Risk
faktörleri
Alzheimer hastalığının ortaya çıkmasına neden olduğu
bilinen tek risk faktörü ileri yaştır. Bunun dışında kesin bir risk faktörü
bilinmemektedir.
Alkol ve tütün kullanımı
Bazı çalışmalar her iki maddenin kullanımının riski
artırdığı yönünde sonuçlar vermiştir. Ancak tam tersi sonuçlar veren çalışmalar
da vardır. Son yıllarda yapılan çalışmalar bu maddelerin koruyucu bir etkisi
olmadığı gibi ileri yaşlarda kullanılmalarının bellek ve düşünce
mekanizmalarında bozulmalara yol açtığını göstermektedir.
Düşük eğitim seviyesi
Düşük eğitim seviyesinin riski artırdığı kesin olarak
gösterilmiştir. İleri yaştaki 3000 kişide yapılan kapsamlı bir araştırma,
alınan eğitimin yıl olarak sayısı arttıkça Alzheimer hastalığı riskinin de %1.7
oranında azaldığını göstermektedir.
Evlilik durumu
İleri yaştaki 4000 kişide yapılan bir araştırma hiç
evlenmemiş kişilerde riskin bir miktar daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Östrojen kullanımı
Alzheimer hastalığının östrojen düzeyleri ile ilişkisini
inceleyen binlerce çalışma vardır. Bu çalışmaların ortak sonucu östrojenin
hastalık bulgularını geriletmediği ancak kadınlarda koruyucu bir etkisi olduğu
yönündedir. Östrojen eksikliğinin Alzheimer hastalığı için bir risk oluşturduğu
ise kanıtlanamamıştır.
Hiç evlenmemiş kişilerde Alzheimer'a
yakalanma riskinin diğer kişilere oranla
biraz daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Beyin iskemisi
Bu terim kabaca beyne giden kan akımının azalmasını
tanımlamak için kullanılır. Araştırmalar beyne kan damarları aracılığı ile
ulaşması gereken oksijen ve besin maddelerinin azalmasının Alzheimer hastalığı
riskini artırdığını göstermiştir. Beyin damarlarında yapısal ya da fonksiyonel
yetersizliğe neden olan bazı hastalıklar vardır. Bunlardan başlıcaları,
ateroskleroz (damar sertliği), atrial fibrilasyon (bir çeşit kalp ritim
bozukluğu), koroner arter hastalıkları, hipertansiyon ve diyabettir. Tüm bu
hastalıklar aslında felç açısından önemli risk faktörleridir. Alzheimer
hastalığı ve felç birlikteliği sıktır. Alzheimer hastalığı olan bazı kişilerde
felç gözlenmese de beyinlerinde birçok sessiz infarkt (damar tıkanıklığına
bağlı doku harabiyeti) saptanabilir. Beyin infarktları Alzheimer hastalığı
olmaksızın da demans (bunama) oluşturabilme potansiyeline sahiptirler.
Birçok Alzheimer hastasında klinik tabloya beyin
infarktlarına bağlı demansın da eşlik ettiği görülebilir. Bu, hastadaki bellek
bozukluğunu artıran bir nedendir.
"Alüminyum, Alzheimer’a etki ediyor mu?"
sorusunun cevabı henüz netleşmedi. Ancak bu hastalarda beyinde yüksek miktarda
alüminyum bulunduğu bilinen bir gerçek.
Kafa travması
Bir çalışmada II. Dünya Savaşında kafa travması sonucu yarım
saat ile 24 saat arası komada kalanlar ile 24 saatten uzun süre komada kalanlar
Alzheimer hastalığı gelişimi açısından karşılaştırılmışlardır. Uzun süre komada
kalan kişilerde bir günden daha az komada kalanlara göre ileri yaşlarda
Alzheimer hastalığı ortaya çıkma riski dört kez daha fazla bulunmuştur.
Alüminyum etkisi
Alzheimer hastalığında beyinde yüksek oranda alüminyum
bulunmaktadır. Bu birikimin hastalıktaki hücre yıkımının sonucu olarak ortaya
çıktığı, alüminyumun aslında hücre yıkımına yol açmadığı düşünülmektedir. Bunun
tersi fikirler de vardır. Bu konuda görüşler netleşmemiştir. Biz alüminyumu
içtiğimiz sulardan, alüminyum kaplarda pişirilen ya da saklanan yiyeceklerden,
ya da alüminyum içeren antiasidler ve bazı aspirin türleri gibi ilaçlardan
alıyoruz. Şu anda Alzheimer hastalığından korunmak için alüminyum alımından
kaçınmak gibi bir görüş yoktur.