiştir.