Depresif
bozukluklar
Depresyon bütün dünyada oldukça sık görülen, iş gücü
kaybı ve intiharlara
neden olan temel bir halk sağlığı sorunudur.
Bu tür bozukluklar esas olarak iki tanı grubuna ayrılarak
incelenmektedir. Birisi major depresif bozukluk (major depresyon), diğeri ise
distimik bozukluktur (distimi). Hem major depresyonun hem distiminin temel
belirtisi doğal olarak depresyondur. Bu iki tanının birbirinden en önemli
farklılıkları, yaşanan depresyonun şiddeti ve süresidir. Major depresyon görece
daha ağır ve görece daha kısa süreli, distimi ise görece daha hafif ve görece
daha uzun süreli durumları ifade etmektedir.
Major (klinik) depresyon kalp, ya da ülser gibi tıbbi bir
hastalıktır ve kendine özgü bir fizyolojik
mekanizması vardır. Depresyonun umut verici yanı tedavi
edilebilir olmasıdır. Önemli olan
hastaların tıbbi yardım alma konusunda istekli
olmalarıdır.
Major depresyon genel olarak sınırlı süreler içinde ortaya
çıkan ve yineleyebilen bir hastalıktır. Major depresyon atağı olarak tanımlanabilecek
bu dönemler dışında bu hastalığa yakalananların
büyük bir kısmı tamamen eski haline dönmektedirler.
Amerikan Psikiyatri Birliği’nin ölçütlerine göre bir kişiye
major depresyon tanısı konulabilmesi için depresyon belirtilerinin en az iki
hafta boyunca hemen hemen her gün ve günün büyük bölümünü
kaplayacak şekilde sürmesi ve kişinin her zamanki yaşamını
olumsuz yönde etkilemesi gerekmektedir. Bu sınıflandırma sistemine göre hastaya
tanı koymada kullanılan belirtiler arasında depresyonlu duygudurum; ilgi-istek
kaybı, yaşadıklarından zevk alamama, iştah değişiklikleri, vücut ağırlığında
değişme, uyku bozuklukları, psikomotor yavaşlama ya da ajitasyon, yorgunluk,
bitkinlik, enerji kaybı, değersizlik, aşırı ve uygun olmayan suçluluk
duyguları, düşünme ve düşünceleri belli bir konuda toplama güçlüğü,
kararsızlık, ölüm düşünceleri ve intihar düşünceleri bulunmaktadır. Yukarıda
sayılan belirtilerin, pek çok kişinin günlük yaşamında zaman zaman
yaşayabildiği belirtiler olması kafaları biraz karıştırabilmektedir. Fakat bu
belirtilerin tanı koydurucu olarak kullanılabilmesi için en az iki hafta
sürmesi, günün büyük bölümünü kaplaması ve hemen hemen her gün olacak şekilde
süreklilik göstermesi gerekmektedir.
Distimi genel olarak major depresyona göre daha hafif, fakat
daha uzun süren ve süregen seyir gösteren bir hastalıktır. Bir kişiye distimi
tanısı konulabilmesi için belirtilerin en az iki yıl sürmesi ve kişinin her
zamanki yaşamını olumsuz etkilemesi gerekmektedir. Amerikan Psikiyatri Birliği’nin
ölçütlerine göre distimi tanısı koymada kullanılan belirtiler arasında
depresyonlu duygudurum, iştah değişiklikleri, uyku değişiklikleri, yorgunluk,
kendini değersiz hissetme, düşünceleri belli bir konuda toplayamama,
kararsızlık ve umutsuzluk bulunmaktadır.
Major depresyonlu ve distimili hastalarda tanı koymak
amacıyla kullanılan bu belirtilerin ayrıntıları ve depresyonlu hastalarda
görülebilen diğer belirtiler kitabın “hastalarda görülen belirtiler” ve
“depresyonlu hastalarda tanı” bölümünde ele alınmıştır.
Depresyonun tanımı
Depresyon en yalın tanımıyla “ruhsal çöküntüyü” ifade
etmektedir. Psikiyatrik bozukluklar içinde en sık karşılaşılan hastalıkların
başında yer alır. Depresif hastalığın en belirgin özelliği, depresif duygu
durumudur. Suçluluk duygusu ve intihar düşünceleri de bu temel bulguya eşlik
eden özelliklerdir.
Major depresyonda üzerinde önemle durulması gereken konu
intihar eğilimidir. Hasta yakınlarına
bu konuda büyük sorumluluklar düşmektedir. Yakınları
hastayı yakından izlemeli davranışlarındaki
değişmeleri dikkate alarak tedbirli olmalıdır.