My
Foolish Heart, Live at Montreux
Keith Jarrett (p)
Gary Peacock (b)
Jack deJohnette (d).
Yağmurlu bir İstanbul akşamında
trafiğin içine sıkışmışken her zamanki gibi Açıkradyo’yu açtığımda oldukça
tanıdık bir kontrbas tınısı ile karşılaştım. Belleğimde John Coltrane ile
özdeşleşmiş bir standart olan “What’s New”un armonik yapısı ve Gary Peacock’un
kontrbas tınısını zihnimde bir araya getirdiğimde Keith Jarrett Trio’nun
tanımadığım bir kaydı ile karşı karşıya olduğumu anladım ve oldukça
heyecanlandım. Evet, Faruk Eczacıbaşı “Caz Standartları” programında 2001
yılında kaydedilmiş fakat 2007’de yayınlanmış “My Foolish Heart/Live at
Montreux”nün ilk CD’sine yer veriyordu. Yolda albümü dinledim. Sonrasında
koşarak Lale Plak’a gidip hemen CD’yi edindim. O gün bu gündür CD çalarımda
nerede ise dinlemekten eskittiğim bu albüm 20 yıldır tiryakisi olduğum Keith
Jarrett Trio’nun kanımca en çarpıcı konser kayıtlarından biri…
Açılış parçası Miles Davis’in ilk
olarak “Workin’ with Miles Davis” albümünde yer verdiği ünlü bestesi “Four”…
Yoğun bir dinamizm ve tansiyon, onlarca yıldır birlikte çalan üçlünün artık
kemikleşmiş ve tek bir yürek/beyinden çıkarmışçasına bütünleşik yorum, Gary
Peacock’un muazzam solosu “Four”da dikkat çeken ilk unsurlar… İkinci parça
Jarrett’in karakteristik bir ballad intro’su ile başlıyor… Daha ilk mezürlerde
albüme adını veren “My Foolish Heart”a göndermeler başlıyor. 1949 yapımı meşhur
bir film ile aynı adı taşıyan, “Bill Evans Trio”nun da repertuarının değişmez
parçalarından biri olan bu Ned Washington/Victor Young bestesi, ancak Keith
Jarrett Trio’nun sağlayabileceği dinginlikte, olgunlukta ve lirizmde tekrar
hayat buluyor. Oldukça doğrudan ve yalın bir anlatımla güzelliği bu kadar
basitçesine yakalanmak sanırım ancak müzikalitede bilgelik seviyesine gelen bu
ustalara nasip oluyor. Muadillerinden farklı olarak do majör tonalitesinde
çalınan “My Foolish Heart”, bir intro ile başlamıştı. Naif, mutlu ama bir o
kadar da hüzünlü bir atmosfer ile yüklü bir out-ro ile simetriyi sağlanıyor ve
parça sona eriyor. Sony Rollins’in meşhur “Oleo”su ile ortalık birden bire
karışıyor. Rhythm Changes formatında yüksek tempolu bir swing olan “Oleo”da
Jack DeJohnette’nin bir fırtınayı andıran performansı grubu sürüklüyor.
Gittikçe yükselen tansiyon davul solo ile doruğa ulaşıyor ve melodiye dönülmesi
ile sona ulaşılıyor. Ve “What’s New”… Coltrane’in efsanevi “Ballads” albümünün
ölümsüzleştirdiği bu ballad’ı Jarrett’ten ilk defa dinliyor ve hayran oluyorum.
Bir Oscar Hammerstein II/Jerome Kern bestesi olan “The Song Is You” Keith
Jarrett’in yine canlı kaydı olan 1988 çalışması “Keith Jarrett Trio/Still Live”
albümünde de yer almakta idi. Yorum ve tavır olarak 20 sene öncesine kıyasla
büyük bir değişiklik yaşanmayan bu up-tempo parçadan sonra gerçek bir sürpriz ile
karşılaşıyoruz… Ragtime çalan bir Keith Jarrett… İşte bu gerçekten de bir ilk!
