BoyutPedia

İbn Tulun Camisi

AL-BASATIN, SHARI AL-SALIBA

876-879

Abbasi başkenti Samarra’dan Mısır valisi olarak gönderilen İbn Tulun güçlenerek Abbasi halifesine bağlı olarak kurulan ilk Türk devleti olan Tuluni Devleti’ni, daha sonra orada kendi başkentini kurdu. Kentten günümüze sadece bir sukemeri ve İbn Tulun Camisi kalmıştır. Amr Camisi’nin Müslüman nüfus için yetersiz kalması nedeniyle İbn Tulun büyük bir cami yaptırmaya karar verdi. Erken İslam dönemine ait cami, bugün Mısır’daki, orijinal biçimini koruyan en eski cami olma özelliğini taşımaktadır. Caminin mimarisi ve süslemesinde dönemin Samarra üslubu etkili olmuştur. İbn Tulun Camisi, bir avlu etrafında konumlanan revaklardan oluşmaktadır; bunlardan en büyük olanı ve kıble yönünde yer alanı ise ibadet alanıdır. Taş minare dışındaki bölümlerde tuğla kullanılmıştır ve revaklar, sütunlar yerine ayaklarla taşıtılmaktadır. Daha önceleri bir “favvara”nın (on kolonla taşınan bir kubbe ile örtülü dekoratif çeşme) bulunduğu avlunun ortasında geç 13. yüzyılda eklenmiş kubbeli bir şadırvan yer almaktadır. Caminin dıştan merdivenli kare planlı minaresinin İbn Tulun döneminde mi, şadırvanla birlikte Sultan Laçin döneminde mi yapıldığı tartışmalıdır. Laçin döneminde inşa edilen diğer ekler arasında, ibadet mekanı üzerindeki ahşap kubbe, bir küttab, bir sebil de bulunur. Yalnızca kubbe ve şadırvan hala mevcuttur.

13. yüzyılda çevresi terk edilince Kuzey Afrikalı hacılar için kervansaray olarak kullanılan cami, 19. yüzyılda fabrika, sonra da akıl hastanesi olarak işlev görmüştür.