Tony Scott
Klarineti swing dönemininden bebop’un saksofon dominant
ortamına taşıyan Tony Scott, 30 yıldan fazla bir süredir yaşadığı Roma’daki
evinde Mart ayının son günlerinde 85 yaşında yaşama veda etti.
Klarineti swing dönemininden bebop’un saksofon dominant
ortamına taşıyan Tony Scott, 30 yıldan fazla bir süredir yaşadığı Roma’daki
evinde Mart ayının son günlerinde 85 yaşında yaşama veda etti. Scott, son 20
yılda özgün bir kategori haline gelen world music yaklaşımının öncülerinden
biri olarak da kabul edilir.
Tony Scott, aynı Buddy DeFranco gibi, bebop çalan (veya
çalmak isteyen) ender klarinetçilerden biriydi. Saksofon da çalan Scott, Duke
Ellington, Ben Webster, Sarah Vaughan ve Billie Holiday gibi jazz’ın dev
isimleriyle birlikte çalmıştı.
Scott kategorize edilmesi güç bir müzisyendi. Bebop ile
başlayan müzik yolculuğu bazen jazz sınırlarını aşıp New Age ve world müzik
olarak adlandırılabilecek alanlara kadar uzanmıştı. Aslında kendi de bizzat
klarineti ile birlikte sürekli şehir ve ülke değiştirmiş ve 1950’lerden beri
çoğunlukla Amerika dışında yaşamıştı.
Scott’un ayrıca besteci ve aranjör özellikleri de vardı. 1957
yılında Yugoslavya’da bir konser sırasında, doğaçlama olarak çaldıktan sonra
kağıda notalarını döktüğü “Blues for Charlie Parker” onun en popüler
bestelerinden biri haline gelmişti. Aranjör olarak en büyük başarısı ise
kalipso kralı Harry Belafonte’nin ünlü “The Banana Boat Song (Day-O)” için
yaptığı düzenlemedir.
Klarinetin gözden düşmesi, Benny Goodman’ın “kral”lığını ilan
ettiği Swing döneminin 1940’larda popülaritesini kaybetmesine paralel olarak
gelişen bir durumdu. Scott sebat etti; Avrupa, Afrika ve Uzak Doğu’ya turneler
kapsamında gitti. 1964 yılında geleneksel Japon çalgıları eşliğinde klarinet
çaldığı “Music for Zen Meditation” için eleştirmenler New Age tarzının
habercisi yorumunu getirirler. Diğer önemli albümleri ise şöyledir: “The Touch
of Tony Scott” (1956); “The Modern Art of Jazz” (1957); “Tony Scott in Afrika”
(1997); “A Jazz Life” (2007)
Gerçek ismi Anthony Joseph Sciacca olan Tony Scott 1921
yılında Sicilya’dan göç etmiş İtalyan bir ailenin çocuğu olarak New Jersey
eylaletinin Morristown şehrinde dünyaya geldi. Berber olan babası gitar, annesi
ise keman çalmaktaydı. Scott 12 yaşında klarinet çalmaya başladı, 14 yaşında
ilk topluluğunu kurdu, 18 yaşında Harlem’deki jam session’ların müdavimi oldu
ve 21 yaşında Juillard Müzik Okulundan mezun oldu. 1943 yılında ilk defa
dinlediği Charlie Parker’ın “yeni üslubunu” klarinete uyarlamayı aklına koydu
ve bunu başardı. Parker ile defalarca birlikte çalan Scott onun için “yalnızca
bu yüzyılın en büyük müzisyeni değil belki de en yüce insanı” tanımlamasında
bulundu.
50’li ve 60’lı yıllarda aralıklı olarak Asya ve Afrika’da
yaşayan Scott, bir röportajında “aradığım sıcaklığı Japonya’da buldum” demişti.
1970 yılında Roma’ya yerleşti ve İtalya’nın idam edilen ünlü diktatörü
Mussolini’nin jazz piyanisti olan oğlu Romano Mussolini ile 5 yıl boyunca
birlikte çalıştı. Daha sonraki yıllarda deneyselliğini sürdürmüşse de son 15
yıldır daha geleneksel jazz çalmayı tercih etti. Göğsüne kadar uzamış beyaz
sakalı ile sahnede nur yüzlü bir ihtiyar edası ile dolaşan Tony Scott
İstanbul’da da konserler vermişti.
Kalıplardan sürekli kaçan Scott, müzik ile ilgili temel
görüşlerini şöyle açıklamıştı: “Deneysel müzisyenler olmazsa, jazz sürünerek
ölür... Ben her tür müziğe duyarlı olmanın gerekliliğine inanırım... Öğrenmeyi
bıraktığın anda enstrümanını dolaba kaldırma zamanın gelmiş demektir.”