Refik
DURBAŞ
10 Şubat 1944 Erzurum-Pasinler
1954 yılında ailesi İzmir'e göçtü. İlkokulu 1956'da İzmir
Necatibey İlkokulu'nda tamamladı. 1959'da yine İzmir'de Karataş Ortaokulu'nu,
1965'te Namık Kemal Lisesi'ni bitirdi ve İstanbul'a geldi. İstanbul Üniversitesi
Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ndeki öğrenimini 12 Mart'tan
sonra yarıda bıraktı. 1967'ye kadar işçilik, su tesisatçılığı, işportacılık
yaptı. 1967 yılında düzeltmen olarak "Yeni İstanbul" gazetesinde
çalışmaya başladı. Başta Cem Yayınevi olmak üzere birkaç yayınevinde yine
düzeltmen olarak çalıştı.1969'da "Cumhuriyet" gazetesine girdi.
1983-87 yılları arasında aynı gazetenin düzelti şefliğini
yürüttü. 2 Ocak 1992'de Cumhuriyet gazetesinden emekli oldu.
1993-95 yılları arasında "Sabah" gazetesinde kitap
ve sanat sayfaları düzenledi.
"Yeni Yüzyıl" ve "Ateş" gazetelerinde
köşe yazarlığı yaptı. Şimdi Sabah gazetesinde yazı işlerinde çalışıyor.
İlk şiir ve yazı denemelerine lise öğrenimini sürdürdüğü
yıllarda İzmir'de başladı. İlk öyküsü 1962'de "Karanlık" adıyla
"Çocuk Haftası" dergisinde yayımlandı. Bunu daha sonra çeşitli
dergiler ve gazetelerde çıkan yazı ve şiirleri izledi.
1962-64 yılları arasında İzmir'de arkadaşlarıyla
"Evrim" dergisinin kuruluşuna katıldı. 1967'de dört sayı çıkan
"Alan 67" dergisinin sahip ve yöneticiliğini üstlendi. 1972-74
arasında "Yeni A" dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yaptı.
"Soyut", "Şiir Sanatı", "Alan 67",
"Papirüs", "Yeni A" dergilerinde yayımladığı şiirleriyle
tanındı. Güncel yaşamın kaygılarından, sevinç ve özlemlerinden hareketle,
yaşanılan "an"ların gerçeklerini yalın, içli, çarpıcı bir duyarlıkla
işlediği bu şiirleriyle, "1960 Kuşağı"nın öncü şairleri arasında yer
aldı.
İlk şiirlerinin bir bölümünü 1971'de Kuş Tufanı kitabında
topladı. İlk dönem şiirlerindeki "İkinci Yeni" eğiliminden, sağlam
bir dil örgüsüyle simge yüklü bir anlatıma ve toplumsal gerçeklere yönelişi,
şiirinin gelişim çizgisinin önemli aşaması sayıldı. Halk arasında yaygın olarak
kullanılan sözcüklerden ve Divan şiirinden yararlanarak oluşturduğu kendine
özgü dil evreni, şiirinin etkileyici özelliğini oluşturdu; kentte yoksulluk
içinde yaşayan, güç koşullarda çalışanların şiirini yazdı. Refik Durbaş, Çırak
Aranıyor adlı kitabıyla 1979 Yeditepe Şiir Armağanı'nı, Nereye Uçar Gökyüzü
adlı kitabıyla 1983 Behçet Necatigil Şiir Ödülü'nü aldı. 1989'da
"Cumhuriyet" gazetesinde yayımlanan "Kapıkule'nin Vatansızları
" ile de Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nce röportaj dalında yılın gazetecisi
seçildi.
Kimi şiirleri Zülfü Livaneli, Hümeyra, Sadık Gürbüz, Grup
Baran tarafından bestelendi; Edip Akbayram, Deniz Türkali, Müslüm Gürses
tarafından okundu. Yeni Türkü'nün "Külhani Şarkılar"ının dört
tanesine söz yazdı.
1979'da bir şiiri TRT tarafından kısa film yapıldı. 1989'da
ise Erdoğan Tokatlı, Çırak Aranıyor'dan TRT için bir dizi film çekti.
YAPITLARI
Şiir: Kuş Tufanı, 1971; Hücremde Ayışığı, 1974; Çırak
Aranıyor, 1978; Denizler Sincabı, çocuklar için, 1979; İkinci Baskı, çocuklar
için, 1979; Çaylar Şirketten, 1980; Kırmızı Kanatlı Kartal, çocuklar için,
1982; Nereye Uçar Gökyüzü, 1983; Siyah Bir Acıda, 1984; Bir Umuttan Bir
Sevinçten (Toplu Şiirleri 1), 1984; Adresi Uçurum (Toplu Şiirleri 2), 1987;
Yeni Bir Defter Şiirler Meçhul Aşk, 1985; Geçti mi Geçen Günler, 1989; Menzil,
1992; Kimse Hatırlamıyor (Toplu Şiirler 1), 1994; Nereye Uçar Gökyüzü (Toplu
Şiirler II), 1994; Tilki Tilki Saat Kaç, 1995; Düşler Şairi, 1997
Röportaj: Ahmed Arif Anlatıyor: Kalbim Dinamit
Kuyusu, 1990.
İnceleme: Şair Cezaevi Kapısında, 1992; Galata
Köprüsü, 1995; İlhami Bekir'den Mektup Var, 1997.
Yazıları: Yazılmaz Bir İstanbul, 1988; İki Sevda
Arasında Karasevda, 1994; Yasemin ve Martı, 1997.
Antoloji: Türk Yazınında Cezaevi Şiirleri, 1993;
Öykülerle İstanbul, 1995.
Yenileştirme : Evliya Çelebi'den, çocuklar için: Yedi
İklim Dört Bucak, 1977; Şaka-nâme, 1983; Muallim Naci'den, çocuklar için:
Mavili Alaca Baston, 1983.
Adam Yayınları'nda Refik Durbaş'ın yapıtları:
Şiir: Kimse Hatırlamıyor (Toplu Şiirler I: Kuş
Tufanı; Hücremde Ayışığı; Çırak Aranıyor; Çaylar Şirketten),1994; Nereye Uçar
Gökyüzü (Toplu Şiirler II: Nereye Uçar Gökyüzü; Siyah Bir Acıda; Yeni Bir
Defter Şiirler Meçhul Bir Aşk; Geçti mi Geçen Günler), 1994; Düşler Şairi,
1997.
Düzyazı: Yasemin ve Martı, 1997.