Bach’tan Shostakovich’e,
Klavikord’dan soprano saksofona, 45 dakika süren meditatif doğaçlamalardan
Haendel çembalo süitlerine, ballad’lardan, up-tempo swing’lerden serbest doğaçlamalara
uzanan oldukça geniş bir spektrumda yaklaşık 35 yıldır hayranlıkla takip
ettiğimiz Jarrett, jazz’ın bu kez köklerine iniyor ve en otantik piyano
stillerinden biri olan ragtime’ın en muhteşem örneklerinden biri olan Fats
Waller standardı “Ain’t Misbehavin’”i çalıyor… Olması gerektiği gibi solo
piyano ile başlayan parça, Peacock ve Jack DeJohnette’in muazzam saygılı ve
sadece piyanonun sol elini desteklercesine yaptıkları eşlik ile devam ediyor…
En az parçanın melodisi kadar sade ve ölçülü başlayan Jarrett’in solosunu
Peacock’un kontrbası takip ediyor. Sonrasında Jack DeJohnette ile Jarrett’in
8’er ölçülük solo paylaşımları seyirciden hak ettiği alkışı alıyor. Albümün
birinci CD’si melodiye dönüş ve muhteşem bir final ile kapanıyor…
İkinci CD sürprizlerin bitmediğini
gösterir şekilde başlıyor. “Honeysuckle Rose”, sonrasında bir Lorenz
Hart/Richard Rodgers bestesi “You Took Advantage Of Me” ile ragtime devam
ediyor. Jazz’ın progresif yorumcularının geleneğe olan saygılarını son derece
müzikal bir şekilde dile getirdikleri bu iki parçanın sonrasında klasik bir
Monk blues’u “Straight No Chaser” ile albüm devam ediyor. Bir Gerry Mulligen
bestesi olan “Five Brothers”ı tanımadığım fakat ilk dinleyişte beni derinden
etkileyen bir ballad, “Guess I’ll Hang My Tears Out To Dry” takip ediyor.
Kanımca Gary Peacock albümün, belki de tüm Keith Jarrett Trio albümlerinin en
çarpıcı sololarından birini bu parçada çalıyor. Meşhur “Green Dolphin Street”in
sonrasında konser “Only The Lonely” ile son buluyor.
Keith Jarrett, albüm notlarında
2001 yılındaki kaydedilen bu konseri yayınlamak için doğru zamanı beklediğini
yazıyor. Işık, ses sistemi ve konser salonunun ısısındaki tüm olumsuzluklara
rağmen (Jarrett bu tarz memnuniyetsizlikleri ile tanınır) seyirciyi bu denli yakaladıkları
ve bütünleştikleri konserlerin sıkça yaşanmadığını ekliyor. Sonrasında bilgece
ve hayat dersi niteliğinde ifadeler geliyor. Kanımca Jarrett’in bu sözleri
albümde anlatılmak istenen her şeyi özetliyor:
“Eğer jazz swing’i yakalamaktan,
icracının ve dinleyicinin enerji ve ruhlarının yükselişinden ibaret ise, biz bu
konserde jazz’ı hiçbir konserde olmadığı kadar hissettik, yaşadık. Jack ve Gary
ile aramızdaki güven ve iletişim yıllar içerisinde çok yüksek bir seviyeye
ulaştı. Bizler artık ustalık seviyesine gelmiş müzisyenler olduğumuzun
farkındayız. Genç olmayabiliriz, her birimiz geçtiğimiz yıllar zarfında ciddi
sağlık problemleri yaşadık ve gençliğin ne demek olduğunu asıl biz biliyoruz.
Aldatmacaların, düşüncesizliğin, taklitçiliğin, tembelliğin, içi boş
virtüözlüğün, kayıtsızlığın ve kendini kandırmanın hüküm sürdüğü günümüz
dünyasında sanatsal olarak hayatta kalma mücadelesini birlikte verdiğimiz Gary
ve Jack’a teşekkür etmek istiyorum. Bay Peacock ve Bay deJohnette ile kişisel
ve müzikal ilişkilerimde güneş halen akıllıca ve bilgece parıldıyor.”
“Foolish Hearts, indeed! Something
to celebrate! (Sersem kalpler, gerçekten! Kutlanacak bir şey!)
Sevgi ve müzik ile kalın…